Nieuws Gazastrook

Israëlisch leger opent vuur op Palestijnse demonstranten: 2.400 gewonden, 52 doden

Netanyahu noemt optreden 'zelfverdediging'

Een bloedbad in de Gazastrook heeft maandag een schaduw geworpen over de opening van de Amerikaanse ambassade in Jeruzalem. Terwijl ambassadeur David Friedman ‘s middags om 4 uur lokale tijd ten overstaan van zo’n achthonderd gasten de nieuwe diplomatieke missie officieel in gebruik nam, kwam in de Gazastrook de teller op boven de vijftig doden te staan. 

Palestijnen vluchten voor een aanval met traangas. Beeld AFP

Zeker 52 Palestijnen, onder wie vier minderjarigen, werden doodgeschoten door het Israëlische leger tijdens protesten langs de grens van de Gazastrook. Volgens het ministerie van Gezondheid in Gaza raakten verder 2.400 demonstranten gewond, een flink deel door geweervuur. Niet eerder sinds de Gaza-oorlog van 2014 vielen op één dag zoveel Palestijnse slachtoffers.

De Israëlische premier Netanyahu zei dat het leger uit zelfverdediging handelde. ‘Elk land heeft de plicht om zijn grenzen te verdedigen’, aldus de premier op Twitter. ‘We zullen vastberaden blijven handelen om onze soevereiniteit en burgers te beschermen.’ Een Witte Huis-functionaris gaf de Palestijnse organisatie Hamas de schuld voor het geweld. Koeweit riep in de avond op tot een spoedzitting van de Veiligheidsraad van de VN.

Tienduizenden Palestijnen trokken naar de grens tussen de Gazastrook en Israël, zoals zij de afgelopen weken elke vrijdag deden, om te protesteren tegen wat zij beschouwen als de Israëlische bezetting van hun land. Het protest moest maandag zijn climax vinden, wanneer de Israëliërs het 70-jarig bestaan van hun land vieren.

Dag van de catastrofe

De Palestijnen herdenken deze gebeurtenis als de nakba, de dag van de ‘catastrofe’. Honderdduizenden Palestijnen sloegen in 1948 op de vlucht of werden verdreven tijdens de stichting van de staat Israël.

De organisatoren van de Palestijnse protesten zeiden dinsdag, tijdens de Grote Mars van de Terugkeer, de grens te willen bestormen. Het Israëlische leger heeft de demonstranten gewaarschuwd bij het grenshek weg te blijven. Op mensen die te dichtbij komen wordt met scherp geschoten, waardoor sinds 30 maart, toen het protest begon, tot vorige week al 45 mensen om het leven zijn gekomen. Israël beschuldigt de beweging Hamas ervan Palestijnse burgers aan te zetten tot geweld.

Amerikaanse ambassade

De spanning in de Gazastrook was nog eens toegenomen door de opening vandaag in Jeruzalem van de nieuwe Amerikaanse ambassade, in het gebouw dat tot nu diende als consulaat. De Verenigde Staten bezegelen daarmee hun erkenning van Jeruzalem als hoofdstad van Israël. De ambassade zetelde tot vandaag in Tel Aviv.

De opening werd bijgewoond door een grote delegatie onder wie Ivanka Trump, de dochter van de Amerikaanse president Donald Trump, en haar echtgenoot Jared Kushner, speciaal gezant van de VS voor het Midden-Oosten.

Ivanka Trump bij de opening van de nieuwe ambassade in Jeruzalem. Beeld EPA

President Trump zelf was thuis gebleven. In een tweet sprak hij van ‘een grote dag voor Israël’. In een opgenomen boodschap die werd afgespeeld tijdens de openingsceremonie zei hij dat de VS zich zullen blijven inzetten voor duurzame vrede tussen Israël en de Palestijnen. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu sprak van ‘een dag die voor generaties in ons nationaal geheugen zal worden gegraveerd’.

Met de verhuizing van de ambassade lost Trump een verkiezingsbelofte in. ‘Als president Trump een belofte doet, houdt hij zich daaraan’, zei Kushner tijdens de opening. Dit tot woede van de Palestijnen, die Jeruzalem zien als de hoofdstad van hun toekomstige staat. ‘Met deze stap heeft de Amerikaanse overheid haar rol in het vredesproces opgeheven en de wereld, het Palestijnse volk en de Arabische en islamitische natie beledigd’, liet de Palestijnse president Mahmoud Abbas weten.

Internationale kritiek

Ook internationaal heeft de verhuizing van de Amerikaanse ambassade veel kritiek losgemaakt. Volgens de Turkse regering heeft het besluit van Trump de Israëlische strijdkrachten aangemoedigd maandag vreedzame Palestijnse betogers dood te schieten. De Libanese premier Saad al-Hariri sprak van een ‘provocerende stap’ die alle wegen naar vrede doodlopend zal maken en het extremisme zal aanwakkeren. Amnesty International veroordeelde de schietpartij in de Gazastrook als ‘opnieuw een vreselijk voorbeeld van het gebruik door het Israëlische leger van buitensporig geweld’.

Het besluit van de Amerikanen, dat voor beide kampen in het conflict grote symbolische betekenis heeft, bracht de Palestijnen ertoe mogelijk vandaag al de grens van de Gazastrook te bestormen. Betogers gooiden stenen en brandbommen naar het Israëlische leger aan de overkant van de grens. Door de Israëliërs werd dat beantwoord met kogels en traangas.

Op diverse plekken in de grensstrook waren dikke rookwolken te zien, afkomstig van brandende autobanden. Sommige brandstapels waren preventief in brand gestoken door de Israëlische luchtmacht.

‘Vandaag is de grote dag, wanneer we over het hek zullen klimmen om de wereld te vertellen dat we niet voor eeuwig bezet willen blijven’, zei de Palestijnse leraar Ali tegen persbureau Reuters. ‘Velen zullen vandaag mogelijk martelaren worden, maar de wereld zal onze boodschap horen. De bezetting moet stoppen.’

Een Israëlische legerwoordvoerder, kolonel Jonathan Conricus, zei tegen persbureau AP dat het leger zijn verdediging langs de grens heeft versterkt. Ook zijn extra ‘veiligheidslagen’ gevormd in en rond dorpen langs de grens, om Israëlische burgers te beschermen in het geval van een massale Palestijnse bestorming. ‘Zelfs als het hek wordt doorbroken, zullen we burgers kunnen beschermen tegen pogingen hen te doden of te ontvoeren.’

Ook op de Westelijke Jordaanoever werd maandag door Palestijnen gedemonstreerd. In het centrum van Ramallah kwamen enkele duizenden mensen bijeen. Honderden trokken naar de grensovergang Qalandiya, waar het Israëlische leger met stenen werd bekogeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.