Italië vreest terugkeer naar 'loden jaren'

De Rode Brigades hebben woensdag de verantwoordelijkheid opgeëist voor de moord op Italiaanse regeringsadviseur Marco Biagi. Op Sicilië geldt de noodtoestand wegens de toestroom van immigranten....

Van onze correspondent Willem Beusekamp

Noodmaatregelen tegen illegale immigratie en de moord op een regeringsadviseur, woensdagavond opgeëist door een doodgewaande terreurbeweging, hebben in Italië een acute sfeer van paniek veroorzaakt. Premier Berlusconi roept de vakbeweging op om juist nu het land niet langer te ontregelen met stakingen.

Dinsdagavond, op de fiets terugkerend naar huis, werd in Bologna de 52-jarige hoogleraar Marco Biagi vanaf een scooter doodgeschoten. Biagi doceerde arbeidsrecht, ondermeer aan de universiteit van zijn woonplaats, en was als regeringsadviseur mede-auteur van de nieuwe wet waarmee het ontslagrecht wordt versoepeld.

Voorzitter Romano Prodi van de Europese Commissie verliet geschokt Brussel en voegde zich bij de familie van zijn vriend Biagi in Bologna. Prodi waarschuwde zijn landgenoten het hoofd koel te houden. Eenzelfde appèl was afkomstig van president Ciampi en paus Johannes Paulus II.

Voor werkgeversvoorzitter D'Amato was de moord geen verrassing. 'Deze aanslag zat er aan te komen, je kon er op wachten. Kijk alleen maar naar het klimaat dat de laatste weken in rap tempo is geëscaleerd, vol haat en het gooien van modder.'

Feit is dat de sociale spanningen toenemen, tien maanden na de regeringsovername door Silvio Berlusconi en zijn coalitie van rechtse christen-democraten, postfascisten en voormalige separatisten. De oppositie lijkt de interne verdeeldheid langzaam te overwinnen en steeds vaker roert zich de bevolking met massademonstraties.

Op de dag van zijn dood publiceerde Biagi nog een artikel in het financiële dagblad Il Sole 24 Ore, waarin hij de Italiaanse vakbeweging ervan beschuldigt de Europese integratie te frustreren.

Minister Scajola van Binnenlandse Zaken noemt de moord een terroristische aanslag op de democratie. Berlusconi vroeg de drie grootste vakbonden terug te keren naar de onderhandelingstafel. Het nieuwe ontslagrecht is de afgelopen weken al afgezwakt en geldt nog bij wijze van experiment voor een beperkte groep van kleine bedrijven. De bonden willen dat de wet geheel verdwijnt en besloten woensdag alsnog dat er in april een algehele landelijke staking komt.

Gisteravond demonstreerden in verschillende steden honderdduizenden Italianen tegen het terrorisme. De moordaanslag in Bologna herinnert veel Italianen aan de 'loden jaren', de periode waarin vrijwel dagelijks aanslagen werden gepleegd door zowel linkse als rechtse terreurgroepen. Dieptepunt was de ontvoering van en moord op premier Aldo Moro in 1978 door de Rode Brigades.

Dezelfde groepering, die volgens experts allang niet meer bestaat, heeft de liquidatie van Biagi opgeëist. De terroristen noemen zich thans 'Rode Brigades voor de heroprichting van de partij van de strijdende communisten'. Een zelfde naam stond onder het pamflet dat drie jaar geleden werd verspreid na de moord op Massimo d'Antona, net als Biagi een nauwelijks bekende regeringsadviseur op het terrein van arbeidsrecht.

Ook de toen centrum-linkse regering wilde het als te rigide ervaren ontslagrecht moderniseren. Voor deze moord, in Rome, zijn vorig jaar tien verdachten aangehouden, onder wie een man en vrouw die zich erfgenaam noemen van de 'echte' Rode Brigades.

Een tweede punt van grote zorg vormt de aanzwellende stroom van vluchtelingen, die de afgelopen dagen aan land komen in Zuid-Italië. Gisteren kondigde het kabinet in Rome officieel de noodtoestand af, een administratieve maatregel waarmee de autoriteiten speciale bevoegdheden krijgen om de duizenden vluchtelingen onder te brengen en de mensensmokkelaars aan te pakken.

Voor minister Bossi (regionale zaken) gaat de noodtoestand niet ver genoeg. De leider van de voormalige afscheidingsbeweging Liga Noord vindt dat de politie alle smokkelschepen voortaan direct moet 'opblazen' zodra de opvarenden aan land zijn gezet. Eerder bepleitte Bossi dat de marine op open zee de smokkelboten tot zinken mag brengen.

Onderdeel van de noodtoestand is het terugroepen van alle Italiaanse ambassadeurs in de landen die volgens Rome verantwoordelijk zijn voor de exodus richting Italië. Met name Turkije, Griekenland en Albanië worden gezien als voornaamste vertrekplaats van de boten.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden