J/m ten dans gevraagd

Jeugddans is populair, mede door tv-wedstrijden. Hoe proberen de gezel-schappen jongeren te benaderen? Wat is hun strategie?

Het jeugddansgezelschap voelt zich gepiepeld, althans: die indruk overheerste tijdens het debat dat Danstheater Aya onlangs organiseerde in het Amsterdamse jeugdtheater De Krakeling. Ze hebben zulke mooie wapenfeiten: jeugddansgezelschappen bereiken relatief meer publiek dan hun collega's uit het jeugdtheater of de dans voor volwassenen. Ook zijn ze niet duur: ze krijgen de minste subsidie per bezoeker, hebben de kleinste overhead en het hoogste percentage eigen inkomsten. Toch staan ze aan de periferie van het Nederlandse kunstbeleid.


Onderzoeksbureau DSP-groep had het voor ze uitgezocht en presenteerde hun bevindingen in januari 2011, een klein half jaar voordat de toenmalige staatssecretaris van Cultuur met zijn beleidsnotitie kwam. Maar effect heeft het rapport niet gehad: in het nieuwe stelsel 2013-2016 krijgt nog maar één jeugddansgezelschap (Introdans) vaste steun van het ministerie, tegenover acht jeugdtheatergroepen. De rest moest aankloppen bij het Fonds Podiumkunsten en lokale overheden. Op dit moment zijn er vijf groepen die die weg hebben bewandeld: Danstheater Aya, De Stilte, ISH, Meekers (dit voorjaar opgegaan in Maas theater en dans) en Project Sally.


Dankzij het televisie-programma So You Think You Can Dance is dans onder jongeren populair, zelfs onder jongens. Niet dat er een massale run op dansvoorstellingen in het theater is, maar als er bij een productie choreografen en dansers zijn betrokken die in SYTYCD hebben gestaan, trekt dat wel extra publiek.


Het nieuwe theaterseizoen is op stoom. Vier van de vijf gezelschappen hebben zich op de podia laten zien met premières. Hoe staat, af te lezen aan die voorstellingen, de jeugddans ervoor?


Project Sally


Gezien: 27/9 in Korzo theater, Den Haag. Tournee in seizoen 2014-15, zie projectsally.nl Leeftijd: 14+


Met zijn eerste jongerenproductie schiet Project Sally van het choreografenduo Ronald Wintjens en Stefan Ernst meteen raak: nu eens geen hiphop of dansers die het hart op de tong hebben en toch is Bull's Eye jong en emotioneel.


Saillant gegeven: het stuk is een bewerking van fragmenten uit werk van de 'grote mensen' choreografen Itzik Galili, Conny Janssen en Stephen Shropshire. Centrale thema: ik en de ander. Hoe verhoud je je als eenling tot de groep, tot een partner? Kun je authentiek zijn en toch samen? De zes jonge dansers beginnen als een stel zombies, hun gezichten verborgen in zwarte hoodies. Maar geleidelijk leren we ze kennen, in fysieke duetten en in groepsstukken waar herhaaldelijk iemand buiten valt.


Hun danstaal is virtuoos en precies afgewerkt. Ze bevinden zich rond mobiele holle kubussen waarmee de ruimte telkens anders wordt ingedeeld. Een volwassen vertelling, prima voor jongeren.


Danstheater Aya


Gezien: 10/10 in De Krakeling, Amsterdam. Tournee t/m 12/3 aya.nl Leeftijd: 12+


Bij Danstheater Aya gaat het altijd over gevoelige puberzaken. Zoals nu 'de eerste keer'. Maar, let op: 'het met elkaar doen' is niet waar het om draait. In een reeks korte, schetsmatige scènes gaat het vooral over gevoelens van verliefdheid en wat je daarmee moet.


Hoe laat je de ander merken wat je voelt? Wanneer is het moment daar om elkaar aan te raken, te kussen? Wat is sexy? Choreograaf Wies Bloemen legt emoties open en bloot op tafel en is in haar verbeelding zeer direct, een openhartigheid die pubers vreten.


De prologen, waarin de dansers aan groepjes publiek een persoonlijk verhaal gerelateerd aan het thema vertellen, is een uitgekauwde formule, die Bloemen nu voor de derde keer gebruikt. Wel prachtig in hun soberheid en gevoeligheid zijn de filmpjes die ze op het schoolplein draaide. Van jongeren die elkaar hyperzelfbewust bespieden. Of voorzichtig aftasten in duetten op de stoeptegels.


Maas theater en dans


Gezien: 20/10, Krakeling, Amsterdam. Tournee t/m 2/2 maastd.nl Leeftijd: 6+


Wie nog steeds denkt dat alleen jongens stoer kunnen zijn, moet naar Wild Thing. Choreograaf Arthur Rosenfeld bedacht een ideaal raamwerk: zes meiden moeten een uurtje nablijven, maar stilzitten en stil zijn, is moeilijk voor deze energieke types. Dus telkens als de juf het lokaal uit is, dansen de muizen op tafel. Van hieruit kan de fantasie alle kant op. Zo'n lokaal lijkt saai, maar blijkt één groot avonturenboek.


Onder aanvoering van de jonge getalenteerde percussioniste Helene Jank weten de danseressen overal beweging, geluid en ritme uit te halen. Uit hun eigen lijf natuurlijk, maar ook uit het meubilair, een thermosfles en een bal die zomaar uit de lucht komt vallen.


Rosenfeld blijft dicht bij wat de ruimte hem biedt, maar dankzij subtiele lichtwisselingen en zeer muzikale overgangen beland je toch ook in de jungle en op de prairie. De productie ging dit voorjaar in première, maar heeft nu haar grote tournee.


ISH


Gezien: 07/11, Theater Bellevue, Amsterdam. Tournee t/m 28/1 thisisish.com Leeftijd: 10+


De cross-over dance company van Marco Gerris, die grenzen verlegde met skaters, beatboxers en hiphoppers, heeft het tv-programma SYTYCD zo'n beetje als hofleverancier. Alle makers van de nieuwe productie The Gate zijn er geweest: choreograaf Anna Maria Suijkerbuijk en de dansers Floris Bosveld, Xander van den Corput en Lucinda Wessels. Maar ze hebben meer in hun mars dan gelikte televisiedans. Zij zijn de wachters voor de poort van de hel, drie vrienden die in beweging en (veel) tekst een boom opzetten over goed en kwaad. Vooral dat laatste, want de meeste mensen bedoelen goed maar doen niet goed en zelf hebben ze ook zo hun gebreken. De een is egoïstisch, de ander twijfelt voortdurend en het meisje zit vol woede. Hun 'schuld' bekennen ze in rijke solo's waarin verschillende hiphopdansvormen en moderne dans samengaan.


Het kan wat minder uitleggerig soms, maar oké. Opmerkelijk: na deze serieuze voorstelling een toegift van luchtige battle-hoogstandjes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.