bellen metoud-correspondent Jarl van der Ploeg

‘Italianen houden zich doorgaans niet zo aan de regels, maar in de lockdown gedroegen ze zich uitmuntend’

Door zijn reportages vanuit Italië drong de ernst van het coronavirus bij veel lezers door. Voor andere Nederlanders leek paniek in het buitenland juist een extra reden om nuchter te willen zijn. We blikken met voormalig Italië-correspondent Jarl van der Ploeg terug op 2020.

Italië werd dit voorjaar ongekend hard getroffen door het virus, dat vooral in de regio rond de stad Bergamo hard om zich heen greep.  Beeld AFP
Italië werd dit voorjaar ongekend hard getroffen door het virus, dat vooral in de regio rond de stad Bergamo hard om zich heen greep.Beeld AFP

Nee, heel erg vindt Van der Ploeg het niet om weer in Nederland te werken. Natuurlijk verlangt hij nog af en toe naar de bucatini all’amatriciana van Osteria Monteverde of een rondje op zijn scooter over Piazza Venezia. Maar feit is dat het Italië waar hij afscheid van nam, niet het Italië is dat hij leerde kennen. ‘Ik mis het land heel erg’, zegt Van der Ploeg, die in oktober afzwaaide als correspondent. ‘Maar niet het Italië van 2020. Dat is een somber land.’

Dat heeft voor een groot deel met het verschrikkelijke voorjaar te maken. In Italië ontwikkelde zich in de noordelijke regio Lombardije de eerste coronabrandhaard van Europa.

De autoriteiten reageerden door een enorm zware lockdown in te stellen. Van der Ploeg kon weken zijn appartement niet uit, behalve voor boodschappen en journalistiek werk. Zijn reportages hadden een duidelijke boodschap aan het nog onwetende Nederland: jongens, pas op, onderschat dit virus niet.

Ha Jarl, hoe kijk je terug op je laatste jaar als correspondent?

‘Het was een idioot jaar. Ik vond dat ik in mijn eerste drie jaar al aardig wat nieuws had meegemaakt. De eerste rechts-populistische regering in Italië, de migratiecrisis, een grote aardbeving, een ingestorte snelwegbrug… Maar toen brak corona uit en was Italië het eerste land waar het echt mis ging. Dat heeft al het voorgaande nieuws wat ik versloeg helemaal overschaduwd.’

‘Dit was veel groter, echt wereldnieuws. Vanuit een professioneel oogpunt was dat heel interessant om mee te maken. Stukken van mij worden ineens honderdduizenden keren gelezen. Mensen wilden alles van Italië weten. Dat gaf een gevoel dat je werk belangrijk is.’

Welk artikel had de meeste impact, denk je?

‘De stukken vanuit Bergamo werden heel goed gelezen. Ik merkte uit de reacties dat mensen ervan schrokken. De eerste reportage heb ik telefonisch gedaan, want toen zat de stad op slot. Daarna ben ik er ook werkelijk geweest. Begin maart leverde dat een schokkend beeld op. Het leger werd ingezet om doodskisten weg te halen. Een lokale krant had tien pagina’s aan overlijdensadvertenties per dag nodig. Een priester besloot de klokken niet meer te luiden als er een dode was gevallen, omdat die dan de hele dag zouden luiden… We wisten toen nog heel weinig van het virus. Lezers dachten dat dit een voorportaal kon zijn voor Nederland.’

Ondertussen duurde het nog even voor Nederland echt maatregelen ging nemen. Hoe heb jij die reactie vanuit Italië beoordeeld?

‘Ik heb het idee dat de manier waarop je naar het virus kijkt, te maken heeft met je geografische positie. Meermaals verbaasde ik mij erover hoe weinig Nederland over de grenzen keek. Ik had soms het idee dat mensen hier dachten dat in China, Italië en Spanje een ander virus rondwaarde dan in eigen land. Zo van: die gekke Italianen kussen elkaar de hele tijd op de wang, daarom zullen ze wel doodgaan. Maar gelukkig zijn wij een nuchter volkje.

Rome, afgelopen donderdag. Italianen mogen op 25 en 26 december en op 1 januari hun woonplaats niet verlaten.  Beeld AP
Rome, afgelopen donderdag. Italianen mogen op 25 en 26 december en op 1 januari hun woonplaats niet verlaten.Beeld AP

‘Nederland is het virus op een hele eigenzinnige manier te lijf gegaan. Een ‘intelligente lockdown’, dat is toch een totaal stupide term? Als jij zegt dat jij een intelligente lockdown doet, zeg je dat de rest van de wereld een stomme lockdown doet. Dat is vrij beledigend, terwijl je eigenlijk geen idee had wat nu precies de juiste maatregelen waren.’

Uiteindelijk heeft Nederland toch met minder strenge maatregelen ongeveer dezelfde resultaten bereikt?

‘De resultaten zijn vergelijkbaar inderdaad. Tegelijkertijd moet je wat betreft Italië wel inzien dat er op een gegeven moment heel veel virus in het land was. Om dat te kunnen stoppen, moest je in volledige lockdown. In de zomer werd het onder economische druk juist weer heel los, veel losser dan in Nederland zelfs. In Italië is dus extremer ingegrepen, maar ook extremer losgelaten.

‘Het ligt voor de hand om landen precies met elkaar te vergelijken, want de maatregelen zijn heel goed naast elkaar te leggen. Tegelijkertijd moet je daar ook mee oppassen. Er zijn nog steeds duizenden factoren waarin landen niet hetzelfde zijn. De volksaard bijvoorbeeld, al werd ik daarin juist verrast door de Italianen. Die houden zich doorgaans niet zo aan de regels, maar gedragen zich in lockdown juist uitmuntend. Dat heeft mij ook aan het denken gezet. Veel kennis die ik dacht te hebben over Nederlanders en Italianen, bleek toch niet helemaal waar.’

Welke conclusie heeft dat denkwerk opgeleverd?

‘Dat je vaak niet zo stellig kunt zijn over dit soort zaken. Het beter of slechter doen dan een ander land is niet zo makkelijk aan te tonen. Mijn conclusie als journalist is dat ik bij groot nieuws als dit minder conclusies wil trekken. Ik wil gewoon opschrijven wat er gebeurt.’

Welk verhaal vond je dit jaar het beste in de krant?

De verhalen van China-correspondent Leen Vervaeke in Wuhan zijn mij heel erg bijgebleven. Die waren magistraal, natuurlijk omdat dat in retroperspectief een historische plek was om te zijn. Ik heb veel bewondering voor haar bijdragen daar, want ik weet dat ze veel persoonlijke offers heeft moeten brengen. Veel periodes in quarantaine, bijvoorbeeld.’

‘Daarnaast ben ik zelf wel fan van het lichtere genre. Mijn broer Adriaan van der Ploeg is al tien jaar fotograaf voor de serie ‘Dit ben ik’, waarin een kind in de slaapkamer wordt bevraagd over de toekomst. Voor het jubileum heeft hij met verslaggever Emilie van Kinschot tien kinderen van het eerste uur nogmaals opgezocht. Dat vond ik superontroerend om te lezen en te zien. Sommige kinderen sliepen nog in dezelfde kamer als tien jaar geleden. Sommige dromen van toen waren uitgekomen, andere juist bijgesteld. Er sprak hoop uit, dat maakte het juist nu fijn om te lezen.’

Over hoop gesproken, laten we even testen hoe Italiaans je nog bent. Italianen zijn er volgens jou traditioneel van overtuigd dat de Giro D’Italia, de nationale wielerronde, gewonnen wordt door een wielrenner uit eigen land. Zelfs als die eigenlijk al een beetje versleten is. Dus, gaat die oude rot Vincenzo Nibali het dan toch volgend jaar flikken?

‘Nee, van dat geloof ben ik eindelijk afgestapt. Ik had al mijn pijlen op dit jaar gericht: dit moest en zou zijn jaar worden. Veel goede renners waren afwezig of uitgevallen. Nu zal het volgend jaar ook wel niet meer lukken. Daar geloven de Italianen zelf ook niet meer in.

‘Gelukkig is vlak voor en tijdens de Giro een nieuwe held opgestaan: Filippo Ganna. Goede tijdrijder, won dit jaar prachtige etappes en is pas 24. Ik denk dat de Italianen daar veel plezier aan gaan beleven.’

Eindejaarsserie
De doodse stilte in een Chinese miljoenenstad, een Amerikaanse president die een verkiezingsuitslag niet accepteert en een pandemisch coronavirus dat het dagelijkse leven plat slaat, maar waarover zo goed als niks bekend is. Voor verslaggevers van de Volkskrant was 2020 voor ieder op zijn eigen manier uiterst merkwaardig. Vanaf 24 december blikt elke dag een van onze journalisten terug. Gisteren vertelde Robert van Gijssel over een historisch rampjaar in de muziekwereld.

Lees verder:

Ook hoofdredacteur van de Volkskrant Pieter Klok dacht dat het allemaal wel mee zou vallen met corona. ‘Misschien wel de belangrijkste les die ik heb geleerd: niet te ver vooruitkijken. Daar kwam ik door schade en schande achter.’

Bergamo is een spookstad, waar continu de doodsklokken luiden. Nabestaanden mogen ook na de dood van hun familielid niet in de buurt van het lichaam komen. Wie sterft aan corona, is zelfs na de dood eenzaam in Noord-Italië. ‘Deze epidemie vermoordt je twee keer.’

Tien jaar bestaat de Volkskrant-rubriek Dit ben ik. Elke week een foto van een kind in zijn kamer dat antwoordt op de vraag: hoe ziet je leven er over tien jaar uit? En, zijn de grote dromen uitgekomen? We zochten tien kinderen uit de begintijd op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden