Analyse Formatie in Italië

Italië stevent af op ongekend radicale regeringscoalitie

Italië stevent af op een voor Europa ongekend radicale regeringscoalitie. De extreem-rechtse Lega en de populistische Vijfsterrenbeweging onderhandelen sinds donderdag onder hoge druk over een regeerakkoord en wie de premier moet worden. 

Matteo Salvini van Lega Nord spreekt de pers toe. Beeld Getty

De onderhandelingen tussen de verkiezingswinnaars werden mogelijk nadat dwarsligger Silvio Berlusconi zijn verzet had gestaakt.

'Horrorscenario'

De partijen hebben tot en met maandag de tijd gevraagd voor een akkoord. Veel Italiaanse analisten gaan ervan uit dat de twee er samen uitkomen. Dan heeft Italië volgende week een regering die gedijt in een wereld van onbehagen. Een regering van twee partijen die vooral tegen zijn: tegen de gevestigde orde, tegen migranten, tegen het regime van de financiële markten, tegen de EU en voor Poetins Rusland.

Het is een regering die Europaminnende Italianen vooraf het ‘horrorscenario’ noemden, omdat beide partijen meermaals zeiden de euro te willen afschaffen. Een regering die tegen het verplicht inenten van kinderen is, omdat beide partijen sceptisch tegenover de farmaceutische industrie staan.

Een van de hoofdrolspelers in de regering zou Lega-voorman Matteo Salvini worden. Hij zei ooit over migratie: ‘We moeten de straten schoonvegen, desnoods met geweld.’ Een lokale kandidaat van Lega opende tijdens de verkiezingscampagne het vuur op willekeurige zwarte voorbijgangers, waar-na de partij steeg in de peilingen.

Matteo Salvini en Silvio Berlusconi. Beeld -

De andere hoofdrolspeler is de 31-jarige Luigi Di Maio. De gesjeesde rechtenstudent kwam in 2013 dankzij 189 stemmen via de website van de Vijfsterrenbeweging in het Italiaanse parlement, waarna hij lijsttrekker werd.

De onderhandelingen tussen de Vijfsterrenbeweging (33 procent van de stemmen) en de Lega (ruim 17 procent) verliepen sinds die verkiezingen van 4 maart moeizaam. De reden: Silvio Berlusconi, de veroordeelde ex-premier die zowel de coalitiepartner van de Lega was als de aartsvijand van de Vijfsterrenbeweging.

Omdat de Vijfsterrenbeweging haar populariteit mede dankt aan haar strijd tegen politieke corruptie, stelde de partij herhaaldelijk dat de Lega moest breken met Berlusconi. Lega-voorman Salvini weigerde consequent, omdat hij de Berlusconi-stemmers (ongeveer 14procent van het electoraat) nodig heeft om uit te groeien tot een stabiele macht op rechts.

Luigi Di Maio Beeld Getty Images

Zoals wel vaker was het de multimiljardair zelf die de toekomst van zijn land een beslissend zetje gaf. Alsof het een daad van vaderlandsliefde betrof, zei Berlusconi woensdagavond niet langer tegen een samenwerking tussen de Lega en de Vijfsterrenbeweging te zijn, waarop beide partijen subiet met elkaar om de tafel gingen. De woordvoerders van beide partijen lieten donderdagmiddag al weten dat ‘er significante stappen zijn gezet in het samenstellen van een regering en het benoemen van een premier’.

Anti-corruptiewet

Mediamagnaat Berlusconi verkocht zijn huid volgens kenners duur. In ruil voor zijn fiat, en voor toekomstige steun bij belangrijke stemmingen, laat de Vijfsterrenbeweging waarschijnlijk een van haar belangrijkste campagnebeloftes varen: de anti-corruptiewet die de belangenverstrengeling tussen politici en het zakenleven moest aanpakken.

Hoe de rest van een mogelijk regeerakkoord eruit gaat zien, blijft vooralsnog gissen. Beide partijen zeiden in een eerder stadium de Europese begrotingsregels te willen heronderhandelen om extra geld in de economie te kunnen pompen. Het is zeer de vraag of de financiële markten dat accepteren. Italië kampt met een staatsschuld van 132 procent van het bbp. Zodra de rentes op die leningen worden verhoogd, lonkt een serieuze crisis voor de derde economie binnen de eurozone.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.