Jaar na afzetting mogen Roemeense sociaal-democraten opnieuw regeren

De sociaal-democratische partij PSD heeft verrassend genoeg de parlementsverkiezingen in Roemenië gewonnen. In 2015 moest een regering van diezelfde PSD nog aftreden: een dodelijke brand in een disco die had gesjoemeld met vergunningen, leidde toen tot dagenlange massademonstraties tegen de corrupte regeringselite. Toch versloegen de socialisten afgelopen weekend hun rivalen ruim door 45 procent van de stemmen te halen.

Interieur van de grote vergaderzaal van het Parlement in Boekarest.Beeld anp

De PSD wist vooral de oudere en armere kiezers buiten de hoofdstad Boekarest naar de stembureau te lokken met beloften over hogere pensioenen. Veel andere, vooral jongere, kiezers lieten het afweten: de opkomst was slechts 40 procent. Roemenië krijgt zo het karakter van een gespleten land, waar de helft van de bevolking het vertrouwen in de politiek heeft verloren. De kiezers van de PSD lijkt het daarentegen niet uit te maken dat hun politici er op los rommelen. PSD-leider Liviu Dragnea is zelfs eerder dit jaar veroordeeld wegens verkiezingsfraude tijdens een referendum in 2012.

'Zijn eigen achterban neemt hem dat niet kwalijk', zegt Jan Marinus Wiersma, oud-PvdA-europarlementariër en momenteel als Oost-Europa-deskundige verbonden aan denktank Clingendael. 'In landen als Roemenië is de polarisatie groot. De PSD heeft een sterke achterban die erg loyaal aan zijn partij is en hun leider.'

Dragnea beloofde zijn kiezers niet alleen hogere pensioenen en lonen, maar ook lagere belastingen. 'Een populistische aanpak', zegt Wiersma, waarmee de socialisten met succes hun grootste rivaal, de Nationale Liberale Partij (20 procent van de stemmen), achter zich lieten.

PSD-leider Liviu Dragnea tijdens een persconferentie.Beeld epa

Thuisblijvers

Het is opmerkelijk dat jonge kiezers zondag zijn thuisgebleven, omdat het in november 2015 vooral jongeren waren die de straat op gingen uit protest tegen de PSD-regering van premier Victor Ponta. Bij een brand in een discotheek in Boekarest vielen 64 doden wegens een tekort aan nooduitgangen. Ook bleken de veiligheidsvergunningen niet in orde te zijn. Na het vertrek van Ponta nam een zakenkabinet het bestuur over en wist het de revolutionaire vuur onder de jonge Roemenen te doven.

Het is overigens de vraag of Dragnea straks premier wordt, want president Klaus Iohannis, een liberaal, heeft gezegd geen minister-president met een crimineel verleden te willen benoemen. De PSD zal dan op zoek moeten naar een andere leider om vervolgens naar verwachting een coalitie te sluiten met de kleine liberale Alde-partij.

Als Dragnea of zijn plaatsvervanger de verkiezingsbeloften daadwerkelijk gaat uitvoeren, zal het begrotingstekort verder oplopen. De Europese Commissie verwacht dat het tekort van 0,8 procent zal oplopen naar 3,2 procent in 2017. Dat heeft geen consequenties, want Roemenië zit niet in de eurozone. De Commissie houdt het Roemeense begrotingsbeleid streng in de gaten, doet aanbevelingen, maar kan geen sancties opleggen.

Roemenië is een van de armste lidstaten van de Europese Unie en worstelt al jaren met corruptie. Na de val van het communisme is Roemenië halverwege de jaren negentig steeds meer op een democratie gaan lijken, zegt Alex Drace-Francis, hoofddocent Europese studies aan de Universiteit van Amsterdam. 'De toetreding tot de EU in 2007 liet zien dat het de goede kant op ging. Roemenen willen zichzelf meer zien als Europeanen.' Maar de vooruitgang gaat zo langzaam, dat 'het niet vreemd is dat veel, vooral oudere, mensen nostalgische gevoelens hebben bij de communistische periode toen de staat iedereen werk gaf en voor hen zorgde'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden