Italië stelt verkiezingen voorlopig uit: 'Kieswet deugt niet'

Nieuwe verkiezingen, en wel zo snel mogelijk. Dat is de nieuwjaarswens van bijna alle politieke partijen in Italië. Maar de enige man die die wens kan inwilligen, president Sergio Mattarella, drukte de hoop daarop al in het eerste weekend van 2017 de kop in. In zijn eindejaarstoespraak zei hij te willen wachten.

De Italiaanse president Sergio Mattarella tijdens zijn eindejaarstoespraak.Beeld epa

Sinds Matteo Renzi eind 2016 opstapte als premier snakken de meeste Italianen naar verkiezingen. De werkloosheid is te hoog, te veel jongeren vertrekken naar elders in Europa en de economie raakt maar niet uit het slop. Ze willen zich uitspreken. Maar volgens president Mattarella is dat simpelweg niet mogelijk wegens de afwezigheid van duidelijke spelregels: de huidige kieswet deugt niet.

Italië, het land waar de afgelopen 70 jaar 63 regeringen vielen, is al tijden op zoek naar een nieuwe kieswet. Die moet de stabiliteit in het politieke landschap vergroten via bijvoorbeeld hogere kiesdrempels. Maar vooralsnog sterven alle pogingen tot vernieuwing een vroege dood. Zo werd de vorige, onder Silvio Berlusconi in elkaar geflanste wet (bijnaam: Porcellum - Zwijnenstreek) ongrondwettelijk verklaard door het Constitutioneel hof en werd de huidige kieswet waardeloos toen de Italianen 'nee' stemden bij het grondwetsreferendum van afgelopen december.

Renzi was bij het schrijven van de kieswet zo overtuigd van een overwinning bij dat referendum, dat hij de Senaat alvast uit de tekst schrapte. Die zou hij toch grotendeels afschaffen bij een ja-stem. Maar zijn volk stemde geen 'ja' waardoor Italië momenteel opgescheept zit met een kieswet bedoeld voor een ander land - een land zonder machtige Senaat.

Inkijkje

Hoe onwenselijk die situatie ook moge zijn, het geeft wel een goed inkijkje in het politiek opportunisme van het land. Zo was de populaire Vijfsterrenbeweging altijd fel tegenstander van de kieswet tot ze opeens groeide in de peilingen. Inmiddels wil de beweging niets liever dan profiteren van de wet die via een zetelbonus een absolute meerderheid belooft aan de verkiezingswinnaar. De partij reageerde dan ook woest op de woorden van Mattarella eerst een nieuwe kieswet te willen voor hij verkiezingen uitschrijft.

De oude rot Berlusconi, die nota bene aan de basis stond van de huidige wet, draaide met het veranderen van de peilingen precies de andere kant op. Zijn nieuwe standpunt is dat Italië behoefte heeft aan een kieswet waarbij ook kleine partijen (lees: zijn eigen Forza Italia) mee kunnen delen in de macht.

De verkiezingen moeten in elk geval vóór februari 2018 plaatsvinden - dan eindigt de regeerperiode van oorspronkelijke kabinet-Renzi. Wat op de achtergrond mogelijk meespeelt in die datumkeuze, zijn de pensioenregels voor Italiaanse Kamerleden. Alleen parlementariërs die langer dan vier jaar en zes maanden en een dag in de Kamer hebben gezeten, hebben recht op een staatspensioen. In de beide Kamers zijn 608 van de in totaal 945 parlementariërs relatieve nieuwelingen die, een mogelijke politieke landverschuiving indachtig, alles op alles zullen zetten de verkiezingen te vertragen. Pas vanaf 16 september 2017 is hun jaarlijkse staatspensioen van twaalfduizend euro veiliggesteld

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden