Ja: Jacobi!

IN Gorredijk

Hoe een Fries Kamerlid in de voetsporen van Domela Nieuwenhuis treedt.

Met Lutz Jacobi op sjouw door Friesland - je zou het iedereen gunnen. En zeker iedereen die zijn vertrouwen in de sociaal-democratie dreigt te verliezen.

We treffen elkaar om 9.00 uur bij manege Dekema aan de Dwersfeart in Gorredijk. In de koffiekamer kijkt een opgezet paard neer op Joukje van Roeden-Hoekstra (nummer 12 op de lijst bij de Statenverkiezingen), Annelies Stolp (3 voor het Waterschap) en nog een handjevol Friese sociaaldemocraten. De dochter van Joukje heeft cake gebakken.

Ome Loek doet dienst als 'kuiergids'. Hij is 88, je zou hem vijftien jaar jonger geven. Zijn leven lang was hij elektricien, én vakbondslid. Partijlid is hij nooit geweest, dat was te duur. Ome Loek herinnert zich nog dat gezinnen hier in plaggenhutten woonden - ze kregen 24 uur om die te bouwen. Ruw volk, je kon er maar beter uit de buurt blijven. Dit is Opsterland, de streek waar Domela Nieuwenhuis duizenden stakers toesprak, huzaren klaar om in te grijpen. Us Ferlosser, de man die het leven van de veenarbeiders draaglijk wilde maken.

In Den Haag is Lutz Jacobi een opmerkelijke verschijning. Stem als een blueszangeres in ruste, hoekige tred, joviale omgangsvormen. Dat contrasteert met het gepolijste voorkomen van het doorsnee-Kamerlid. Als ze al een boodschap uitdraagt, dan is het deze: Lutz is echt. Maar is ze ook de echte PvdA, de partij die diep gebukt gaat onder de uitruilcoalitie met de VVD, waar volkstribunen het lijken af te leggen tegen apparatsjiks?

Die drie midweekse vergaderdagen in Den Haag zijn voor Lutz een soort oponthoud in de permanente campagne die ze voert sinds ze in 2006 Kamerlid werd. Ze bestrijkt het hele land, maar komt altijd weer in haar Friesland terug, om... Tja, om zoals vanochtend een rondje langs de - veelal vrijstaande - brievenbussen van Gorredijk te maken.

Voor op de PvdA-flyer prijkt een dame met blinkende tanden en asymmetrisch kapsel in een rood colbertje: 'Ja: Jannewietske!' Daar had dus 'Ja: Jacobi!' kunnen staan. Lutz had wel terug naar Friesland gewild, maar verloor de lijsttrekkersverkiezing nipt: 48 tegen 52 procent. In Friesland wordt gezegd dat de traditionele PvdA het aflegde tegen de doctorandussenpartij. Zo wil Lutz het niet zien. Ik wil me inzetten waar ik me het nuttigst kan maken voor de partij, zegt ze braaf.

We nemen een tunneltje onder de rondweg van Gorredijk, komen bij een sprookjesachtig mooie joodse begraafplaats en zien een ree die zich uit de voeten maakt over de zompige weiden. Dit is altijd een arme streek geweest, zegt Lutz. Een linkse streek ook. Maar nu zie je PvdA'ers overstappen naar lokale partijen.

Kuiertocht in Opsterland
'Ik luister en houd het licht'
Met boer Sietse: Partij fan it folk

Bij de Lidl in Noordwolde - rotandorp van Nederland - komen de rozen uit de achterbak. Hier geeft de kiezer weerwoord. 'Wat een verneukering, jullie met de VVD', zegt een rijzige heer. 'Ga je schamen, ik ga PVV stemmen', roept een boze man voordat hij door zijn vrouw wordt meegetroond.

Het valt niet mee de rozen kwijt te raken, maar Lutz houdt de stemming er in: een kwart van de mensen scheldt, veel beter dan wat Maurice de Hond peilt. De straat is er niet voor lange verhalen, doceert ze. Zelf is ze meer van het aanraken, lachen, van armen om schouders. 'Ik luister en ik houd het licht, dat werkt het best.'

Mienskip, maatschappelijk middenveld, huifkartunnels, N381 - Friesland laat van zich horen vandaag. Maar nu is het hoog tijd te gaan melken, boze blikken of niet. Boer Sietse staat al op de uitkijk, hij heeft 68 koeien op stal en popelt om te vertellen over de Rabobank die hem de duimschroeven steeds harder aandraait, waardoor hij veel van zijn land moest verkopen. Met de banken is het na de crisis alleen maar erger geworden, reageert Lutz invoelend. Van melken komt het uiteindelijk niet, wel zo rustig voor de beesten.

Lutz was de afgelopen dagen in Zeeuws-Vlaanderen en West-Brabant, bij Heerenveen - Cambuur en in het planetarium van Franeker. Verbinden, contact maken met je achterban, mensen leren kennen, landelijk en lokaal - zo vat ze haar opdracht samen.

'Ongelooflijk toch dat Kamerleden op vakantie gaan, zo vlak voor de verkiezingen', verzucht ze. Die zijn van de wortels van de partij afgedwaald. 'Wy binne de partij fan it folk, net fan de intellektuelen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.