ANALYSE

Italiaanse aardbevingen zijn niet te voorspellen

Analyse tektonische platen

De aardbeving rond Norcia roept herinneringen op aan die in L'Aquila, waarbij zeven jaar geleden bijna 300 doden vielen. Waarom wordt juist dit gebied zo vaak en hard getroffen?

Beeld afp

Midden-Italië is weer slachtoffer geworden van een miljoenen jaar oud krachtenspel dat zich ondergronds afspeelt. Op die diepte is de aarde te zien als een puzzel van bewegende tektonische platen waarop de continenten meeliften.

Probleem is: die puzzelstukjes passen niet mooi in elkaar, ze proberen zich langs elkaar heen te wringen of onder elkaar door te schuiven. Deze ondergrondse krachtmetingen doen de Aarde nu en dan trillen, wat woensdag zorgde voor een ravage, tientallen doden en vermisten.

'Rondom Italië duikt de Afrikaanse plaat onder de Euraziatische plaat', vertelt Harry Geurts van het KNMI. 'Tussen deze platen bouwt zich spanning op die zich af en toe ontlaadt als aardbevingen.'

Soms gaat zo'n ontlading gepaard met één krachtige aardbeving. Meestal komt de spanning met horten en stoten vrij: een harde schok gevolgd door kleinere naschokken. Zo ging het deze keer ook weer, met het epicentrum op 100 kilometer ten noorden van Rome: eerst een schok van 6,2 op de schaal van Richter. Vervolgens enkele 'zwakkere' naschokken van 5,5 en 5,1.

Dat er in de toekomst aardbevingen zullen zijn in Italië staat buiten kijf, maar wanneer welk deel van de laars zal beven valt niet te voorspellen.

'Er is geen betrouwbaar natuurkundig signaal dat een aardbeving aankondigt', zegt aardwetenschapper Rob Govers van Universiteit Utrecht. Soms wordt een aardbeving vooraf gegaan door kleine schokken, terwijl een andere keer een grote aardbeving plaatsvindt zonder voorschokken. Wetenschappers hebben ook onderzocht of er bepaalde gassen vrijkomen of dat dieren zich anders gaan gedragen. Maar geen van deze mogelijke voortekenen blijkt betrouwbaar om een aardbeving te voorspellen.

Beeld afp

Als de autoriteiten zich toch wagen aan zo'n voorspelling, kan dit grote gevolgen hebben, zo bleek bij de aardbeving van 2009 in hetzelfde gebied dat nu in puin ligt. De Abruzzen trilden destijds al enkele maanden en in de historische stad L'Aquila kwamen zes wetenschappers en een hoge ambtenaar samen om de situatie te beoordelen: is er iets groters op komst?

De wetenschappers concluderen: een grote beving is onwaarschijnlijk, maar valt niet uit te sluiten. Maar op een persconferentie gaat Bernardo De Bernardinis, plaatsvervangend hoofd van het ministerie van Veiligheid, een stap verder: 'De wetenschappelijke gemeenschap zegt me dat er geen gevaar is, omdat de aarde met de lichte bevingen energie laat ontsnappen.' Hij raadt de mensen aan een goed glas wijn te drinken om tot rust te komen.

Zeker 73 doden en honderden gewonden

De aardbeving die in de nacht van dinsdag op woensdag in het midden van Italië plaatsvond, heeft zeker 73 levens geëist. Dat melden de autoriteiten in het getroffen gebied. De verwachting is dat het dodental verder zal oplopen. Op veel plaatsen worden nog mensen vermist. Honderden personen raakten gewond. Lees het hier.

Zes dagen later, op 6 april 2009, wordt de middeleeuwse stad getroffen door een krachtige aardbeving. Er vallen ruim 300 doden en minstens 1500 gewonden.

De wetenschappers werden veroordeeld tot zes jaar cel voor het verstrekken van 'onnauwkeurige, onvolledige en tegenstrijdige informatie'. De onderzoekers gaan in hoger beroep en worden in 2014 vrijgepleit, omdat de rechter hen niet verantwoordelijk acht voor de publieke interpretatie van hun risicoanalyses. Topambtenaar De Bernardinis krijgt wel een gevangenisstraf van twee jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.