Israël wil van de Palestijnen af

Zelfs de komst van een Hamas-parlement laat de Israëlische kiezers koud. Maar de plannen van premier Olmert om zich af te scheiden van de Palestijnen krijgen wel steun....

Van onze correspondent Alex Burghoorn

Het was een verantwoordelijke taak, die verslaggever Daniel Ben Simonvan de Israëlische krant Haaretz ten deel was gevallen: reis drie maandenstad en land af en leg de verkiezingscampagne vast. Het was eenontluisterende tocht langs dertig kibboetsen, steden en stranden. Muren ennog eens muren zonder posters, winkelcentra en stadspleinen zonderkandidaten en alom onverschillige kiezers.

De conclusie: 'Als ik het me goed herinner, heeft Israël nog nooitzo'n bizar slaperige campagne beleefd.'

Het is alsof de fut eruit was na de hersenbloeding van premier ArielSharon op 4 januari, alsof de Israëli's het grosso modo verder welgeloofden. De 4,5 miljoen kiesgerechtigden bleven zelfs stoïcijns onderde overname van het Palestijnse parlement door Hamas, de in Israëlischeogen vreeswekkende zelfmoordenaarsbrigade.

'Het is desinteresse', zegt Gabriel Sheffer, hoogleraar politicologieaan de Hebreeuwse Universiteit in Jeruzalem. 'Het respect voor politici enpartijen is nog maar klein. De lokale afdelingen zijn een voor eenopgeheven - er is geen achterban meer.' De verwachting is dat dinsdag deopkomst niet veel hoger is dan 60 procent; in 2003 was het nog 68, in 1999nog 78 procent.

Week in week uit hebben de opiniepeilers op de voorpagina's en in deavondjournaals verklaard dat de verkiezingen een gelopen race waren. Demiddenpartij Kadima, opgericht door Sharon en voortgezet door Ehud Olmert,kan met de belofte de 'definitieve landsgrenzen' vast te stellen grofwegrekenen op 35 van de 120 zetels en laat daarmee Arbeidspartij (20) en Likud(15) ver achter zich. Het heeft Olmert verleid tot de uitspraak: 'De vraagis niet langer wie er wint, maar hoe groot onze overwinning is.'

Aan het voorstel van Olmert om alle kolonisten op de WestelijkeJordaanoever samen te brengen in drie grote clusters van nederzettingen enIsraël te verschansen achter de muur zitten scherpe kanten. Maar toch, zoheeft de campagne geleerd, bestaat er te veel steun voor om tot hevig debatte leiden. De socialistische Arbeidspartij, de seculiere Meretz en deconservatieve Yisrael Beitenu voelen ook voor zo'n gedeeltelijketerugtrekking - met ieder zijn eigen op- en aanmerkingen. Het planweerspiegelt het veelgehoorde verlangen de Palestijnen linksom of rechtsomuit het leven te bannen.

Hoe redelijk ook, de analyse van de stand van het Israëlischeelectoraat is Amir Peretz, de leider van de Arbeidspartij, te beperkt. Vanhet begin af aan heeft hij ingezet op een sociaal-economischecampagne-agenda. De werkloosheid, de armoede, de kloof tussen arm en rijk,het verloederde onderwijs. Het is zijn overtuiging dat de Israëli's nietalleen de buik vol hebben van de Palestijnen, maar ook van het belabberdeeconomische beleid van de laatste tien jaar.

Het is niets minder dan een herhaling van 1977 die Israël te wachtenstaat, heeft Amir Peretz op campagne voorspeld. Toen zetten deveronachtzaamde kiezers uit de onderklasse tegen alle verwachtingen in deregerende Arbeidspartij na bijna dertig jaar aan de kant voor Likud.

'De ommekeer van 1977 was sociaal van aard, niet politiek. En, hoewelhet een wereld van verschil is, ook de omwenteling met Hamas was sociaal.Opiniepeilers kunnen zulk oproer niet voorspellen. Het is een kwestie vanmeester en bediende. Zolang de ruw opererende overheid sterk oogt, zegt deonderdaan: ja, meneer. Maar zodra er een kans is, dan komt er ineens eenontlading. Ik geloof dat die ontlading komt op verkiezingsdag.'

De hoop van Peretz is gevestigd op de zwevende kiezers - deachilleshiel van de opiniepeilers. Maar liefst 20 procent van kiezerstwijfelt nog. Voor hun voorspellingen maken ze gebruik van het gedrag vanzwevende kiezers tijdens vorige verkiezingen. Maar vervelend genoeg bestaatvoor de uiteindelijke keuze van de twijfelende Kadima-stemmer nog geenvergelijkingsmateriaal. De zenuwen van opiniepeiler Rafi Smith: 'Ik hebniet de indruk dat een op de drie Israëli's daadwerkelijk op Kadima gaatstemmen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden