Treinen Staanplaatsen

Israëlische Spoorwegen slopen banken uit treinstellen om meer passagiers te vervoeren

In de strijd tegen overvolle treinen gaan de Israëlische spoor­wegen over tot een drastisch middel: minder zitplaatsen. 

De nieuw ingerichte treinstellen, met staanplaatsen en klapstoeltjes. Beeld Israel Railways

Uit een aantal dubbeldekstreinstellen heeft het vervoersbedrijf in de onderste coupés alle banken en tafels verwijderd en vervangen door stangen aan het plafond waaraan de reizigers zich kunnen vasthouden. Aan de lange zijden zitten simpele klapstoeltjes.

Het gaat voorlopig om een proef in de spits, op het traject – van een half uur – tussen Binyamina (ten zuiden van Haifa) en Rehovot (ten zuiden van Tel Aviv). De spoorwegen kunnen zo 20 procent meer passagiers vervoeren, die ook nog eens sneller kunnen in- en uitstappen.

Reizigers kunnen direct laten weten wat ze van deze oplossing vinden via een internetenquête. Als de proef slaagt zullen de spoorwegen meer treinstellen ‘omkatten’.

Het Israëlische experiment past in een trend waarbij zitplaatsen worden opgeofferd om meer passagiers te vervoeren. Zo introduceerde het Gemeentelijk Vervoerbedrijf (GVB) van Amsterdam in 2013 nieuwe metro’s die langer zijn en meer staanplaatsen hebben. Ook stadsbussen hebben vaker meer staanplaatsen dan streekbussen, waarin de passagiers vaak langere ritten maken.

Vorig jaar november lieten de Nederlandse Spoorwegen de trein van de toekomst zien, naar een ontwerp van het architectenbureau Mecanoo en kantoorinrichter Gispen. Daarin wordt de huidige opstelling met banken achter elkaar of in vierzitsformatie grotendeels verlaten en vervangen door hoge stoelen aan bartafels, loungetribunes en ‘stits’, kussens die tegen de wand zijn aangebracht waartegen de reizigers staand kan leunen. ‘Dat is prima als je niet lang hoeft te reizen’, zei Mecanoo’s architect-directeur Francine Houben. ‘En met de huidige gezondheidstrend die vraagt om meer beweging wil ook niet iedereen zitten.’

Toch heeft de NS geen plannen om het Israëlische voorbeeld te volgen, laat een woordvoerder weten. ‘We hebben het geld om meer treinen aan te schaffen of om ze langer te maken. We passen onze behoefte continu aan aan de prognoses over het te verwachten aantal passagiers. Het probleem in Nederland is eerder dat we tegen de grenzen van de capaciteit op het spoor aanlopen.’

De Israëlische spoorwegen hebben die luxe niet. Topman Shahar Ayalon zei in december dat de vervoerder 150 treinstellen tekort komt om alle klanten comfortabel te vervoeren. Ayalon zou niet veel later opstappen na een woordenstrijd met de minister van Vervoer.

Eind vorig jaar kondigde de regering een omvangrijk investeringsprogramma aan, waarbij elk jaar 16 miljard dollar in de infrastructuur moet worden gepompt. Ze hoopt daarbij op geld van private investeerders uit binnen- en buitenland. Net als elders hebben projecten die uit de staatskas worden bekostigd de neiging om ver over budget te gaan.

Het Israëlische spoor is ook sterk verouderd. In 2018 liep de enige treinverbinding tussen Tel Aviv en Jeruzalem over 57 kilometer spoor, dat 126 jaar geleden werd aangelegd. Een trein deed er bijna twee uur over om zijn bestemming te bereiken. Aan een nieuw traject wordt al zeventien jaar gebouwd.

Vorig jaar september is de nieuwe spoorlijn geopend door premier Benjamin Netanyahu, maar de nieuwe trein komt vanuit Jeruzalem nog niet verder dan vliegveld Ben Goerion, op 23 kilometer van Tel Aviv. Om de nieuwe route te kunnen bedienen werden ook nog eens zestig wagons weggehaald op het traject tussen Haifa en Tel Aviv, meldt de Israëlische krant Globes, waardoor er nu nog maar drie in plaats van vier treinen per uur tussen Tel Aviv en het noorden van het land rijden.

Bijkomstig probleem voor Israël is dat een groot deel van het openbaar vervoer stil ligt op vrijdagavond en zaterdag vanwege de sabbat, de joodse rustdag. 

Sta-stoelen van de Italiaanse fabrikant Avioninteriors, bouwers van vliegtuigstoelen. De Italianen hebben nog geen klanten gevonden voor hun SkyRider, laat staan de zegen van de luchtvaartinspecties. Beeld Avioninteriors

‘Sta-stoel’ op komst in de luchtvaart

Staanplaatsen in het vliegtuig, waarom niet? In 2009 werd Michael O’Leary, topman van Ryanair, nog weggehoond toen hij standing seats voorstelde. De Ier doelde op bijna-verticale stoelen waarin de luchtreiziger meer hangt, zoals in het harnas van een parachute, dan zit. In een enquête van een webwinkel voor vliegtickets zei driekwart van de ondervraagde Nederlanders een zitplaats te prefereren. Toch bleek een jaar later O’Leary’s dagdroom niet zo ver gezocht. Het Italiaanse bedrijf Avioninterieurs toonde het concept van de Skyrider, een verticale stoel, en vorig jaar presenteerde het bedrijf versie 2.0. Met de Skyrider kan een luchtvaartmaatschappij 20 procent meer passagiers in een vliegtuig persen. De Amerikaanse luchtvaartinspectie en de internationale luchtvaartkoepel ICAO konden vorig jaar niet zeggen of de Skyrider aan hun vereisten voldoet.

Sta-stoelen van de Italiaanse fabrikant Avioninteriors, bouwers van vliegtuigstoelen. De Italianen hebben nog geen klanten gevonden voor hun Skyrider, laat staan de zegen van de luchtvaartinspecties. Beeld Avioninteriors
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden