Italianen willen liever praten dan vechten in Libië

Italië staat onder druk om militair in te grijpen in Libië. De Verenigde Staten bombarderen er al IS-trainingskampen en Frankrijk en Engeland zijn er actief met hun geheime diensten. Dinsdag kwamen militairen uit dertig landen naar Rome om te overleggen over een gezamenlijke ingreep.

Strijders die loyaal zijn aan de internationaal erkende regering van Libië vieren hun terreinwinst op islamistische milities bij Benghazi.Beeld AFP

In de plannen die de afgelopen weken circuleerden werd Italië niet alleen genoemd als deelnemer, maar zelfs als coördinator van een grote militaire operatie. 'Italië zou vijfduizend militairen kunnen sturen', zei de Amerikaanse ambassadeur John Philips in Rome onlangs tegen Italiaanse journalisten. 'Libië is jullie grootste prioriteit en is ook heel belangrijk voor ons. En het is belangrijk dat jullie de leiding nemen over de internationale actie.'

Tweede regering

Sinds de val van Kadhafi in 2011 brokkelt de Libische staat uiteen. In Tripoli heeft een regering van islamisten de macht, ondersteund door milities. Aan de andere kant van de kustlijn regeert in Tobruk een tweede regering. Daartussen wint IS terrein rond de stad Sirte.

Als dichtstbijzijnde Europese buurland heeft Italië veel te vrezen van een opmars van IS. Toch reageert Rome terughoudend op de plannen zo'n opmars neer te slaan. 'Oorlog voeren is niet zoals een videospel', zei de Italiaanse premier tijdens een interview.

De Italianen willen wachten tot een Libische eenheidsregering gevormd is en die regering expliciet om internationale hulp vraagt, zodat er een juridisch kader is om in te grijpen. Ondanks onderhandelingen lijkt zo'n regering niet in zicht. En de druk om in te grijpen groeit.

Matteo Renzi, de premier van Italië.Beeld anp

Boemerangeffect

'Als ik de kranten lees, krijg ik de rillingen', zegt generaal Vincenzo Camporini van het Instituut Internationale Zaken (IAI) tijdens een conferentie over de mogelijke oorlogsplannen in Milaan. De oud-stafchef van Defensie denkt dat een militaire ingreep rampzalig zal uitpakken. 'We zullen eindelijk een verenigd Libië hebben', zegt hij. 'Maar dat is niet het Libië dat we zoeken.'

Politieke analisten vrezen voor een boemerangeffect. Niet alle radicale moslims in Libië zijn gecharmeerd van de vijfduizend geschatte IS-strijders die zich er gevestigd hebben en voornamelijk uit het buitenland komen. 'In de stad Derna hebben jihadisten de macht van IS zelfs ondermijnd', zegt Arturo Varvelli, analist van het Italiaanse onderzoeksinstituut ISPI. 'Met intensievere bombardementen dreigen de radicalen de kant van IS te kiezen.'

Voor Italië staat veel op het spel. Ondanks de chaos in het verscheurde land haalt hun oliebedrijf ENI er nog altijd olie uit de grond. Er loopt een rechtstreekse gaslijn naar Libië en de zaken gaan nog betrekkelijk goed. En nu de Balkanroute voor vluchtelingen en migranten op slot gaat, is er de vrees dat de route Libië-Italië opnieuw in trek komt.

Het land draaiende houden

Toen twee weken geleden bekend werd dat tijdens een aanval twee Italiaanse technici waren omgekomen die in juli waren ontvoerd was het land in schok. Niet veel later kwamen hun twee ontvoerde collega's vrij. Veel is nog onduidelijk over de aanval en de eventuele betrokkenheid van IS, maar volgens journalist Alberto Negri is het veelzeggend dat dit het eerste incident in vijf jaar tijd is.

'We zijn vijf jaar lang gewoon doorgegaan met wat de Libiërs van ons verwachtten: het land draaiende houden', zegt de journalist van Il Sole 24 Ore tijdens de conferentie in Milaan. 'We moeten begrijpen dat we daar vrienden hebben. En vanaf het moment dat wij deelnemen aan een militaire ingreep veranderen we in een vijandige kracht en dreigen we al het vertrouwen en respect te vernietigen dat ze altijd voor ons gehad hebben.'

Negri voelt er meer voor om in Libië te gaan polsen hoe verschillende partijen zouden reageren op een internationale ingreep en te onderzoeken wat er mogelijk is. 'Laat ons een beetje de Italianen zijn in ons eigen huis, onze achtertuin', zegt hij. 'Wij hebben bondgenoten daar, al staan ze niet allemaal aan dezelfde kant.'

Dilemma

Om IS te stuiten dringen de westerse grootmachten aan op militaire actie in Libië. Behalve Italië aarzelt ook Algerije hevig. Lokken ze dan de terreur niet uit? En slaat de oorlog niet over?

Chaos

Hoeveel tijd is er voor diplomatie? Hoelang kunnen de Italianen wachten totdat er een regering komt die ook de talloze milities en stammen achter zich kan krijgen en een terrein vindt van waaruit het veilig kan regeren? 'Bijbelse tijden hebben we niet', zegt journalist France Venturini, van Corriere della Sera in Milaan. 'Voor de deur van ons huis zit een kleine krokodil die aan het groeien is. En als hij groot genoeg is, zal hij met een klap van zijn staart op onze deur kloppen en te groot zijn om tegen te houden. We hebben de plicht om te handelen.'

De meeste landgenoten zijn het niet met hem eens. Volgens peilingen is 81 procent van de Italianen tegen een militaire ingreep. Ze vrezen een aanslag uit wraak. Als we hen geen kwaad doen, zullen ze ons geen kwaad doen, denken ze.

'Dit is een lelijke situatie', zegt Venturini. 'Het is chaos in Libië en Italië is in de war.' De Italiaan denkt dat het beter zou zijn als Libische strijders een operatie tegen IS beginnen, bijgestaan door een internationale coalitie. 'Maar het is zo'n ingewikkelde situatie dat het alleen lukt de beslissingen te identificeren die we niet moeten nemen', zegt hij. 'De oplossing zien we niet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden