Israëlische kolonisten maken zich op voor slag om 'Gods land'

Nog tien dagen heeft Israël om de 'illegale buitenpost' Amona op de Westelijke Jordaanoever te ontruimen. Maar de lokale Joodse bevolking weigert te vertrekken. Dat kan internationaal grote gevolgen hebben.

Een kolonist klimt een van de leeggehaalde woningen in de nederzetting Amona binnen. Beeld epa

'Er komt oorlog om Amona', staat in grote letters op een loods bij de gelijknamige Joodse nederzetting in Palestijns gebied. Bewoners en vele tientallen sympathisanten die er neergestreken zijn, maken zich op voor een veldslag met de politie en het leger. Die moeten, krachtens een uitspraak van het Israëlische Hooggerechtshof, deze maand de nederzetting ontruimen.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Inwoners van Amona beraadslagen donderdag over de op handen zijnde ontruiming. Beeld epa

De Israëlische Premier Benjamin Netanyahu heeft verwoede pogingen gedaan om een gewelddadige confrontatie te voorkomen. Er staat voor hem veel op het spel: de relatieve rust in de Palestijnse gebieden, het voortbestaan van zijn coalitie, de reputatie van Israël als rechtsstaat, en internationale repercussies, zoals een VN-resolutie die de bouw van nederzettingen veroordeelt.

Geen onderwerp heeft de premier de afgelopen weken zozeer beziggehouden als Amona, een verzameling van enkele tientallen provisorische woningen op een kale heuveltop. Het is, in Israëlische termen, een 'illegale buitenpost'. De internationale gemeenschap beschouwt alle Joodse gemeenschappen in bezet gebied als illegaal, maar Israël ziet dat anders. Alleen als Palestijnen met geldige eigendomspapieren aanspraak maken op een stuk grond, mogen kolonisten zich daar niet vestigen.

De driehonderd inwoners van Amona en hun sympathisanten zien het nog een slag anders. Alle grond in het Heilige Land komt volgens hen de Joden toe. 'Amona is meer dan die veertig caravans, het is een symbool. Amona is een Joodse gemeenschap in Israël, en als we die opgeven, geven we nog veel meer huizen op', zei een kolonistenleider, Avi Naim, begin deze week tijdens een protestmanifestatie van zo'n duizend personen bij het kantoor van Netanyahu in Jeruzalem.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Illegale nederzettingen

Amona is de grootste van zo'n honderd illegale nederzettingen ('buitenposten') op de Westelijke Jordaanoever en in het Arabische oosten van Jeruzalem. Gebouwd op Palestijnse privégrond, oogluikend toegestaan door de Israëlische autoriteiten. Het overgrote deel van de meer dan een half miljoen kolonisten woont in nederzettingen die volgens de regering wel legaal zijn, ruim 130 in totaal. De Knesset, het Israëlische parlement, behandelt momenteel een wetsvoorstel om buitenposten alsnog te legaliseren. Amona valt er niet onder, omdat het Hooggerechtshof ontruiming heeft verordonneerd. Het wetsvoorstel stuit op zware kritiek in de VS en de EU. De Palestijnse president Abbas noemde de wetgeving 'crimineel'.

De toegangswegen tot de nederzetting worden geblokkeerd, onder meer met een watertank. Beeld getty

Klem

Het standpunt wordt gedeeld door een van de regeringspartijen. De premier, wiens kabinet boogt op een krappe parlementaire meerderheid, zit klem tussen de ultra-nationalistische coalitiepartner Joods Huis en het Hooggerechtshof, dat twee jaar geleden al bepaalde dat Amona uiterlijk op 25 december 2016 ontruimd dient te worden.

Netanyahu vreest dat een gewelddadig ontruiming zal leiden tot woedende reacties van kolonisten op de Westelijke Jordaanoever, gericht tegen Palestijnen.

Die zullen zich op hun beurt niet onbetuigd laten. De laatste maanden is het geweld van Palestijnse kant, dat eind vorig jaar oplaaide, juist geluwd.

Afzien van ontruiming lijkt geen optie voor de premier. Hij schoffeert daarmee het Hooggerechtshof. Bovendien riskeert hij een scherpe veroordeling door de internationale gemeenschap.

Tekst gaat verder onder de grafiek.

Veto

In Israël wordt al maanden gespeculeerd over de vraag of de Amerikaanse president Obama in zijn nadagen alsnog een veto zal uitspreken over een resolutie van de VN-Veiligheidsraad. In het verleden stonden de VS een veroordeling van de Israëlische nederzettingenpolitiek in de weg, maar nu is Israël er niet gerust op.

Obama is gefrustreerd over de mislukte pogingen van zijn minister van Buitenlandse Zaken, Kerry, om het vredesoverleg tussen de Palestijnen en Israël op gang te brengen. De president wijt het falen van Kerry vooral aan Netanyahu. Ook heeft Obama zich geërgerd aan diens luidruchtige campagne om een nucleair akkoord tussen het Westen en Iran tegen te houden.

Netanyahu moet nu rekening houden met een herhaling van de harde confrontatie van tien jaar geleden, toen een zesduizend man sterke politie-en legermacht bij een gedeeltelijke ontruiming van Amona stuitte op zo'n vijfduizend jongeren die verzet boden. Er vielen gewonden aan beide zijden, in totaal meer dan 200.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Ook radicale sympathisanten zijn naar Amona getrokken om verzet te bieden. Beeld afp

De inwoners van Amona spraken zich donderdag in meerderheid uit tegen vrijwillig vertrek. Deze week kregen ze van de regering het aanbod te verhuizen naar een nabijgelegen plek. Een zogeheten 'verlaten gebied', waarop geen individuele Palestijnse claims rusten. In ruil voor nog te bouwen woningen zouden de kolonisten moeten beloven dat ze zich niet verzetten tegen ontruiming.

De meesten zijn daartoe niet bereid, bleek tijdens een roerige vergadering in de nacht van woensdag op donderdag. Een lokale leider, Avichai Boaron, riep donderdagmiddag 'heel Israël' op naar Amona te komen om verzet te bieden aan politie en leger. Boaron sprak over vreedzaam verzet, maar radicale sympathisanten hebben toegangswegen al geblokkeerd met autobanden, rotsblokken en zelfs enorme watertanks.

Rabbijn Yair Frank, de geestelijk leider van Amona, verklaarde tijdens de demonstratie in Jeruzalem: 'We zijn met de grond verbonden, we zijn getrouwd met deze heuveltop.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.