Italië en Spanje traineren eurotop; impasse dreigt

Italië en Spanje hebben de EU-top die de euro moet redden op scherp gezet. De premiers van de twee landen blokkeren een akkoord over alle onderwerpen in een poging financiële noodhulp af te dwingen zonder al te strikte voorwaarden.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel in gesprek met de Italiaanse premier Mario Monti. Beeld reuters

De Italiaanse premier Monti waarschuwde dat de val van zijn land de eurozone en de euro 'naar de hel' zal slepen. Hij eist net als zijn Spaanse collega Rajoy dat het Europees noodfonds en de Europese Centrale Bank de geldkraan openzetten om de twee landen te helpen.

Duitsland, Nederland en de Scandinavische landen voelen daar niets voor. Vrijdag buigen de Europese regeringsleiders zich opnieuw over de eis van Madrid en Rome. Nauw betrokken diplomaten verwachten niet dat Monti en Rajoy hun zin krijgen. Daardoor dreigt de EU-top die de toekomst van de eurozone veilig moest stellen, te ontaarden in een totale impasse. Diplomaten vrezen voor een 'hete eurozomer' op de financiële markten als dit gebeurt. Mogelijk komt er medio juli een nieuwe EU-top.

Noodfonds
Spanje en Italië zien zich geconfronteerd met onhoudbaar hoge rentes op leningen om hun staatsschuld te financieren. Daardoor verdampt het resultaat van hun vaak rigoureuze bezuinigingen en hervormingen. Monti en Rajoy vragen het noodfonds en de ECB op grote schaal obligaties van beide landen te kopen om zo de rente te drukken. Het noodfonds mag dat alleen onder strikte voorwaarden, zoals het naleven van de budgetdiscipline die is vastgelegd in het Stabiliteitspact. Monti en Rajoy willen de hulp echter met zo min mogelijk voorwaarden ontvangen. 'No strings attached', is de typering die in Brussel rondzingt.

Om hun eis kracht bij te zetten, traineerden ze donderdagavond de discussie over een nieuw Groeipact voor Europa, een pact waar zij overigens van zouden profiteren. De opstelling van beide regeringleiders viel slecht bij hun collega's. Demissionair premier Rutte wil niets weten van een versoepeling van de voorwaarden. 'Het kan niet dat Italië en Spanje stoppen met hervormen omdat ze hier aan het noodinfuus hangen.' Bondskanselier Merkel zat op dezelfde lijn.

Huiswerk
De Zweedse premier Reinfeldt merkte op dat de financiële markten vooral zekerheid willen dat Madrid en Rome hun bezuinigingsplannen uitvoeren. Explicieter was de Litouwse president Grybauskaité. 'Politici moeten hun huiswerk thuis maken. Gratis hulp bestaat niet.' Litouwen heeft zwaar bezuinigd om uit de crisis te komen. Topambtenaren van de Europese ministeries van Financiën proberen oplossingen te vinden voor de Spaanse en Italiaanse nood. Hun suggesties belandden op het bord van de regeringsleiders die er vrijdagmiddag over zouden beslissen.

Mede door de blokkade van Spanje en Italië verliep de eerste dag van de top zeer stroef. Het voorstel van EU-president Van Rompuy om de eurolanden tot een Verenigd Europa om te vormen, kreeg een koel onthaal. Duitsland, Nederland en Finland verwerpen de invoering van euro-obligaties waarmee de eurolanden gezamenlijk hun staatsschulden financieren. Frankrijk, Italië en Spanje toonde juist huiver over Van Rompuy's pleidooi om Brussel voortaan te laten bepalen hoeveel een land jaarlijks mag uitgeven.

Ontwerpverklaring
In een ontwerpverklaring waarover de leiders zich vannacht bogen, wordt Van Rompuy niettemin gevraagd zijn plannen verder uit te werken. Om toch met een resultaat te komen, presenteerden Van Rompuy en Barroso een akkoord over de omvang van het Groeipact voor Europa, 120 miljard euro, als een nieuw feit. Echter, slechts 10 miljard daarvan is nieuw geld, bedoeld om het kapitaal van de Europese Investeringsbank (EIB) te versterken. De EIB kan daarmee zo'n 60 miljard aan leningen verstrekken. De rest van het groeibudget betreft EU-subsidies die op een andere manier worden ingezet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.