Italiaanse Vijfsterrenbeweging loopt blauwtje bij liberale fractie Verhofstadt

Beppe Grillo, de voorman van de Italiaanse Vijfsterrenbeweging, heeft maandag een blauwtje gelopen bij de liberale fractie in het Europees Parlement. Op aandringen van Grillo besloot de partij, die altijd te boek stond als uitgesproken eurosceptisch, de samenwerking met de UKIP van Brexit-politicus Nigel Farage te verbreken.

Beppe Grillo in Rome, afgelopen december. Beeld afp

In plaats daarvan wilde Grillo dat de 17 europarlementariërs van zijn partij zich zouden aansluiten bij de ALDE-fractie van Guy Verhofstadt, met VVD en D66 als leden een van de grootste voorstanders van het Europese project. Maar de ALDE wees het aanzoek maandag af.

De beslissing van Grillo om de UKIP-partij van Farage de rug toe te keren, kwam als een volslagen verrassing. Bij een interne stemming sprak 78 procent van de leden zich uit voor het verbreken van de samenwerking met de UKIP. Maar de monden gingen echter nog verder open toen de vrijage met de ALDE-fractie van Verhofstadt uitkwam. Juist die pro-Europese fractie was in het verleden immers meermaals het doelwit van felle kritiek van Grillo.

Zo direct mogelijke democratie

Ook in Brussel waren veel mensen met stomheid geslagen, toen ze hoorden over de mogelijke samenwerking tussen de ALDE en de Vijfsterrenbeweging. Met de 17 parlementariërs van Grillo's partij zou de ALDE de op twee na grootste fractie in het europarlement worden. Maar uiteindelijk besloten de liberalen de Italiaanse populisten toch buiten de deur te houden. Volgens fractieleider Verhofstadt was er 'onvoldoende raakvlak' om de Vijfsterren-parlementariërs in de fractie op te nemen.

Voor Grillo is de mislukte vrijage met de Europese liberalen een lelijke afgang. De Vijfsterrenpartij staat erom bekend vaak van standpunten te wisselen, maar een van de constante punten was altijd de Europese scepsis. Zo laten verscheidene partijprominenten nog geregeld weten de euro het liefst te willen inwisselen voor de lire.

Dat de Vijfsterrenbeweging zo vaak van standpunt wisselt, komt door het bijna utopische streven van de club naar een zo direct mogelijke democratie. In het ideaalbeeld van Grillo is een parlementslid geen afgevaardigde die namens de kiezer nadenkt, maar iemand die slechts de wil van de kiezers uitvoert door op het juiste knopje te drukken. Zo kwamen de huidige burgemeesters van Rome en Turijn via internetverkiezingen boven drijven, net zoals ook de belangrijkste politieke standpunten via beppegrillo.it worden bepaald.

Beppe Grillo, de leider van de Vijfsterrenbeweging. Beeld afp

Verwarring

Het gevolg is dat de club politiek moeilijk te definiëren valt. Op sommige vlakken is ze zeer links, maar door de grilligheid van de online referenda zijn er ook een aantal uitschieters naar extreem rechts. Om die reden zou aansluiting bij de Groene fractie in het Europees parlement ook zijn afgeketst - de twee verschillen (momenteel) te fundamenteel van mening op het punt migratie.

Grillo's poging aansluiting te krijgen bij de ALDE-fractie heeft ook onder de Vijfsterrenpolitici veel verwarring gezaaid. Verscheidene parlementariërs lieten openlijk weten deze ommezwaai absoluut niet te zien zitten - 'hypocriet', noemde Senator Carlo Sibilia de keuze. Ook veel andere Italiaanse politici zeiden in de draai het bewijs te zien dat de inhoud bij Grillo ondergeschikt is aan de macht.

Volgens Grillo was het voorstel volkomen logisch. 'De UKIP had één specifiek doel, en dat was het Verenigd Koninkrijk uit de EU te leiden', schreef hij zondag op zijn blog. 'Die campagne had succes, maar verder hebben de leden van UKIP en onze leden slechts in 20 procent van de gevallen op dezelfde manier gestemd. Om dan toch samen lid te blijven van dezelfde fractie, betekent tweeëneenhalf jaar te moeten samenwerken zonder gezamenlijk doel na te streven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.