Italië debatteert opeens over euthanasie

Omstreden levenseinde Welby verhit gemoederen..

ROME Daags na het bekend worden van de hoogst omstreden euthanasie op Piergiorgio Welby is in Italië het debat ontbrand over de rechtmatigheid van het medisch ingrijpen en bovenal over de wijze waarop uit zijn lot politieke munt wordt geslagen.

De volslagen verlamde Welby stierf woensdagavond laat, nadat hij en zijn medestanders erin geslaagd waren een arts te vinden die bereid was de apparatuur die hem in leven hield uit te schakelen en hem middelen toe te dienen om zijn sterven te verzachten.

Vanaf het moment dat Welby’s toestand – hij leed al vele jaren aan spierverlamming – vlak na de zomer nog verder verslechterde en hij een aangrijpende open brief aan de president schreef met het verzoek waardig te mogen sterven, is zijn geval een onderwerp van formaat geweest voor de media en de politiek. Dat is er na zijn dood beslist niet minder op geworden: zo weigert de kerk hem een katholieke begrafenis te geven.

In Italië zijn zowel passieve als actieve euthanasie bij wet verboden. Dit wil echter niet zeggen dat het niet voorkomt. Vooral het onwrikbare standpunt van de rooms-katholieke kerk, die iedere vorm van levensbeëindiging afwijst, speelt ethici, medici en politici die een clementer beleid voorstaan parten.

Het geval van Welby, die al tien jaar kunstmatig gevoed werd en ten slotte alleen nog maar zijn ogen kon bewegen, is daarom het brandpunt geworden van een debat dat alle gemoederen beroert. Mede door Welby’s eigen toedoen: hij sloot zich aan bij de politieke Radicalen, die keer op keer de discussie aanzwengelen over een wettelijke regeling voor euthanasie en een mogelijk levenstestament, waarin patiënten hun wensen inzake levensbeëindiging of het staken van medische behandeling kunnen vastleggen.

Om die reden waren twee kopstukken van de partij, Marco Panella en Marco Cappato, woensdagavond bij het sterven van Welby aanwezig. Zij waren het ook die donderdag, samen met de leider van hun beweging, Emma Bonino, de persconferentie hielden waarin Welby’s dood werd bekendgemaakt. ‘Welby heeft gekregen waar hij 88 dagen om heeft gevraagd, met volledig respect voor de wet en het recht en de grondwet’, zei een ontroerde Cappato, die namens zijn beweging in het Europese Parlement zit.

Pikant is dat de partij deel uitmaakt van de coalitie die het kabinet van Romano Prodi steunt; Bonino zit in dat kabinet, zij het met een ondergeschikte portefeuille.

Vice-premier Francesco Rutelli, leider van een van de grootste partijen die het kabinet steunen, de Margherita, is een verklaard tegenstander van iedere vorm van euthanasie. ‘Met groot respect voor een zo smartelijke menselijke gebeurtenis wil ik desondanks nadrukkelijk verklaren dat niemand het recht heeft of zou moeten hebben andermans leven te nemen’, zei hij gisteren in een reactie.

De Margherita is weliswaar een centrum-linkse partij, maar zij onderhoudt innige banden met het Vaticaan. De Italiaanse president Giorgio Napolitano riep, na ontvangst van Welby’s smeekbede, de politiek op met een visie te komen, maar een kabinetsstandpunt is tot op heden uitgebleven.

Welby en de Radicalen dwingen zo’n standpunt nu in feite af, de een door zijn dood, de anderen door hun annexatie van het geval. Dat laatste kwam hun op de toorn van de rechtse kranten te staan. Omdat veel Italiaanse journalisten dezer dagen staken voor een beter contract en er dus alleen maar rechtse kranten verschenen, beheersen die het discours. Dat is hard: ‘Jullie creëren de casus en beslissen vervolgens eigenmachtig en negeren daarbij het respect voor het leven, de wet en de katholieke wereld. Het masker is eindelijk afgerukt’, fulmineerde het dagblad Il Tempo.

Ook rechtse politici lieten zich niet onbetuigd. De leider van de Nationale Alliantie, Gianfranco Fini, veroordeelde ‘het gebruik van Welby’s tragische lot om politieke redenen’.

De arts die de euthanasie uitvoerde, een anesthesist uit Cremona die schuilhoudt voor de media, heeft welbewust de bescherming van de Radicalen gezocht. Hij verklaarde weloverwogen te hebben gehandeld, maar zich beschikbaar te houden voor justitie. Die zal hem zeker gaan horen en mogelijk zelfs een proces tegen hem aanspannen.

Twee weken geleden wees de rechtbank van Rome een verzoek van Welby af om ‘zinloze medische behandeling te staken’ en een hoog adviescollege in de gezondheidszorg oordeelde eerder deze week dat er van ‘zinloze behandeling’ geen sprake was. De paradox van de huidige Italiaanse wetgeving is dat patiënten behandeling mogen weigeren, maar dat artsen die aan die weigering gehoor geven strafbaar zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden