'Jaap en ik gaan Afrika anders aanpakken'

Agnes van Ardenne vindt dat het vorige kabinet Afrika schromelijk heeft verwaarloosd. De CDA-staatssecretaris voor Ontwikkelingssamenwerking wil het Afrika-beleid tot 'speerpunt' maken, samen met haar partijgenoot en baas, minister Jaap de Hoop Scheffer van Buitenlandse Zaken, die ooit diplomaat was in Ghana....

Van Ardenne: 'De vorige bewindslieden hadden geen gezamenlijke kijk op Afrika. Ze opereerden apart, ze stonden met de rug naar elkaar. Minister Van Aartsen 'deed' Afrika in zittingen van de Europese ministerraad, minister Herfkens reisde naar allerlei Afrikaanse landen. Daarbij is het helaas gebleven. Het continent, met een veelheid aan problemen, kreeg te weinig aandacht. Jaap en ik hebben meteen tegen elkaar gezegd: ''We gaan het anders doen''.'

Van Ardenne, die als Kamerlid menige aanvaring heeft gehad met haar voorganger, PvdA-minister Herfkens, wil niet het hele beleid op de schop nemen. De befaamde landenlijst van Herfkens blijft vooralsnog in tact, ook al staan daarop corrupte staten als Uganda en Vietnam. Riep Van Ardenne als Kamerlid dat Vietnam moest worden geschrapt van de lijst met landen waarop Nederland de hulp concentreert, de staatssecretaris wil niet nu al 'morrelen aan de lijst'.

'Natuurlijk, Vietnam is door en door corrupt, net als enkele andere landen op de lijst. Maar we moeten niet elke kabinetsperiode het wiel opnieuw uitvinden. We willen een betrouwbare partner zijn. Wel laat ik nagaan of wanbeleid een effectieve besteding van ons geld in de weg staat.'

Waar nodig wil Van Ardenne het anders doen dan haar voorganger. Ze heeft in een toespraak al aangekondigd dat ze ondernemingen een grotere rol wil toebedelen. Hóe, dat moet nog besproken worden met het bedrijfsleven. 'Het bedrijfsleven past in een bredere benadering van armoedebestrijding. Ik wil niet alle kaarten zetten op een twintigtal landen, maar ook kijken naar hun omgeving. De landen op onze lijst liggen in gebieden waar conflicten worden uitgevochten, waar enorme migratiestromen op gang zijn gekomen, waar milieuproblemen uitgegroeid zijn tot een bedreiging voor vele mensenlevens. Wat kunnen we daaraan doen, bij voorkeur samen met andere donorlanden? Daar kijken we al naar, Jaap en ik.' Meer dan in het verleden wordt ontwikkelingsbeleid een verlengstuk van buitenlands beleid. De Hoop Scheffer klaagde bij zijn aantreden dat er geen natuurlijke samenhang bestaat tussen buitenlands beleid en ontwikkelingssamenwerking.

Van Ardenne bestrijdt dat ontwikkelingssamenwerking 'gedegradeerd' is, nu er voor het eerst sinds de jaren zestig geen aparte minister is. Ze is al een paar keer aangeschoven bij het kabinetsberaad en liet zich daar volgens ingewijden niet onbetuigd. Logisch, vindt ze, want de belangen van 'haar' landen botsen vaak met die van rijke landen als Nederland. Ze maakt zich sterk voor coherentie, ofwel een samenhangend beleid.

'Ik houd in de gaten of beslissingen die wij nemen, met name in Brussel, nadelig zijn voor ontwikkelingslanden. Soms weten we het, soms niet. Bekend is dat we onze handel beschermen met tariefmuren. Die worden van lieverlee afgebroken. Maar tegelijkertijd worden nieuwe belemmeringen opgeworden. Europese normen voor voedselveiligheid maken het bijvoorbeeld voor Braziliaanse verbouwers van noten onmogelijk om hun producten te exporteren. Normering is nodig omwille van de volksgezondheid, natuurlijk, maar we moeten voorkomen dat we allerlei regels invoeren om onze eigen markt af te schermen'.

Treedt Van Ardenne op in het buitenland, dan mag ze zich minister noemen. 'Dáár moet ik het voor een groot deel verdienen. Ik ga gesprekken voeren met de Kagames, de Mugabes, noem de Afrikaanse leiders maar op. Ik zal ze aanspreken op goed bestuur en goed beleid. Te beginnen in Johannesburg, tijdens de VN-top over duurzame ontwikkeling. Daar ben ík de minister uit Nederland die 0,8 procent van het nationale inkomen heeft te besteden.'

Een dalend bedrag, zo valt te vrezen. Het budget van Van Ardenne is gekoppeld aan de economische groei. De prognoses zijn somber. Waar moet er worden gesneden? Van Ardenne: 'Hoho, het is niet mijn bedoeling te gaan hakken. We zijn met veel landen langdurige verplichtingen aangegaan. Die kun je niet zomaar stopzetten. Maar we moeten misschien, hoe jammer ook, nee zeggen tegen nieuwe initiatieven zoals een internationaal fonds voor malariabestrijding'.

Nederlandse hulporganisaties als Novib en Cordaid zijn er niet gerust op dat ze buiten schot blijven. Het extra geld dat Herfkens hen had beloofd , komt er misschien niet. Van Ardenne: 'Laat ik voorop stellen dat ik grote waarde hecht aan particulier initiatief. Als christen-democraat vind ik dat de overheid een beperkte rol heeft, dat het primaat ligt bij de samenleving. Binnenkort beoordeel ik de aanvragen voor financiële steun van de hulporganisaties. Maar eerlijk gezegd moet ik nog zien of ze al het geld nodig hebben dat ze hebben gevraagd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden