Italië bezingt nationaal symbool

Het rouwbeklag om Luciano Pavarotti was ’s werelds beroemdste tenor waardig...

ROME In Italië is met eerbiedige ontroering gereageerd op de dood, gistermorgen bij het krieken van de dag, van Luciano Pavarotti. In de loop van de dag zwollen de stemmen van rouwbeklag er aan tot een koor, een opera en dus ’s werelds beroemdste operatenor waardig. Van de Italiaanse president Giorgio Napolitano – ‘hij was een ambassadeur (...) ook van ons temperament en onze menselijke warmte’ – tot de voetbalploeg Juventus, die naast zijn muzikale talent zijn passie voor het voetballen bezong, roemden hoogwaardigheidsbekleders de man die als geen ander gezien wordt als symbool van Italië.

Woorden schoten tekort – en daarom hees het operahuis van Venetië, La Fenice, nog voor het middaguur de rouwvlag, en zei de burgemeester van Modena, de stad waar Pavarotti woonde en stierf, dat het plaatselijke theater naar hem wordt vernoemd. De aankondiging was niet verklonken of het beroemdste operatheater van Italië, La Scala in Milaan, meldde dat het samen met het Pavarotti-theater van Modena een jaarlijks zangconcours aan de nagedachtenis van de maestro zal wijden. Pavarotti trad 140 keer op in La Scala en om dat te herdenken begon de voorstelling van gisteravond met het in acht nemen van een minuut stilte.

Bij valavond stroomde het plein voor de dom van Modena vol met mensen. Rond acht uur zou daar de blanke kist met het in frak geklede stoffelijk overschot van Pavarotti aankomen. De regionale krant Il Resto del Carlino won de race wie het eerst met een herdenkingsnummer zou komen en deelde een speciale editie van 24 pagina’s uit. Tot middernacht, morgen de gehele dag en zaterdag kan er in Modena afscheid worden genomen van de man wiens stem gisteren onafgebroken uit de Italiaanse radio’s schalde. Zaterdagmiddag heeft in de dom de officiële uitvaartdienst plaats.

[zie verder pagina 15, kolom 4]

Pavarotti’s leven draaide om opera, drama, pathos en pasta

[vervolg van pagina 1]

‘Vandaag is er een groot Italiaan vertrokken’, liet de voorzitter van de Italiaanse senaat, Franco Marini, in een verklaring weten, ‘een man die met zijn uitzonderlijke stem de liefde voor de grote lyrische muziek in de wereld heeft uitgedragen en die van de cultuur van ons land een algemeen erkend symbool heeft gemaakt.’

Zijn collega-politici wedijverden in het vinden van lyrische beschrijvingen voor de tenor die Italië zojuist na een fatale ziekte ontvallen was, om strijd uitdrukkingen muntend die zijn symbolische waarde voor het land recht zouden doen. ‘Een van de best zichtbare manifestaties van Italië in de wereld’, noemde Silvio Berlusconi hem, vermoedelijk zonder daarbij aan Pavarotti’s inderdaad moeilijk over het hoofd te kijken gestalte te refereren. Minister van Cultuur Francesco Rutelli sprak van ‘een ongeëvenaarde vertegenwoordiger van de prestigieuze Italiaanse operatraditie’.

Pavarotti wás in verscheidene opzichten Italië, niet alleen in zijn stem en repertoire – Donizetti, Puccini, Verdi –, maar ook in de constanten waarmee zijn leven publicitair omkleed is geweest: opera en drama, pathos en pasta. ‘Hij hield nog meer van de muziek dan van zichzelf’, vertelde een van zijn naasten gisteren snikkend. Het eerste net van de Italiaanse televisie, Rai-uno, besloot gisteren tot het hoogste register van nationale rouw over te gaan en gooide de programmering op prime time gisteravond om. Alle zendtijd werd gewijd aan het herhalen van concerten van Luciano Pavarotti.

Intussen werd in de etalages van verscheidene Romeinse muziekwinkels de in karton uitgevoerde gestalte levensbreed opgesteld, in een krans van de talrijke cd’s die van hem voorhanden zijn. De tv-journaals besteedden aandacht aan de betuigingen van deelname die de grootsten der aarde hadden verzonden: de heer en mevrouw Bush berichtten altijd tot zijn fans te hebben behoord, Nicolas Sarkozy, zonder mevrouw, sloot zich daarbij aan. Vladimir Poetin zond collega Napolitano een rouwtelegram. Dat bij de aflossing van de wacht voor Buckingham Palace de kapel Nessun Dorma ter ere van de voor eeuwig slapende maestro had gespeeld, bezorgde menig Italiaan een brok in de keel.

Ook het vak weerde zich geducht. De twee overgeblevenen van de beroemde drie tenoren, José Carreras en Placido Domingo, schreven ‘diep aangeslagen’ te zijn door het verlies van de Dritte im Bunde. ‘Hij was een man die aan zijn land veel meer heeft gegeven dan zijn land aan hem heeft gegeven’, merkte Andrea Boccelli bitter op, mogelijk verwijzend naar het belastingschandaal waarin Pavarotti enkele jaren terug verwikkeld raakte. Riccardo Chailly herinnerde zich hardop de productie van Turandot uit 1977, waarin, direct na de aria Nessun Dorma de voortgang van de opera vele minuten werd stil gelegd vanwege de euforie van het publiek.

‘Wegens rouw gesloten’ stond er toen al op het plakkaat dat de eigenaar van Pavarotti’s favoriete trattoria in Modena had opgehangen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden