Ja, uitgelezen antihufterkunst

Jeanne Prisser bericht vanuit de voorhoede van de beeldende kunst. Deze week: slappe bloemen en antihufterkunst.

Een bloemstilleven van in de Leidse Hortus. Beeld X

Leiden, 9 juni

Moest ik terugkeren als boom (à Dieu ne plaise, ik zie meer in een tweede leven als cognacglas), dan opteer ik voor de treurbeuk. Afgelopen dinsdag verbleef ik onder haar kathedraalachtige, royale rok - sinds 1840 - in de Hortus Botanicus in Leiden. Ik kwam er schuilen voor de kunst.

Dat kwam zo. Beelden in Leiden (BiL) zet sinds 2012 beelden neer op straat. De beelden staan op de Hooglandse Kerkgracht en in een kleine expositieruimte aldaar, en in de jarige Hortus Botanicus (425 jaar). Daartussen loopt men een aangename maar sculptuurloze stadswandeling.

Het was een onbevredigend geheel, en ik vroeg mij af waar het was misgegaan. Bij het thema, denk ik, dat was snel gekozen: Botanica, in verband met die jarige Hortus. Het was helaas even snel weer verlaten. Want ik zag aan de Hooglandse Kerkgracht voornamelijk beelden van dieren en mensen bij elkaar gestald. Omdat de organisatie vond dat 'botanica' ook kon duiden op 'natuur in het algemeen', las ik in hun krantje. Dit leek me een beetje... slap. Als je kiest, kies dan.

En waarom eigenlijk? In de Hortus, zag ik, die nog geen cactus in leven kan houden, hoe rijk 'botanicus' als leidraad had kunnen zijn. De krankjorume verscheidenheid: alleen al een halve kas vol planten die ampul-achtige bloemen produceren. De reuzenwaterlelie die elke beeldhouwersverbeelding tart en wier bladeren een klein hondje kunnen dragen.

Daar stak de kunst bleekjes bij af. Om er één te noemen: Linda Nieuwstad maakt gigantische bloemstillevens, geïnspireerd door de Oude Meesters, van staal en kunststof, stof en hout. Bloemen waaronder je kunt schuilen of waaraan je je fiets zou kunnen vastmaken - hadden ze op straat gestaan. Maar niet hier in de Hortus, waar opviel hoe frommelig en vervilt de gemaakte natuur afstak tegen de echte.

De werken die op BiL het beste standhielden (bleke slappe rubberen bladeren van Maaike Knibbe, houten puzzels van kettingzaagkunstenaar Luuk van Binsbergen, voor wie elke boom moet beven) hadden hun respect voor de natuur opzijgeschoven. Verstandige keuze.

Den Haag, 9 juni

Vormidable heet de manifestatie die Museum Beelden aan Zee deze zomer in eigen huis en op het Lange Voorhout wijdt aan contemporaine Vlaamse beeldhouwkunst. Zij toont 33 kunstenaars die beelden maakten in een breed palet van materialen: brons, karton, klei, steen, polyester, een opgezette python. Hier was veel het beschrijven waard; ik noem er vier.

Het eerste beeld is van Patrick Van Caeckenbergh. Hij behoort tot een zonderling type kunstenaar: dat van de jutter. Hij maakt collages, onder meer van oude illustraties en foto's en encyclopedieën; vreemd, surrealistisch werk. Hier exposeert hij een kinderwagen. De vorm is geënt op de schelp van een inktvis, Nautilus. Het is uitgerust met buisjes met zaden en rekken met schotels plus een kookstel en schoorsteentje. Vind ik het mooi? Zeker. Wil ik ermee over de boulevard wandelen? Neen.

Het tweede beeld ziet eruit als iets dat vannacht uit het mortuarium is komen kruipen. De maker heet Berlinde De Bruyckere, de Gentse slagersdochter die ik vorige week ook al noemde. Tragisch, ontroerend, luguber, macaber - dat zijn de geëikte typeringen voor een gehavend De Bruyckere beeld als deze. Het 'voor'-plaatje in een advertentie voor anti-spataderkousen: dat is de minder geëikte.

Het derde beeld staat op het Lange Voorhout. Het is gemaakt van roestvrijstaal en stelt voor: een éénpersoonscel. Het is operationeel. Je kunt erin. Duur: vijf minuten. Kosten: vijftig cent. Wanneer de deur sluit, klinkt er een zoemer en begint het oranje zwaailicht op het dak te knipperen en draaien. Eigenlijk, dacht ik, verdient het een vaste plaats in stadions en andere plekken met een hoge hufterdichtheid. Ja, het is uitgelezen antihufterkunst.

Het vierde beeld is niets minder dan de metalen kip van Panamarenko - maf, olijk, formidabel.

Info

Botanica, Beelden in Leiden, t/m 2/8

Vormidable: Hedendaagse Vlaamse Beeldhouwkunst, Museum Beelden aan Zee, Scheveningen, t/m 25/10; Lange Voorhout en satellietlocaties: t/m 30/9

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden