nieuws

Italianen vrezen dat peperdure villa met uniek werk van Caravaggio in buitenlandse handen komt

De aanstaande veiling van de 16de-eeuwse Romeinse Villa Ludovisi, die mede-dankzij de enige plafondschildering van Caravaggio zo’n 470 miljoen euro moet opbrengen, leidt tot grote verontwaardiging in Italië. Al bijna 35 duizend politici, academici en bezorgde burgers hebben een petitie ondertekend die de regering oproept de verkoop te blokkeren en zelf de beurs te trekken.

Jarl van der Ploeg
Prinses Rita Boncompagni Ludovisi, de derde vrouw van de overleden Nicolo Boncompagni Ludovisi in de tuin van Villa Ludovisi. Beeld REUTERS
Prinses Rita Boncompagni Ludovisi, de derde vrouw van de overleden Nicolo Boncompagni Ludovisi in de tuin van Villa Ludovisi.Beeld REUTERS

De Villa Ludovisi, gelegen op Monte Pincio, een van de zeven heuvels van Rome, was eeuwenlang het middelpunt van een dertig hectare groot stadspark pal in het centrum van Rome. Eind 18de eeuw werd dat park echter in delen verkocht om ruimte te maken voor wegen en appartementencomplexen. Alleen het zogenoemde Casino dell’Aurora Boncompagni Ludovisi – het Huis van de Dageraad – overleefde de tand des tijds en bleef in het bezit van de steenrijke adellijke familie Ludovisi.

Maar toen nazaat Nicolo Boncompagni Ludovisi in 2018 overleed, ontstond vrijwel meteen onmin tussen de erfgenamen: de derde vrouw van de prins en zijn drie zoons uit een eerste huwelijk. Want naar wie ging de miljoenenvilla? Omdat de partijen er onderling niet uitkwamen, besloot een Italiaanse rechter uiteindelijk de villa per opbod te verkopen opdat de erven de poet onderling konden verdelen.

Voor die veiling, gepland op 18 januari, is de startprijs vastgesteld op 471 miljoen euro, waarmee Villa Ludovisi mogelijk een van de duurst verkochte woonhuizen ooit wordt. Voor dat geld krijgt de aanstaande koper wel zesduizend vierkante meter Romeins grondgebied met daarop een 2.800 vierkante meter grote villa van zes verdiepingen nabij de iconische Via Veneto, de straat waarin Federico Fellini’s La dolce vita zich afspeelt.

Het pand komt voor in het werk van schrijvers als Nikolaj Gogol, Henry James en Gabriele D’Annunzio en is voorzien van marmeren sarcofagen uit de oudtijd, meerdere fresco’s van de 17de-eeuwse schilder Guercino, waaronder eentje van de Romeinse godin Aurora, en vooral: een 2,75 meter brede plafondschildering van de Romeinse godenbroeders Jupiter, Neptunus en Pluto door Michelangelo Merisi, beter bekend als Caravaggio (1571-1610).

Neptunus, Pluto en Jupiter van Caravaggio. Beeld Wikipedia
Neptunus, Pluto en Jupiter van Caravaggio.Beeld Wikipedia

Het is de enige plafondschildering die Caravaggio ooit maakte en alleen al daarom is de waarde ervan amper in geld uit te drukken, aldus de bijna 35 duizend ondertekenaars van een online petitie tegen de veiling. Zij vinden dat het werk van een van ‘s lands grootste schilders niet het privédomein mag zijn van een rijke Rus of Chinees, maar voor iedereen toegankelijk zou moeten zijn.

Daarom stelt de petitie voor dat de Italiaanse staat Europees geld inzet om dat ‘wat Italië toebehoort’ te beschermen. Volgens verschillende kranten zou de Italiaanse minister van Cultuur Dario Franceschini inmiddels contact hebben opgenomen met de minister van Financiën om te informeren naar de mogelijkheden.

De plafondschildering van godin Aurora door Guercino in Casino dell'Aurora. Beeld Wikipedia
De plafondschildering van godin Aurora door Guercino in Casino dell'Aurora.Beeld Wikipedia

Familieruzies binnen de Romeinse adel leiden vaker tot landelijke discussies in Italië. Vooral bekend is het verhaal van de familie Doria-Pamphilj, net als de Ludovisi een puissant rijk geslacht dat begin 17de eeuw een paus leverde en bekend staat als grote kunstverzamelaar.

Toen in de jaren zestig bleek dat de laatst overgebleven telg van de familie, prinses Orietta Doria Pamphilj, geen kinderen kon krijgen, adopteerden zij en haar Britse man twee kinderen uit een Londens weeshuis. Daarmee werden die twee weeskinderen, een jongetje en een meisje, in één klap erfgenaam van een gigantisch Romeins stadspaleis aan de Via del Corso van duizend kamers met verspreid daarover een kunstcollectie die dankzij werken van Titiaan, Rembrandt, Breugel, Caravaggio, Bernini, Velázquez en Raphael meer dan een miljard euro waard is.

Een aantal jaar geleden raakten de twee in een juridische strijd verwikkeld omdat prinses Gesine het niet kon verkroppen dat haar adoptiebroer, prins Jonathan, die op mannen valt, samen met zijn Braziliaanse partner twee kinderen kreeg van twee verschillende draagmoeders. Prinses Gesine vond dat enkel haar vier kinderen het recht hadden op de volledige erfenis, omdat hun geboorte niet in strijd was met de katholieke zeden en, in het verlengde daarvan, het Italiaanse erfrecht.

Een rechter wees alle bezwaren van de prinses af, wat in Italië leidde tot diepgaande maatschappelijke discussies over de juridische status van regenbooggezinnen. Sinds de rechtszaak wonen prins en prinses in twee aparte vleugels van hun stadspaleis en zien ze elkaar nauwelijks.

Streep door Mega-McDonalds

De petitie tegen de verkoop van de Villa Ludovisi is niet de eerste keer dat nationale ophef ontstaat over het commercieel uitbaten van cultureel erfgoed. Mede door een jarenlange campagne van Romeinse burgers besloot de hoogste Italiaanse rechter vorige week definitief een streep te zetten door de plannen voor een mega-McDonald’s van 800 vierkante meter bij de Thermen van Caracalla, een badcomplex uit de 3de eeuw dat op de Unesco-werelderfgoedlijst staat. Ondanks de vele economische argumenten die werden aangevoerd tijdens de hoorzittingen, vond de rechter ‘het belang van het beschermen van cultureel erfgoed’ uiteindelijk het zwaarst wegen.

. Beeld .
.Beeld .

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden