It's the music, stupid!

Waarom we nooit het Songfestival winnen. En hoe het wel zou moeten.

Okee, wij dachten, tijdens het kijken, ook heel even dat de 3JS eigenlijk best een goeie kans maakten. Maar dat was die typische Holland-spreekt-een-woordje-mee-emotie, voorbehouden aan sportwedstrijden en Songfestival. Want de 3JS waren natuurlijk redelijk kansloos. Niet Sieneke- of Topper-kansloos, en we kunnen ons gewoon in Europa blijven vertonen de komende zomervakantie, maar evengoed. En die mislukking staat niet op zich.


Nederlands deelname aan het Eurovisie Songfestival vertoont vanaf 2000 een constante flatline. We eindigen sinds dat jaar categorisch in de onderste helft van het deelnemersveld. Dat is geen statistische abberatie meer. En complottheorieën over Oost-Europese samenzweringen, slechte smaak van nieuwe EU-landen of gebrek aan gunstig stemmende buren zitten zo vol gaten, dat we hier niet eens moeite doen die aan flarden te schieten. Het ligt gewoon aan onszelf. Nederland kan er gewoon geen klap van, een goeie inzending organiseren.


Die sneue onkunde komt natuurlijk niet uit de lucht vallen - die is van zo'n omvang en zo'n lange duur dat ze wel een diep-historische oorzaak moet hebben. Een popculturele catastrofe in tien stappen:


1 Halverwege de jaren zeventig begon het Europese Songfestival een beetje stil te staan, muzikaal gezien. De aansluiting met pophits werd te groot, en een air van sufheid en slechte smaak was niet meer weg te wuiven.


2 Daarmee werd het festival vatbaar voor camp, het zo-slecht-dat-het-leuk-wordt-gevoel.


3 En zo ging de homo-subcultuur er enthousiast mee aan de haal. Met het succes van die cultuur in de jaren negentig werd ook het songfestival ineens door die typsich homoculturele mix van adoratie en ironie gedomineerd.


4 Dat zorgde aanvankelijk, conform de tijdgeest, voor een opleving van de belangstelling; met tussenpozen lange tijd gedomineerd door de vaandeldragers van de adoratie-ironie-fanatieke-belangstellingmix, Paul de Leeuw en Cornald Maas.


5 Maar waar alles ironisch wordt, is niks meer echt belangrijk, ook het selecteren van goeie acts niet - een visie op wat een goeie act is ontbrak, omdat dat een mate van serieusnemen vergt die er niet was.


6 Wat ook financiële redenen had, trouwens, want gaandeweg de jaren nul begon de NOS steeds harder te twijfelen of het festival de dure centen nog wel waard was.


7 En omdat camp een erg op de lol van de lulligheid van het verleden gerichte manier van kijken is, werden inzendingen geselecteerd op hun typisch-traditionele-songfestivalgehalte, en niet op wat, bijvoorbeeld blijkens de charts, goeie hedendaagse popmuziek is. Dat deed ook geen wonderen voor het prestige van het festival onder Nederlandse artiesten.


8 Voor Oost-Europese landen was het festival intussen een bloedurgent media-evenement. Gevolg: technisch soms zwakke, maar zeer fitte tegenstanders.


9 Waarmee een extra kramp ontstond: zielige pogingen te voldoen aan een soort idée-fixe van een OostEuropese smaak.


10 En toen kwam de TROS.


De TROS had al eerder een paar keer het Nationale Songfestival georganiseerd, maar toen de NOS er vanwege alle teleurstellingen in 2008 ook Europees de brui aan gaf, profileerde de Grootste Familie zich als redder. Met een zelfverklaard patent op weten-wat-het-volk wil ('Welkom op het TROS Muziekfeest', kondigde Daniël Dekker de Halve Finale aan) stuurde de omroep achtereenvolgens een provinciale (Toppers), dorpse (Sieneke) en strikt landelijke (3JS) act in. Nu het 0-3 staat voor De Familie, kunnen we met enige zekerheid zeggen: dat slaat dus niet aan. Matig enthousiast stemmend nieuws: de TROS blijft ook de komende jaren het festival klemvast omarmen. 'Heel Nederland zegt: onterecht niet door,' verklaarde directeur Pieter Kuypers gisteren tegen onze verslaggever Haroon Ali. Maar ook, enigszins hoopgevend: 'Misschien ligt het toch aan onze muzikale keus.' En: 'Blijkbaar hebben andere landen liedjes ingestuurd die beter aansluiten bij de muzikale smaak.'


Hoera! Eindelijk! Inzicht! Wij zouden namelijk wel weten wat de TROS met het festival moet. Draag het over aan 3fm. Want het aardige is: konden we vijftien jaar geleden nog zeggen dat er in Nederland nauwelijks sprake was van een coherente popmuziekcultuur, en dat het dus logisch was dat we op een populair-muziekfestival niet veel klaarmaakten, nu is er een rijkgeschakeerde, bloeiende waaier aan gitaarbandjes, hip-hop-acts, dancegoden en popsterren. En daar heeft de (van tijd tot tijd) bestbeluisterde vaderlandse popzender onmiskenbaar een grote rol in gespeeld. Met hun 'serious talent'-pool bewijzen ze een prima, hit- en tijdgeestgevoelige popsmaak te hebben. En een muzikale visie, waar het tot nu toe bij het Nederlandse Songfestivalgemodder aan ontbroken heeft. Go back to the Zoo, Bas Bron, Anouk, Relax, The Opposites, de Jeugd, Handsome Poets, ze zouden allemaal zo een stadionschudder in elkaar kunnen draaien, die voldoet aan de (best eenvoudige) songfestival-overwinningswetten: 1.) Bereik de achterste banken 2. Zorg voor iets herkenbaars en 3.) Doe niet te achterlijk.


Niet dat we dan per se winnen. Maar met die eerste-plaatsfixatie moeten we ook eens ophouden. Categorisch in de bóvenste helft eindigen is al een mooi doel. Met muziek waar we ons niet kapot voor hoeven schamen. Waarbij we een behartigenswaardig bandje een honderd-miljoenenpubliek en een paar maanden publiciteit bezorgen. Votes, please!


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden