Israëli's vervroegd naar stembus

Israël gaat op 4 september vervroegd naar de stembus. Dat is ruim een jaar eerder dan gepland. Likud, de partij van premier Netanyahu, die volgens politieke waarnemers het meeste baat heeft bij een vervroegde stembusgang, diende daartoe een voorstel in. Een meerderheid van het parlement steunt het initiatief.

JERUZALEM - De volgende verkiezingen stonden pas voor oktober 2013 op de rol. Het parlement, de Knesset, kan zichzelf echter voortijdig ontbinden. Dat is in Israël heel gebruikelijk. Menachem Begin was de laatste politicus die, tussen 1977 en 1981, een termijn als premier volledig uitzat.


De vervroegde stembusgang betekent niet, zoals in Nederland het geval is, dat het kabinet-Netanyahu zijn meerderheid in het parlement kwijt is. Maar het is wel zeer de vraag of deze regering de oorspronkelijke eindstreep in oktober 2013 schadevrij zou hebben bereikt.


Er zijn binnen de rechtse coalitie oplopende spanningen over de economische koers. Daarnaast is er discussie over het al dan niet ontruimen van illegale Joodse buitenposten op de bezette Westelijke Jordaanoever.


Een ander pijnpunt vormt de zogenoemde Talwet, die tienduizenden ultraorthodoxe studenten vrijstelt van de dienstplicht. De twee orthodoxe partijen binnen de coalitie wensen deze vrijstelling te bestendigen. De andere partijen neigen naar nieuwe regelgeving waarbij het Yeshivastudenten wordt verplicht dienstplicht te gaan vervullen.


Volgens een recente peiling vindt 48 procent van de Israëliërs dat Netanyahu als premier kan aanblijven. Dat percentage is hoger dan het totaal van de drie daaropvolgende kandidaten, Shelly Yacimovich (Arbeiderspartij), Avigdor Lieberman (Yisreal Beiteinu) en Shaul Mofaz (Kadima).


Bij de vorige verkiezingen was 'middenpartij' Kadima onder leiding van Tzipi Livni nog de grootste, met 28 van de in totaal 120 Knesset-zetels. Maar Livni, die naar vrede met de Palestijnen streefde, wist geen regering te vormen. Ze wenste geen handreiking te doen naar de religieuze partijen, die vrijwel altijd de doorslag geven bij coalitievorming in Israël. Netanyahu, die een zetel minder won, ging wel met deze partijen in zee.


De Kadimaleden verkozen onlangs ex-minister van Defensie Shaul Mofaz tot hun nieuwe politieke leider. Livni gaf vervolgens haar parlementszetel op.


Kadima, als afsplitsing van Likud in 2005 opgericht door Ariel Sharon, de ex-premier die al zes jaar in coma ligt, staat nu op een schamele tien zetels in de peilingen. Likud heeft er virtueel 31, de weer enigszins opgekrabbelde Arbeiderspartij 17.


Minister van Buitenlandse Zaken Lieberman behaalt in peilingen met Yisrael Beiteinu 13 en Yesh Atid ('Er is een toekomst') heeft er 12. Deze nieuwe partij wordt aangevoerd door Yair Lapid, een voormalige televisiepresentator.


De na Netanyahu machtigste man van Israël, defensieminister Ehud Barak, kon wel eens het grootste slachtoffer van vervroegde verkiezingen worden. Barak stapte vorig jaar uit de Arbeiderspartij. Zijn nieuwe partij, Haatzma'ut (Onafhankelijkheid), is niet populair.


In Israëlische media wordt de vraag opgeworpen of een mogelijke aanval op de nucleaire installaties van Iran nu tot de verkiezingsdatum van tafel is. Barak schrijft op zijn Facebookpagina echter dat alle opties nog steeds open zijn, ook met een demissionaire regering.


Saillant is dat premier Begin tijdens de verkiezingsstrijd in 1981 het bevel gaf de Iraakse kerncentrale Osirak te bombarderen. 'Operatie Babylon' was succesvol. Begin won de verkiezingen enkele weken later met overmacht.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden