Italiaanse Obama wil een ‘groots en licht land’ creëren

Walter Veltroni, de voorman van de grootste centrum-linkse partij, presenteert zich als de grote vernieuwer van de Italiaanse politiek...

Voor een toespraak over ‘een ander Italië’ had hij de locatie perfect gekozen. Walter Veltroni, leider van de Italiaanse Democratische Partij, stond niet onder kille tl-lampen in een stadionhal in Rome of Milaan, maar buiten op een kerkpleintje in de winterzon in Umbrië. Achter hem flikkerde geen megalomaan videoscherm, maar het stadje Spello als pittoresk decor tegen de heuvels geplakt.

De schrijver-politicus liet zich niet na elke oneliner toejuichen door een vlaggenzwaaiende menigte, maar zei op nuchtere toon tegenover een geserreerd gezelschap gezeten op klapstoeltjes: ‘Basta met die vaantjes, de Italianen behoren niemand toe.’

Een duidelijker statement had hij nauwelijks kunnen maken. Veltroni, de 52-jarige voorman van de grootste centrum-linkse partij in Italië, presenteert zich aan het begin van de verkiezingscampagne als de grote vernieuwer in de Italiaanse politiek. Hij is de man die heeft begrepen hoe de Italianen over de falende politiek denken. Maar in plaats van te schreeuwen dat zijn voorgangers leugenachtige zakkenvullers zijn – een gewoonte in de Italiaanse politiek – legt Veltroni op beschaafde wijze uit hoe het anders kan, zonder zijn tegenstanders maar te noemen.

De gevolgen van deze nieuwe, on-Italiaanse aanpak zijn merkbaar tot in het centrum-rechtse kamp van Silvio Berlusconi.

‘Ik stel me niet kandidaat om alleen maar een functie te bekleden’, zei Veltroni vorig weekeinde in die Umbrische filmsetting, maar om ‘een groots en licht land’ te creëren. Zijn manier van doen toont enige overeenkomsten met die van Barack Obama, de Amerikaanse democratische bijna-presidentskandidaat die hij openlijk tot voorbeeld heeft verklaard. Net als Obama liet Veltroni zich tot leider van de Democratische Partij benoemen na landelijke voorverkiezingen – een unicum voor Italië. Net als Obama trakteert hij zijn gehoor op imposante vergezichten over ‘ons prachtige land’. En zijn campagneslogan (‘Si può fare’) is een bewuste parafrase van Obama’s lijfspreuk ‘Yes, we can’.

In alle peilingen ligt de PD nog ver achter op de partij van Berlusconi, Toch lijkt Veltroni steeds meer harten voor zich te winnen. Zijn gewaagde besluit om het jarenlange linkse samenwerkingsverband met talloze splinterpartijen op te zeggen, lijkt de partij alleen maar goed te doen.

Centrum-rechts keek aanvankelijk verbaasd toe. Veltroni de vernieuwer? Was hij in de jaren zeventig soms geen gemeenteraadslid in Rome voor de Communistische Partij? Was hij eind jaren negentig niet vicepremier onder Romano Prodi? ‘Politiek gezien is hij een stuk ouder dan ik’, sputterde de 72-jarige Berlusconi, die zelf in 1994 ‘het veld betrad’.

Inmiddels ziet centrum-rechts zich gedwongen zijn tactiek aan te passen. Berlusconi, tot voor kort nooit te beroerd om de Goelag erbij te halen om te bewijzen hoe gevaarlijk linkse politici zijn, toont nu groot respect voor ‘de gematigde’ Veltroni. Over zichzelf is hij ineens opmerkelijk bescheiden. ‘Ook al zien mijn kleinkinderen mij als Superman, ik ben niet Superman’, zei hij. En hij beloofde de senatoren die de recente val van de regering-Prodi publiekelijk vierden met het openploppen van een fles spumante en het aansnijden van een vorstelijk stuk mortadella, niet meer verkiesbaar te stellen.

Ingrijpender is dat Berlusconi onder druk van Veltroni’s vernieuwingsdrift een einde heeft moeten maken aan het 14 jaar oude centrum-rechtse verbond, waarin zijn partij Forza Italia samenwerkte met de Nationale Alliantie, de Lega Nord en een aantal kleine partijen. Om niet als anti-vernieuwer te worden versleten, heeft Berlusconi een nieuwe partij opgericht: het Volk van de Vrijheid. Daarin moeten alle partijen opgaan die voorheen onder eigen naam met Berlusconi’s Forza Italia samenwerkten. De Lega Nord en de katholieke UDC weigeren vooralsnog zich te laten ‘annexeren’, maar de Nationale Alliantie is akkoord gegaan.

Zo krijgt de versplinterde Italiaanse politiek dankzij Veltroni steeds meer de contouren van een overzichtelijk tweepartijenstelsel. ‘Stem op het Volk van de Vrijheid of de Democratische Partij’, luidt nu Berlusocni’s opmerkelijk stemadvies. Veltroni heeft twee maanden voor de verkiezingen meer gewonnen dan hij mocht hopen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden