NieuwsWestelijke Jordaanoever

Israël ziet kans voor inlijven Joodse nederzettingen op Palestijnse Jordaanoever na ommezwaai VS

In Israël gaan stemmen op de Joodse nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever te annexeren nu de Amerikaanse regering de nederzettingen niet langer beschouwt als in strijd met het internationale recht. Daarmee brak president Trump met een beleid waaraan zijn voorgangers zich tientallen jaren hebben gehouden. 

Har Homa, een nederzetting in het Oosten van Jeruzalem. Beeld AP

Vooral in kringen van Joodse kolonisten werd de Amerikaanse ommezwaai met gejuich ontvangen. De voormalige Israëlische minister van Justitie Ayelet Shaked was opgetogen over de verklaring van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo. ‘Nu is het tijd onze soevereiniteit te vestigen over deze gemeenschappen. Het Joodse volk heeft het wettelijke en morele recht te wonen in hun oude thuisland’, zei zij.

Ook de Yesha Raad, de belangrijkste organisatie van Israëlische kolonisten, riep de regering op onmiddellijk de soevereiniteit op te eisen over de nederzettingen. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu liet kort voor de verkiezingen in september weten dat hij van plan was een deel van de nederzettingen te annexeren, maar die plannen zijn op losse schroeven komen te staan doordat hij met zijn Likoed-partij onvoldoende stemmen haalde om een regering te formeren.

Vrede dichterbij brengen

Netanyahu's gematigd linkse rivaal Benny Gantz, die momenteel bezig is met een formatiepoging, verwelkomde het Amerikaanse besluit eveneens. Maar hij zei dat de toekomstige status van de nederzettingen ‘moet worden bepaald door overeenkomsten die aan de veiligheidseisen voldoen en de vrede dichterbij brengen’.  

Sinds Israël de Westelijke Jordaanoever bij de Zesdaagse Oorlog in 1967 in handen kreeg hebben zich ruim 400 duizend Joodse kolonisten in het gebied gevestigd, ondanks protesten van de Palestijnen en de internationale gemeenschap. Ook de VS beschouwden de nederzettingen als illegaal. Eind 2016 weigerde de regering-Obama nog haar veto uit te spreken toen de VN-Veiligheidsraad een resolutie aannam waarin de bouw van de nederzettingen een ‘flagrante schending’ van het internationaal recht werd genoemd.

Trump wilde die resolutie later alsnog torpederen, maar zag daarvan af omdat hij daarbij ongetwijfeld op een veto van Rusland en China zou stuiten. In plaats daarvan stuurde hij aan op de feitelijke erkenning van de Joodse nederzettingen. Volgens Pompeo heeft het illegaal verklaren van de nederzettingen de vrede geen stap dichterbij gebracht. ‘Discussies over wie er gelijk heeft en wie het verkeerd heeft als het om het internationaal recht gaat zullen geen vrede brengen’, zei hij. Volgens hem zal de koerswijziging van de VS juist meer ruimte scheppen voor een vergelijk tussen Israël en de Palestijnen.

Beeld de Volkskrant infographics

Schoonzoon Trump

Trumps schoonzoon Jared Kushner is al ruim twee jaar bezig met wat de president alvast de ‘Deal van de Eeuw’ noemt. Maar voorlopig laat Kushners plan dat ‘definitief’ een einde moet maken aan het Palestijns-Israëlische conflict op zich wachten.

De koerswijziging van de VS zal een akkoord vermoedelijk alleen maar moeilijker maken. Volgens de vroegere Palestijnse onderhandelaar Saeb Erakat brengt Trump de vrede juist in gevaar met zijn neiging om het internationaal recht te vervangen door het ‘recht van de jungle’. Ook Federica Mogherini, de buitenlandcoördinator van de Europese Unie, waarschuwde dat de erkenning van de nederzettingen de kans op een twee-staten-oplossing voor het conflict kleiner maakt.

De Amerikaanse ommezwaai volgt op een reeks andere controversiële  beslissingen onder Trump, zoals de erkenning van Jeruzalem als de hoofdstad van Israël en de verhuizing van de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem. Daarnaast erkende regering Trump ook Israëls soevereiniteit over de Golan-hoogte, die Israël in 1981 annexeerde. 

Evangelische christenen

Voor premier Netanyahu is het Amerikaanse besluit een opsteker. Hij hoopt dat het op nieuwe verkiezingen – de derde dit jaar – zal uitlopen als Gantz er niet in slaagt een regering te formeren. Hij kan zich dan profileren als de man die de Amerikaanse concessies heeft weten binnen te slepen dankzij zijn goede banden met president Trump.

Maar ook Trump hoopt dat hij profijt zal trekken van het besluit het roer drastisch om te gooien. Leiders van de evangelische christenen, die de harde kern van zijn achterban vormen, reageerden enthousiast op de aankondiging dat de VS de nederzettingen niet meer als illegaal beschouwen. ‘Amerika heeft eindelijk besloten dat de Bijbel niet illegaal is’, juichte de Amerikaanse conservatief-christelijke commentator en Mike Evans in een opiniestuk in The Jerusalem Post. ‘Voor zowel de Joden als de evangelische christenen heeft Trump een profetie werkelijkheid laten worden.’

Israëls illegale bezetting van Palestijns gebied: vijftig jaar langzaam landjepikken
Na de Zesdaagse Oorlog in 1967 bezette Israël de voornamelijk door Palestijnen bewoonde Westelijke Jordaanoever. ‘Een flagrante schending van het internationaal recht’, aldus de VN-Veiligheidsraad. De illegale bezetting van de Westoever in vier delen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden