Israëliërs klampen zich vast aan vertrouwde Netanyahu

Het moet wel heel raar lopen als Benjamin Netanyahu op 22 januari niet voor de derde keer tot premier van Israël wordt gekozen. In deze onzekere tijden met een Arabische Lente, een Syrische revolutie en een Iraanse dreiging - de premier kan er niet genoeg op hameren - klampt de Israëlische bevolking zich vast aan alles wat vertrouwd is.

TEL AVIV - De nieuwe Knesset zal volgens de peilingen niet spectaculair verschillen van de huidige. Het blok van rechtse en religieuze partijen zal iets groeien, in het politieke centrum is verdeeldheid troef en links is opnieuw gedoemd tot de oppositie.


Israëls politieke kalender voorzag eigenlijk pas in verkiezingen later dit jaar, maar dat kwam Netanyahu slecht uit. Hij moet een flink gat dichten in de begroting voor 2013 en het leek hem handiger de kiezers hun stem te laten uitbrengen voor hij de onvermijdelijke bezuinigingen en belastingverhogingen afkondigt.


Een snelle gang naar de stembus geeft bovendien de oppositie minder de gelegenheid zich te organiseren. Netanyahu bewaart nog pijnlijke herinneringen aan 2009, toen Tzipi Livni met haar centrumpartij Kadima een 'verenigde anti-Bibi-campagne' lanceerde. Daarmee wist ze op de valreep zoveel tegenstanders van de premier uit andere partijen weg te trekken dat ze een zetel meer scoorde dan de Likud. Ze liep het premierschap mis door een combinatie van politiek gestuntel en de kracht van het grote rechts-religieuze blok.


Netanyahu neemt dit keer geen risico. Hij heeft een lijstverbinding gevormd met een andere rechtse partij, Israël Beitenu van ex-minister van buitenlandse zaken Avigdor Lieberman. In de huidige Knesset zijn ze samen goed voor 42 van de 120 zetels. Dat aantal haalt 'Likud-Beitenu' straks niet, maar desondanks komt in de peilingen geen enkele andere partij er qua omvang in de buurt. Netanyahu is dus al verzekerd van de formatie-opdracht. Hij heeft Lieberman de keus geboden uit de portefeuilles defensie, financiën en buitenlandse zaken. Maar dan moet de leider van Israël Beitenu wel eerst door de rechtbank worden vrijgesproken van corruptiepraktijken.


Hap uit de achterban

Netanyahu's echte rivaal is dit keer niet Livni maar Naftali Bennett, een nieuwkomer binnen het rechts-religieuze blok die een stevige hap dreigt te nemen uit de achterban van de Likud. Bennett, een 40-jarige multi-miljonair, leidt Habeit Hayehudi (Het Joodse Thuis), een combinatie van nationaal-religieuze groepen met veel aanhang in de nederzettingen. Hij wil onder meer dat Israël zo snel mogelijk 60 procent van de Westelijke Jordaanoever annexeert. De hoge score in de peilingen voor Habeit Hayehudi en recente successen voor radicaal rechts bij interne Likud-verkiezingen typeren de snelle opkomst van de kolonistenlobby. Waren in de vroege jaren van de staat de kibboetsim hofleveranciers van Knessetleden, nu zijn het de nederzettingen. Dat maakt een regeling van het Israëlisch-Palestijnse conflict in de vorm van twee staten niet gemakkelijker. Van de 35 topkandidaten op de Likud-Beitenu lijst zijn er nu 32 verklaard tegenstander van een Palestijnse staat, om over de lijst van Habeit Hayehudi maar te zwijgen.


Een verenigde centrum-linkse aanval op Netanyahu zit er dit keer niet in. Livni heeft Kadima verlaten en een nieuwe partij gevormd, Hatnua (De Beweging). Ze wil een snelle hervatting van het vredesproces met de Palestijnen, maar getuige haar magere score in de peilingen staat zoiets niet hoog op de verlanglijst van de kiezers. Haar oude partij zal waarschijnlijk van de politieke kaart worden geveegd. In het centrum opereert verder 'Yesh Atid' (Er is een Toekomst), een gelegenheidspartij van de charismatische tv-presentator Yair Lapid. De verwachting is dat hij zal eindigen als gematigde partner in een nieuwe regering-Netanyahu.


Meer naar links maakt de Arbeiderspartij na de klap van 2009 een opvallende comeback. De nieuwe leidster, Shelly Yachimovitch, is tot de conclusie gekomen dat aan het Israëlisch-Palestijnse conflict electoraal geen eer meer valt te behalen. Door haar campagne te concentreren op de groeiende kloof tussen rijk en arm, hoopt ze ook kiezers te trekken die traditioneel niet op haar partij stemmen. Aan de andere kant kan haar verwaarlozing van het vredesproces de links-liberale partij Meretz een paar extra zetels bezorgen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.