AchtergrondProtsten Israël

Israëlische premier Netanyahu mikpunt woedende demonstranten wegens corruptie en corona

Corruptie, rommelig coronabeleid, hoge werkloosheid: het is niet gering wat de Israëlische premier Netanyahu wordt aangerekend. Toch ziet het er niet naar uit dat de felle protesten zullen leiden tot zijn vertrek.

De Israëlische politie zet een waterkanon in bij een van de vele demonstraties tegen premier Netanyahu deze week in Jeruzalem.Beeld Reuters

Dagelijks verzamelen duizenden Israëliërs zich voor de ambtswoning van premier Benjamin Netanyahu in Jeruzalem en eisen zijn aftreden. Bij protesten in Tel Aviv komt wekelijks een veelvoud aan betogers op de been. De sfeer is zo gespannen dat president Reuven Rivlin deze week een vergelijking trok met de maatschappelijke en politieke onrust die in 1995 uitmondde in de moord op premier Yitzhak Rabin.

Dit weekeinde worden meer demonstraties verwacht. ‘We protesteren tegen een corrupte minister-president. Tegen een chaotische regering. Tegen politiegeweld’, zo vatte de 63-jarige Ketty Bar deze week de grieven van de demonstranten samen in de krant Haaretz. Zij richtte de groep Moeders Tegen Geweld op, die een fysieke buffer wil vormen tussen de veelal jonge betogers en de zwaar bewapende politie: ‘Kom niet aan onze kinderen.’

Recordaantal coronabesmettingen

De protesten van de afgelopen weken zijn de omvangrijkste in bijna tien jaar. In 2011 gingen vele tienduizenden Israëliërs de straat op om te ageren tegen de hoge kosten van het levensonderhoud. Ook toen al was Netanyahu aan de macht. Politieke waarnemers betwijfelen dan ook of de huidige demonstraties zullen leiden tot het vertrek van de 70-jarige premier. Opiniepeilingen duiden daar niet op. Maar de kans is aanzienlijk dat het kabinet uiteen klapt en de bevolking voor de vierde keer in nog geen twee jaar naar de stembus wordt geroepen.

De afgelopen jaren werd vaker gedemonstreerd tegen Netanyahu. Hij wordt verdacht van corruptie en daar komt nu het rommelige coronabeleid bij. Zo kondigde de regering de ene dag de sluiting van restaurants aan, om die maatregel de volgende dag alweer in te trekken. Net als de Amerikaanse president Donald Trump toont Netanyahu een zeker dedain voor zijn medische adviseurs, van wie al enkelen aan de kant zijn geschoven.  

Netanyahu zelf noemt het beleid succesvol, maar dinsdag is een recordaantal besmettingen – ruim 2.300 - geregistreerd. Wrang is dat de regeringscoalitie van ‘nationale eenheid’, die bestaat uit de Likoed-partij van Netanyahu en de Blauw en Wit-partij van zijn politieke rivaal Benny Gantz, in mei juist gevormd werd om de coronacrisis het hoofd te kunnen bieden.

Werkloosheid vervijfvoudigd

Ook het sociaal-economische beleid ligt onder vuur. Sinds het begin van de coronacrisis is de werkloosheid meer dan vervijfvoudigd; het percentage ligt nu op ruim 20. Het kabinet beloofde burgers financiële tegemoetkomingen, maar pas deze week werd daartoe formeel besloten. Aanvankelijk zou iedereen, van minima tot miljonairs, eenzelfde bedrag krijgen. Uiteindelijk kan de doorsneeburger een eenmalige uitkering van circa 185 euro tegemoetzien. Een huishouden met kinderen krijgt meer geld. Mensen met topinkomens (boven de 160 duizend euro per jaar) komen niet voor hulp in aanmerking. Voor het steunpakket is een bedrag van circa anderhalf miljard euro beschikbaar.

Netanyahu noemt de betogers radicalen en anarchisten. Hij zegt zich bedreigd te voelen; ook in de buurt van zijn woning aan zee doken onlangs demonstranten op. Voor een deel van zijn aanhang is dat een reden (temeer) om geweld tegen de demonstranten te gebruiken. Berucht is een groep voetbalsupporters, La Familia, die het met pepperspray, flessen, messen en knuppels op demonstranten heeft gemunt. In brede kring wordt het Netanyahu kwalijk genomen dat hij dit geweld niet veroordeelt . 

‘Criminele bendes’

Een bekende politiek commentator, Ben Dror-Yemini, werkzaam voor onder meer de nieuwssite Ynet, vindt dat de premier afstand moet nemen van ‘een kleine, maar zeer gevaarlijke minderheid die critici wil afschrikken en het zwijgen wil opleggen en die niet zal aarzelen om ons in een burgeroorlog mee te slepen’.

Minister van Defensie Gantz, de tweede man in het kabinet, liet zich wel kritisch uit over ‘criminele bendes’ die vreedzaam protest verstoren. Donderdagavond verrichtte de politie in Jeruzalem ten minste acht arrestaties onder leden van deze ‘bendes’, die slaags raakten met journalisten en een Palestijnse buschauffeur.

Israëlische media vragen zich af hoe lang de protesten zullen aanhouden. Het ontbreekt de demonstranten aan een ‘Groot Thema’, zoals in 2011 de kosten van het levensonderhoud, stelt onderzoeker Carmit Padan, verbonden aan de universiteit van Tel Aviv. ‘Toen was de boodschap helder, nu zien we niet een echt duidelijke boodschap.’ Maar ze wijst ook op de brede schakering aan demonstranten: van een groeiend aantal werkloze jongeren tot gepensioneerde generaals.

Israël en Hezbollah botsen op Libanese zuidgrens
Het Israëlische leger en de sjiitische strijdersgroep Hezbollah beschuldigen elkaar van een aanval op maandagmiddag aan de Libanese zuidgrens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden