Italië in de ban van Hooivorken

Meestal zijn hun protesten vreedzaam, maar soms ontaarden ze in geweld. Wie ze zijn, is onduidelijk, maar wat de Forconi verenigt, is hun eis dat de regering weg moet.

ROME - Met ruzie met de politie hadden ze nog wel rekening gehouden, maar een aanval van Amsterdamse hooligans hadden ze niet verwacht. De Milanese demonstranten die woensdag de weg blokkeerden waardoor een bus vol opgewonden Nederlanders vast kwam te staan, waren met hele andere dingen bezig. Zij veroorzaken al dagen onrust in Italië met hun protestacties tegen de regering.


'We zetten Italië stil', is het motto van de Forconi (Hooivorken), een beweging die vorig jaar werd opgericht door Siciliaanse boeren en waarbij ook vrachtwagenchauffeurs en werklozen zich aansloten. Zondagnacht blokkeerden zij met hun tractoren en vrachtwagens de eerste straten en snelwegen, later volgden treinsporen en metrostations.


Door heel Italië voeren de Hooivorken nu acties. In de meeste steden zijn dat kleinschalige en vreedzame demonstraties, maar in een paar steden uit hun woede zich in geweld. Ze achtervolgen vrachtwagenchauffeurs die zich niet aansluiten bij de staking en bedreigen winkeliers die niet uit zichzelf hun winkel sluiten. 'We verbranden de boeken', riepen ze in een boekenwinkel in de Noord-Italiaanse stad Savona. In Turijn bekogelden jonge jongens politieagenten met stenen uit een bouwplaats.


Wie zijn ze, wat willen ze en wat gebeurt er als ze werkelijk volgende week met zijn allen naar Rome komen? Die vraag gonst door Italië. De oorspronkelijke beweging van de Hooivorken heeft namelijk afstand genomen van het geweld. Als de vrachtwagenchauffeurs echt zo agressief in opstand waren gekomen, merken journalisten op, zou het land zonder hun geleverde voorraden allang stil liggen. En op de pleinen signaleerden de Italiaanse inlichtingendiensten neofascistische activisten, extreem-linkse jongeren en figuren die in het verleden in verband werden gebracht met terroristisch geweld.


Oud-premier Silvio Berlusconi, die sinds twee weken oppositie voert, moedigde de Hooivorken eerst nog aan, maar blies zijn ontmoeting met een groep vrachtwagenchauffeurs af vanwege de grote onduidelijkheid rond de demonstranten. Het verontruste Italiaanse parlement liet zich inlichten door de directeur van de inlichtingendienst, die van een zorgwekkende combinatie van verschillende groepen sprak, die stuurloos was en werd gedreven door 'gevoelens van oppositie tegen de staat en instituties'.


'We willen dat de regeringsleden aftreden en vertrekken, want ze vertegenwoordigen ons niet', zegt Barbara De Propris, een van de organisatoren van het protest in Rome. 'Ze zouden ons moeten beschermen, maar in plaats daarvan weten we niet meer hoe we het einde van de maand moeten halen.' Veel woorden wil ze er verder niet aan vuilmaken. Vorig jaar verloor ze haar baan. Een man laat haar een foto zien van een politieagent die met tranen in zijn ogen naar een toespraak luisterde. 'We zijn niet tegen de politie', zegt ze. 'Want die krijgen ook maar 1.300 euro per maand.'


Nadat politieagenten in Turijn op verzoek van de Hooivorken hun helmen hadden afgedaan - 'Jullie horen bij ons', riepen de demonstranten - riep de leider van de Vijfsterrenbeweging Beppe Grillo ze op de kant van de demonstranten te kiezen, in plaats van die van de regering.


De kwestie veroorzaakte nogal wat onrust in het Italiaanse parlement, waar de minister van Binnenlandse Zaken Angelino Alfano zijn zorgen uitsprak over de tegen de staat gerichte rebellie. 'We begrijpen het sociale ongemak', zei hij donderdag. 'Maar we schromen niet te zeggen dat we van plan zijn de vrijheid en veiligheid van de burgers te beschermen. De regering weet aan welke kant zij staat.' Op ongeveer dat zelfde moment gooide een groep Romeinse studenten projectielen naar de politie. Twee studenten werden aangehouden. Woensdag werden al vijf Hooivorken gearresteerd en opende het Openbaar Ministerie een onderzoek naar verwoesting, plundering en aanzet tot misdrijf.


'Maar we blijven net zo lang protesteren tot de regering aftreedt', zegt Giorgio Tempesti (54). Op het plein van de Partizanen, waar de Romeinse demonstranten in kleurrijke tentjes hun kamp hebben opgeslagen, houdt de leider van de neofascistische beweging Casapound een toespraak, maar blijft daarna slechts een vijftigtal demonstranten hangen. 'Het komt in golven', zegt Tempesti. Volgende week verwacht hij de demonstranten uit de rest van het land.


'Mijn dochter studeerde biotechniek en moest naar Londen vertrekken', vertelt de arts en student filosofie. 'Hier is geen toekomst voor mijn kinderen. Vorig jaar stemde ik op Grillo. Ik was zelfs lid, maar ik ben eruit gestapt. Grillo zei dat hij voor directe democratie was, maar brengt het niet in de praktijk. Nu moet ik dus zelf actievoeren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.