Israëls armen hebben genoeg van Likud

Veiligheid beheerst de politiek in Israël. Maar intussen laat de economische crisis zich steeds duidelijker voelen. De regering snijdt in de lage inkomens....

JERUZALEM

Het is tijd voor lunch in het tentenkamp van demonstrerende alleenstaande ouders tegenover het ministerie van Financiën in Jeruzalem. Een horde kinderen stort zich op de kant-en-klare maaltijden die door een plaatselijke weldoener zijn gedoneerd. 'We eten hier beter dan thuis', zegt een van de kinderen.

Israël zit middenin een diepe economische crisis die volgens experts is aangewakkerd door het geweld van de afgelopen jaren. Het zwakste deel van de bevolking lijdt het ergst, want de regering snoeit juist nu hard in de sociale uitkeringen. Een gevolg, zeggen sommige academici, van de groeiende oriëntatie op de VS en de invloed van het Amerikaanse model.

'Bibi woont in een huis van twee miljoen dollar', klaagt Abergil Ravit over de minister van Financiën (en oud-premier) Benjamin Netanyahu. 'Waarom kan er bij de rijken niet wat van af, waarom zouden wij en onze kinderen het slachtoffer worden?' Ravit is een opvallende 29-jarige vrouw met drie kinderen waarvan de vader 'verdwenen' is.

'Ik werk me kapot maar het is deeltijd en het verdient slecht', zegt Ravit, die al twee weken, sinds het begin van de actie van de ouders, in het tentenkamp slaapt met haar kinderen. Ze legt uit dat ze sinds 1 juli bijna eenderde van haar uitkering van rond de zeshonderd euro per maand is kwijtgeraakt.

'We kunnen ons niets meer veroorloven, geen ijsje meer voor de kinderen, of een film', zegt Ravit. De regering wil dat de alleenstaande ouders meer gaan werken, herintreden in het arbeidsproces. 'Maar juist nu is er geen werk en als het er wel is betaalt het slecht en er is sowieso niet genoeg kinderopvang. Wie zorgt er dan voor mijn kinderen?', vraagt Ravit retorisch. Ze signaleert wat kort geleden ook statistisch is vastgelegd: 'De kloof tussen arm en rijk wordt alleen maar groter.'

Volgens de Luxembourg Income Study is onder de 'rijkere' landen alleen in de Verenigde Staten de kloof tussen arm en rijk groter dan in Israël. Dat is een verrassende rangschikking voor een land dat door socialisten is gesticht en waar de collectieve kibboets jarenlang als ideaal werd gezien.

Armoede en welvaartsverschillen zijn er echter altijd al geweest, zegt Johnny Gal van de school voor maatschappelijk werk van de Hebreeuwse Universiteit in Jeruzalem. 'Wat nieuw is, is dat na jaren van praten juist nu ontzettend gesneden wordt in het veiligheidsnet voor de armsten.' Gal heeft met een collega een studie gemaakt van de ontwikkeling van de Israëlische welvaartsstaat in de afgelopen dertig jaar.

De economie verkeert de afgelopen drie jaar in een crisis vanwege de wereldwijde afname van de groei, de problemen in de hightech-sector en het geweld. Volgens het ministerie van Financiën kost de intifada het land zo'n 3 procent van de jaarlijkse economische groei. Sommige experts verwachten dat het effect veel langer zal doorwerken.

In de Palestijnse gebieden is de economische malaise veel groter dan in Israël. Een medewerker van een centrum voor economisch onderzoek zegt echter: 'Wij hebben de Palestijnse infrastructuur verwoest, maar het is wel ten koste gegaan van ons eigen welvaartssysteem. Dat zullen we in de toekomst nog merken.'

Binnen Israël, zegt Johnny Gal, zijn het de Arabische inwoners die altijd al economisch de zwakste schakel zijn geweest. De werkloosheid, gemiddeld 11 procent,loopt in de Arabische dorpen en steden op tot gemiddeld 17 procent. Andere zwakke groepen zijn nog altijd de Arabische joden en de ultra-orthodoxen.

De Israëlische welvaartsstaat werd volgens Gal in de jaren zeventig naar West-Europees model ingericht. In de jaren tachtig werd daar al aan getornd. 'De afgelopen tien jaar is er echter in beide grote politieke partijen (de rechtse Likud en de linkse Arbeidspartij) een sterke stroming die de economie meer naar Amerikaanse model wil hervormen', zegt Gal.

Dat komt deels omdat de beleidsmakers bij de Amerikanen in de gunst willen blijven vanwege het belang van het bondgenootschap, aldus Gal, maar ook omdat ze echt in de merites van de markt geloven. Velen hebben in de VS gestudeerd of gewerkt.

Hoewel de grote partijen allebei naar het Amerikaanse model neigen, richt de woede van de alleenstaande ouders zich nu vooral op de regerende Likud. 'Wij hebben jarenlang onze stem laten bepalen door de veiligheidssituatie', zegt Eti Goari, een 38-jarige alleenstaande moeder uit de kustplaats Nahariya. 'Wij hebben de Likud aan de macht geholpen omdat we constant alleen maar bezig waren met het geweld en de aanslagen. De kinderen waren bang.

Maar de volgende keer stemmen we op een partij die voor onze belangen opkomt. Wat heb je aan veiligheid als je geen leven hebt?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden