Italië pompt maximaal 17 miljard in crisisbanken, Europese bankenunie wankelt

In strijd met alle goede crisisvoornemens pompt Italië maximaal 17 miljard euro aan belastinggeld in twee banken. De Europese bankenunie wankelt.

Hoofdkwartier van de Banca Popolare di Vincenza. Beeld reuters
Hoofdkwartier van de Banca Popolare di Vincenza.Beeld reuters

Nog geen drie weken duurde het succes van de Europese bankenunie. De voorbeeldige afwikkeling van de Spaanse Banco Popular kostte de belastingbetaler geen cent. Nu staan de nieuwe afspraken in de eurozone, die er na de financiële crisis voor moesten zorgen dat burgers nooit meer bloeden voor falende banken, toch weer op de tocht.

Op zondag kondigde de Italiaanse regering aan maximaal 17 miljard euro uit te trekken voor twee kleine, noodlijdende banken in het noorden van het land. Twee dagen eerder had de Europese Centrale Bank het langverwachte doodvonnis uitgesproken over Banca Popolare di Vicenza en Veneto Banca. Daarop nam Italië een noodwet aan.

Symbolisch bedrag

Beide banken worden opgesplitst, waarbij het gezonde deel voor een symbolisch bedrag naar rivaal Intesa Sanpaolo gaat. De op een na grootste bank van Italië lijkt goede zaken te doen: de Italiaanse overheid sponsort de overname met bijna 5 miljard euro. Bovendien worden de slechte stukken van de twee concerns in een 'bad bank' geparkeerd. Daarvoor is de resterende 12 miljard euro bestemd, in de vorm van garanties. Gisteren werd bekend dat mogelijk 3.900 medewerkers hun baan verliezen.

'Buitengewoon teleurstellend', noemt de Tilburgse hoogleraar banken Harald Benink de staatssteun. 'Zo wordt het hele idee achter de bankenunie ondermijnd. Deze twee eenvoudige bankjes waren bij uitstek geschikt om te laten zien dat het menens is met de nieuwe Europese regels. Maar als het zelfs hier niet lukt om de belastingbetaler uit de wind te houden, hoe moet het dan als er straks een grote bank op omvallen staat?'

Een filiaal van Veneto Banca in Rome. De problemen bij deze bank spelen al jaren. Beeld AFP
Een filiaal van Veneto Banca in Rome. De problemen bij deze bank spelen al jaren.Beeld AFP

Grote verliezers

De problemen bij Banca Popolare di Vicenza en Veneto Banca spelen al jaren. De berg giftige kredieten waarmee zij kampen is nog hoger dan in de rest van de Italiaanse bankensector. Op 37 procent van hun leningen wordt niet, deels of te laat afgelost. Ter vergelijking: bij een Nederlandse bank als ING is dat 2 procent.

Grote verliezers zijn nu de Italiaanse belastingbetalers en de andere eurolanden. De eersten zien de staatsschuld, die met ruim 132 procent van het BBP tot de hoogste ter wereld behoort, verder aanzwellen. De eurozone wordt opgezadeld met een ernstig geloofwaardigheidsprobleem.

Het idee achter de nieuwe bankenunie was dat de rekening voortaan naar de directe belanghebbenden van een probleembank gaat. Dit mechanisme staat bekend als de bail in. Anders dan bij een bail out betalen niet de gewone burgers, maar aandeelhouders, schuldeisers en grote spaarders.

De gezonde delen van de twee banken gaan naar Intesa Sanpaolo. Beeld EPA
De gezonde delen van de twee banken gaan naar Intesa Sanpaolo.Beeld EPA

Groen licht

Die laatste twee groepen gaan in het geval van Banca Popolare di Vicenza en Veneto Banca grotendeels vrijuit. De Europese Commissie geeft desondanks groen licht voor de plannen. 'Italië beschouwt staatssteun als noodzakelijk om een regionale economische verstoring te voorkomen', stelde de verantwoordelijke eurocommissaris Margrethe Vestager. Zij benadrukt dat aandeelhouders en professionele beleggers die riskante, achtergestelde leningen bezitten wél worden aangeslagen.

Een doekje voor het bloeden, oordeelt hoogleraar Benink, die als voorzitter van een Europese adviescommissie voor financiële regelgeving van begin af aan kritisch was over de nieuwe aanpak. 'Dit toont de enorme onwil bij sommige lidstaten om de bail in daadwerkelijk toe te passen. Afgelopen weekeinde is een heel gevaarlijk precedent geschapen. Stel dat er straks een instelling in Duitsland dreigt om te vallen. Waarom zouden onze oosterburen dan geen belastinggeld in hun probleembanken stoppen?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden