Analyse

Italië kampt met vechtende partijbaasjes, wantrouwen en gebrek aan toekomstvisie

Met Giorgio Napolitano's herverkiezing is er tenminste één probleem opgelost: Italië heeft een president. Maar er liggen nog tal van problemen op het hobbelige pad naar een uitweg uit de politieke crisis. Hoe gaat Napolitano die oplossen? Hij lijkt het zelf ook niet goed te weten.

Applaus na de herverkiezing van Giorgio Napolitano als president van Italië. Beeld getty

Napolitano moest gisteren zijn tranen bedwingen toen hij verklaarde dat hij op 87-jarige leeftijd een tweede termijn als president aanvaardt uit 'diepe bezorgdheid over de politieke situatie'. Liever was hij met pensioen gegaan, maar hij had geen andere keus. Het land bevindt zich op een politiek (en economisch) dieptepunt. Geen regering, geen overeenstemming over de toekomstige politieke koers, wantrouwen tussen de politieke partijen, bekvechtende partijbaasjes. Geen wonder dat er maar liefst zes rondes nodig waren om een nieuwe president te verkiezen.

De herkozen Napolitano heeft vandaag ontmoetingen gepland met de voorzitters van de twee Kamers in het parlement en de vertegenwoordigers van de belangrijkste politieke partijen. Zijn voornaamste doel is het vormen van een nieuwe regering na de verlammende uitkomst van de verkiezingen in februari.

De verwachting is dat hij woensdag met een programma komt om de economie en de inefficiënte politieke instituties - waaronder de logge en veelbesproken kieswet - grondig te hervormen. Vooral de kieswet, die in de toekomst waarschijnlijk weer tot een onmogelijke verkiezingsuitkomst leidt, is toe aan herziening. Maar daarvoor heeft Napolitano wel de steun van de drie grootste politieke partijen nodig, en die lijkt hij niet te krijgen.

Ceremonie ter ere van de herverkiezing van Napolitano. Beeld getty

Staatsgreep
Zijn grootste criticaster is 'de beroepslastpak' Beppe Grillo, de leider van de 5-sterrenbeweging. Die noemde de herverkiezing van Napolitano 'een staatsgreep', een poging van de politieke elite om aan de macht te blijven. Van hem kan Napolitano dus weinig verwachten, terwijl zijn steun - als derde grootste macht in het parlement - noodzakelijk is om hervormingen door te voeren.

De tweede partij in het parlement, de Volk van de Vrijheid-partij van Berlusconi, heeft voor de zoveelste keer laten weten alleen akkoord te gaan met hervormingen als ze in een nieuwe coalitie de macht mag delen met de Democratische Partij van de afgetreden leider Pier Luigi Bersani. Deze laatste partij, die tijdens de verkiezingen wel een meerderheid in de Kamer won, maar niet in de Senaat, lijkt er echter niets voor de voelen om met Berlusconi te regeren.

Deze diepgewortelde politieke verdeeldheid zet Napolitano voor het blok. 'Er moet een regering komen die minstens twee jaar aanhoudt, en niet een kunstmatig kleine overheid die maar zes maanden overeind blijft', zei Fabrizio Chicchito, een van de grootste vertrouwelingen van Berlusconi, tegen de Italiaanse krant Corriere della Sera. 'Anders kunnen we net zo goed nieuwe verkiezingen houden.'

Exploderen
Veel hangt af van de Democratische Partij, die zich opgesplitst lijkt te hebben in een dozijn kleine fracties met ieder een eigen aanvoerder. Volgens analisten staat de partij op exploderen.

Matteo Renzi, de 38-jarige burgemeester van Florence, een potentiële opvolger van Bersani, vertelde de krant La Repubblica in een interview dat de partij met concrete ideeën moet komen om te hervormen. 'Wij zijn de Democratische Partij van Obama, Hollande en Clinton. Wij zijn de Democratische Partij die de verkiezingen heeft gewonnen.'

Een nieuwe regering moet volgens Renzi de uit de hand gelopen kosten van het huidige politieke systeem inperken. En er moet een einde komen aan de staatsfinanciering van partijen. Ook zei hij te geloven dat een nieuwe regering niet langer dan een jaar stand zal houden in het huidige politieke klimaat.

Napolitano dekte zich gisteren tijdens zijn toespraak voor het parlement alvast in: als de politieke partijen niet meegaan in zijn plannen om te hervormen, dan treedt hij alsnog af.

Beppe Grillo leidt een protest na de herverkiezing van Napolitano. Beeld epa
Supporters van Beppe Grillo. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden