Israëls wonderkind, of een total loss

BRANDENDE autobanden als wegversperring voor Israëlische legervoertuigen: de beelden doen denken aan een Palestijns volksoproer. Het waren vorige week echter bange en boze Israëlische burgers, die het eigen leger een voet dwars zetten....

Terugtrekking van alle Israëlische troepen binnen een jaar, had Barak gezegd. Hij speelde in op de groeiende onvrede onder de bevolking. Die was de eindeloos lijkende strijd met de Hezbollah-beweging in het bezette Zuid-Libanon beu.

Maar naarmate de officiële datum van terugtrekking (7 juli) nadert, neemt de bezorgdheid onder het volk toe. Israëli's in het noorden vrezen een gemakkelijke prooi te worden voor militante moslims. Scherpschutters kunnen de plaats innemen van Hezbollah-strijders die, een paar weken geleden nog, raketten afvuurden op bevolkingscentra.

Barak had zijn zinnen gezet op een vredesverdrag met Syrië, feitelijk de heerser in Libanon. Syrië is een belangrijke steunpilaar van Hezbollah. Barak gaf prioriteit aan een akkoord met Syrië boven een definitieve vredesregeling met de Palestijnen.

Er kwamen weliswaar onderhandelingen op gang, maar die liepen snel stuk. De Amerikaanse president Clinton slaagde er niet in zijn Syrische ambtsgenoot Assad te winnen voor een hervatting. Barak schijnt de hoop opgegeven te hebben dat hij de komende weken alsnog zaken kan doen met Assad.

De eenzijdige terugtrekking van troepen krijgt het karakter van een avontuur, een gok. Baraks veiligheidsadviseurs hebben verschillende scenario's opgesteld, variërend van rust (mede dankzij een versterkte VN-vredesmacht in Zuid-Libanon) tot oorlog met Syrië.

Israël stelt dat er, na de terugtrekking van alle troepen, geen reden is voor Hezbollah om de strijd voort te zetten. Gebeurt dat toch, dan voelt Israël zich niet geremd om keihard terug te slaan. Libanezen weten wat dat betekent (bombardementen op elektriteitscentrales bijvoorbeeld), en Syrië moet zich op het ergste voorbereiden.

Wordt het doemscenario werkelijkheid, dan is het door Barak beleden streven naar een 'alomvattende vrede' in het Midden-Oosten jammerlijk mislukt. Zélfs als hij erin slaagt dit jaar een vredesregeling met de Palestijnen te bereiken, maar ook dat is twijfelachtig.

Barak stelde de Palestijnen een ambitieus tijdschema voor, met als einddatum 13 september 2000. Tot dusverre is geen enkele van de tussenliggende deadlines gehaald. Vertraging trad op bij de vrijlating van gevangenen, de overdracht van grond en de openstelling van een 'veilige route' tussen de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever. De gewelddadige demonstraties van de afgelopen dagen in de Palestijnse gebieden tonen aan hoe groot de frustratie is.

Problemen met zijn coalitiepartners spelen de premier parten in het vredesproces. Religieus rechts blijkt al net zo'n onberekenbare factor als ten tijde van zijn Likud-voorganger 'Bibi' Netanyahu. De ultra-orthodoxe Shas-partij stelt haar steun voor het vredesproces afhankelijk van financiële steun voor de eigen achterban. De Nationale Religieuze Partij brak deze week met de regering, uit protest tegen de overdracht van enkele dorpen aan de rand van Jeruzalem. Ook de 'immigrantenpartij' van ex-Sovjet-dissent Sharanski ligt dwars.

Het geeft aan hoe kwetsbaar Barak is. Versloeg hij een jaar geleden Netanyahu met gemak, volgens een recente opiniepeiling zou Barak bij vervroegde verkiezingen van hem verliezen. En dat terwijl 'Bibi' niet meer politiek actief is, en bovendien verwikkeld is in een schandaal rond het verdonkeremanen van overheidsbezit.

Barak is zelf echter ook niet de Mr. Clean die hij pretenteerde te zijn. Zijn partij, Eén Israël, zou tijdens de verkiezingscampagne hebben geknoeid met grote geldsommen. Barak faalde als toezichthouder, luidde het harde oordeel van de staatscontroleur (de Israëlische Rekenkamer).

Wie de balans opmaakt, moet tot de conclusie komen dat Barak danig gehavend is en bitter weinig heeft bereikt sinds de verkiezingen. Optimisten wijzen er echter op dat ook zijn 'politieke vader' Yitzhak Rabin verguisd werd aan het begin van diens laatste ambtstermijn. En toen waren er opeens, tot verrassing van vrijwel de hele wereld, de Oslo-akkoorden, die goed bleken voor de Nobelprijs voor de Vrede.

Is Barak, om met wijlen W.F. Hermans te spreken, een wonderkind of een total loss?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden