Jaar na overlijden loopt Thailand uit voor crematie koning Bhumibol

Een jaar na zijn dood wordt de Thaise koning Bhumibol donderdag gecremeerd. Met een pracht en praal die zijn goddelijke status onderstrepen. Veel Thai staan al dagen bij het paleis om niets van alle spektakel te missen.

Rouwende Thai komen samen bij het Koninklijke Crematorium in Bangkok. Beeld epa

Payon Perkuits kleren zijn zwart, net als de kleren van een paar duizend mensen om hem heen. Wat hem onderscheidt van de rest is de zelfgemaakte witte doos met de foto van koning Bhumibol die om zijn nek hangt. Daar mogen donaties in, zegt hij. Perkuit heeft in de afgelopen twee weken meer dan 800 kilometer gelopen, een tienvoudige vierdaagse, van zijn huis in het noorden van Thailand naar Bangkok. Een vrouw naast hem meldt dat zij al sinds dinsdag op het trottoir zit en dat het de hele nacht keihard heeft geregend. Dat is ook niet niks. Ze hebben het overigens graag over voor de crematie van hun koning, Bhumibol Adulyadej.

'Een echte god'

Hij was 88 jaar toen hij in oktober 2016 overleed. Van die 88 jaar heeft hij er 70 op de troon gezeten, en elk van die jaren is hij dichter toegegroeid naar de goddelijke status die hem aan het eind van zijn leven werd toegemeten. Aan die status moet donderdag, de dag van de crematie, alles gaan voldoen: de praal-processie waarin zijn lichaam van het koninklijk paleis naar het crematorium wordt gebracht, en vooral het crematorium zelf natuurlijk, dat een echt voorportaal voor het hiernamaals moet zijn. Want Bhumibol is een echte god, zegt professor Tongthong Chandransu, een monarchie-kenner, in The New York Times: 'Hij is absoluut een god, dus als hij sterft gaat hij terug naar de hemel' om zijn plaats naast Brahma, Vishnu en Shiva weer in te nemen.

De hemel zelf heeft model gestaan voor het crematorium, en 'crematorium' is daarom een heel pover woord voor het gebouw dat er voor de poort van het paleis is verrezen. Een jaar lang hebben bouwers en kunstenaars gewerkt aan een houten bouwsel dat het paleis zelf in de schaduw stelt. Negen torens telt het, waarvan de middelste 53 meter hoog is. Die toren symboliseert de berg Meru, het middelpunt van het universum.

26 oktober: dag van de crematie

07:00 uur: eerste processie: de koninklijke urn wordt op de gouden draagsatoel van de troonzaal naar de 'Strijdwagen van de grote overwinning' gedragen, voor tempel Wat Pho. Duur 30 minuten, deelnemers: 965 militairen.
Daarna: Koninklijke Urn wordt op de strijdwagen naar het Koninklijk Crematorium gereden. Duur: 2 uur, deelnemers: 2406 militairen.
Tot slot: Koninklijke Urn wordt drie keer rond het crematorium gereden op de koninklijke affuit. Daarna wordt de urn het crematorium in gedragen. Duur: 30 minuten, deelnemers: 781 militairen.
17:30 uur: symbolische ko inklijke crematie, uitgevoerd door koning Maha Vajiralongkorn Bodindradebayavarangkun.
22:00 uur: feitelijke crematie.
18:00 - 06:00 uur (27 oktober): festiviteiten. 'khon' gemaskerd drama; poppenvoorstellingen, orkesten.

Het hele crematorium is doortrokken van dit soort symboliek. De acht kleinere torens zijn de acht bergen die rondom de Meru staan, en op de vier hoeken van het gebouw zijn vijvers aangelegd die de 'kosmische oceaan' symboliseren. Het geheel wordt bevolkt door beelden van mythologische slangen, engelen, koeien, varkens en daartussen ook nog een beeld van de lievelingshond van de koning: Tongdaeng.

Dat zie je allemaal niet vanaf het trottoir waar Payon Perkuit maandag al is neergestreken. Van hieruit kun je net de top van het middelpunt van het universum boven de bomen zien uitsteken. Daar willen de mensen naartoe, maar dranghekken houden hen tegen, en om de paar meter staat een agent die erop toeziet dat niemand het asfalt betreedt. Ze hadden daar net zo goed niet kunnen staan. De crematie van de koning zal niet worden ontsierd door gedrang of ongehoorzaamheid, of door banale klachten over de 90 miljoen euro die het spektakel kost. De mensen wachten, geduldig, en zullen straks nóg een nacht in de openlucht doorbrengen.

Tekst gaat verder onder de foto.

Woensdagochtend breekt het moment aan waarop de mensen zitten te wachten: de politie opent de detectiepoortjes waardoor zij eindelijk, één voor één naar het crematieterrein mogen. Daar is maar plaats voor ruim 200.000 mensen, en daarom zitten ze hier al sinds dinsdag te wachten. Zij willen een plek bemachtigen pal aan de route die de processie donderdag zal volgen.

Die stoet wordt het spektakelstuk van de crematie: een optocht van militairen in bontgekleurde historische uniformen, cavalerie met pluimen op de helm, de gouden draagstoel voor de koninklijke urn, en de koninklijke strijdwagen met daarop de kist met de stoffelijke resten van de koning.

Namaak-crematoria

200.000 plaatsen zullen sowieso nooit genoeg zijn. Het afgelopen jaar bezochten meer dan 12 miljoen Thai het paleis om in de Troonzaal de laatste eer aan de opgebaarde koning te bewijzen. Verwacht wordt daarom dat donderdag vele honderdduizenden willen bidden voor de overleden vorst. Omdat daar geen plaats voor is, is er plaats gemaakt: in Bangkok zijn acht replica's van de crematoriumtoren neergezet en ook in elk van de overige 76 provincies van het land zijn zulke replica's geplaatst. Dranghekken en zware politiebewaking wijzen erop dat ook bij die namaak-crematoria grote mensenmassa's worden verwacht. Dat de koning zelf er niet zal zijn, lijkt niemand te deren.

De koning is trouwens al jaren overal. Zijn levensgrote portretten hangen in heel Bangkok, en bij elk van die portretten liggen verse bloemen. Zelfs in de verre uithoeken van de stad draagt vrijwel iedereen zwart. Alleen sommige toeristen niet. Die drinken een biertje op een terras, en hebben zoals altijd ook woensdag hun zomervakantiehemdjes aan. Het wordt ze, zoals altijd, weer vergeven.


De Thai, de koning en de rouw

Hij was de langstzittende vorst ter wereld. 70 jaar Bhumibol in woord en beeld.

Het duurde even, want er werd nooit over gesproken, maar in oktober 2016 is koning Bhumibol dan toch dood. Na de schok, nu de echte rouw (+).

Postuum van Bhumibol (1927-2016): levende boeddha met voorliefde voor snelle auto's.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden