Italië bemoeit zich al eeuwen met de Albanezen

Italië laat zich niet onbetuigd in de NAVO-operaties om de Kosovo-Albanezen te ontzetten. De Italiaanse regering hoopt duidelijk te maken dat een Europees Balkan-beleid niet mogelijk is zonder Italiaanse deelname....

Slechts weinig Italianen wisten het, maar door de oorlog om Kosovo zijn ze er de afgelopen dagen aan herinnerd. In minstens tien Italiaanse dorpen is de voertaal Albanees. De bewoners, circa twintigduizend in totaal, zijn afstammelingen van Albanezen die in de zestiende eeuw de Turkse bezetting ontvluchtten en de wijk namen naar Italië. Zij bleven hun cultuur trouw.

Er zijn nog veel meer historische banden met Albanië, teruggaand tot tweeduizend jaar geleden, toen ook het Balkanland deel uitmaakte van het Romeinse rijk en zich neerlegde bij de Pax Romana. Door de latere eeuwen heen bemoeiden de Italianen zich telkens opnieuw met het weerbarstige buurland aan de overzijde van de Adriatische Zee. Donderdag startte een nieuwe fase: operatie 'Alba Due', Alba Twee.

De NAVO spreekt over 'Allied Harbor', maar de Italianen gaven de actie een eigen naam. Tweeduizend Italiaanse militairen nemen de leiding over een troepenmacht van achtduizend man uit veertien NAVO-landen, die belast zijn met de verzorging van de door Servië verdreven Albanese Kosovaren. Kwartiermakers uit Rome zijn al enige dagen in Tirana en werden in het paasweekeinde bezocht door premier D'Alema. 'Ik ben trots op jullie', zei de minister-president.

De Italiaanse bemoeienis is niet zonder ongevaarlijke symboliek en zal ongetwijfeld in de Servische propaganda een rol gaan spelen. Deze week is het namelijk precies zestig jaar geleden dat het leger van het toen nog fascistische Italië op de Albanese kust landde. Enkele dagen later, op 12 april 1939, overhandigde een Albanees schijnparlement de troon van het land aan koning Vittorio Emanuele III. Dictator Mussolini had zijn zin.

Een deel van het huidige Kosovo en Macedonië werd met Duitse militaire steun bij Albanië gevoegd, hetgeen het zogenaamde Groot-Albanië tot gevolg had - nog steeds een nachtmerrie voor de Serviërs. De Servische minderheid werd door de Duitsers en Italianen met geweld het land uitgezet. Verschillende in Italië verblijvende Albanezen verklaren openlijk dat ze hopen op een herhaling, dat een deel van Kosovo bij Albanië wordt gevoegd .

Feit is dat de Italianen in 1939 door veel Albanezen met open armen werden ontvangen, juist vanwege hun haat jegens Servië. Veel later, in 1997, was het opnieuw het Italiaanse leger dat een oversteek waagde. Op internationaal niveau nauwelijks waargenomen, slaagden de Italianen erin enige orde te scheppen in de chaos, die begin dat jaar was ontstaan. De interventie kreeg de naam 'Alba Uno', Alba Een.

Directe oorzaak van de bijna-burgeroorlog in Albanië was het ineenstorten van een kettingbrief, een op dat moment vrijwel onbekend fenomeen in het post-stalinistische Albanië. Honderdduizenden Albanezen hadden hun geld gestoken in het piramidespel, dat door de Italiaanse maffia was geïmporteerd. Ook het geld was afkomstig uit Italië. Het betrof hoofdzakelijk illegale inkomsten .

Ook in de legale handel die het tot begin jaren negentig geïsoleerde Albanië met het buitenland ontwikkelde, werd Italië de belangrijkste partner. Naar schatting driekwart van de buitenlandse handel vindt plaats met Italië, dat op haar beurt geldt als het grootste donorland van Albanië. Alleen al tussen 1993 en 1996 verleende Rome zo'n 300 miljoen gulden aan ontwikkelingshulp.

Een gecompliceerde bijkomstigheid van de onderlinge relatie is de nauwelijks te bestrijden smokkel van mensen en contrabande tussen Albanië en de kust van Italië. Rome en Tirana hebben een overeenkomst over de bootvluchtelingen: Albanezen worden zonder pardon teruggestuurd. Vluchtelingen met een andere nationaliteit, zoals de Albanese Kosovaren, belanden in Italië echter in de normale asielprocedure.

Door de oorlog in Kosovo, waar de Albanese bevolking haar identiteitspapieren heeft moeten inleveren, is een bevredigende controle in Italië niet meer mogelijk. Het gevolg is dat veel inwoners van Albanië van de gelegenheid gebruik maken om zich zonder papieren naar Puglia te laten varen. De prijs van de overtocht is ook bekend: 600 Duitse marken óf smokkel van drugs of wapens. Naast alle humanitaire beweegredenen is operatie 'Alba Due' ook bedoeld om deze ongewenste invoer te stoppen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.