Nieuws Somo-onderzoekers

Israël weert Nederlandse onderzoekers; ministerie van Buitenlandse Zaken wil opheldering

Nederland wil opheldering van de Israëlische autoriteiten over de weigering om twee onderzoekers toe te laten. De vrouwen, werkzaam voor het kenniscentrum Somo in Amsterdam, mochten Israël niet in omdat ze een economische boycot tegen het land zouden steunen en propageren.

Het Israëlische vliegveld Ben-Gurion International Airport bij Tel Aviv, waar de vrouwen, Lydia de Leeuw en Pauline Overeem, naar eigen zeggen slecht zijn behandeld. Foto Reuters

Het ministerie van Buitenlandse Zaken, dat Somo (Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen) subsidieert, spreekt over een ‘betreurenswaardig’ incident. ‘Israël zal erop worden aangesproken.’

De vrouwen, Lydia de Leeuw en Pauline Overeem, zijn naar eigen zeggen slecht behandeld bij aankomst op het vliegveld van Tel Aviv, eind vorige week. ‘Ik kreeg handboeien om, werd uitgescholden en urenlang alleen in een ruimte vastgezet’, vertelt Overeem. Verzoeken van haar en De Leeuw om de ambassade of een advocaat in te schakelen, werden niet ingewilligd. Voor Overeem duurde het bijna 24 uur voordat ze op een vliegtuig terug naar Nederland werd gezet.

Volgens het Israëlische ministerie van Binnenlandse Zaken maakt Lydia de Leeuw zich herhaaldelijk schuldig aan ‘activiteiten die de staat schaden’. De Leeuw is onder meer betrokken bij de jaarlijkse internationale 'Gaza-vloot', een (nog nooit gelukte) poging om hulpgoederen naar de Palestijnse kustenclave te brengen. Israël dwingt de schepen rechtsomkeert te maken.

Overeem: ‘De conclusie van de ondervragers stond al vast: ik ben lid van de BDS-beweging’. BDS staat voor boycot, desinvesteringen en sancties. Het is een van oorsprong Palestijns initiatief dat internationaal navolging vindt. In het bijzonder gaat het om een boycot van producten uit Joodse nederzettingen in bezet Palestijns gebied. Sinds vorig jaar is in Israël een wet van kracht die het mogelijk maakt aanhangers van de beweging de toegang tot het land te ontzeggen. Met enige regelmaat houdt Israël buitenlanders tegen met een beroep op die wet.

Producten uit bezet gebied

‘Wij roepen niet op tot een boycot, dat is onze taak niet’, aldus Overeem. Op de website van Somo staat dat ‘steun voor elke boycot buiten het bereik van onze organisatie valt’. Wel heeft de organisatie meer dan eens kritische studies gepubliceerd die de Israëliërs kennelijk in het verkeerde keelgat zijn geschoten. Overeem tekende dit jaar nog voor een publicatie over het aanbod van groenten en fruit in Nederlandse supermarkten, dat als ‘Israëlisch’ wordt aangemerkt maar afkomstig is uit bezet gebied. De onderzoeker werd op het vliegveld met die studie geconfronteerd. ‘Het was geen constructief gesprek.’ Enkele jaren geleden deed Somo al de ‘aanbeveling’ aan winkels om niet langer producten uit nederzettingen te verkopen.

De beide Somo-onderzoekers hadden onder meer ontmoetingen gepland met Israëlische en Palestijnse mensenrechtenactivisten. Somo is niet alleen een kenniscentrum, maar levert ook adviezen en verzorgt trainingen. Er wordt al jaren samengewerkt met zowel Israëlische als Palestijnse organisaties.

‘Eigen toelatingsbeleid’

De overkoepelende organisatie van Palestijnse mensenrechtenorganisaties nam het dinsdag op voor de Nederlandse vrouwen. In een verklaring veroordeelt de PHROC de vernederende behandeling en hun ‘deportatie’ – als het zoveelste bewijs dat Israël ‘mensenrechtenactivisten het zwijgen oplegt’.

Volgens de Israëlische ambassade in Den Haag ‘hoeft een land zich niet te verantwoorden als het geen visum verleent’. Buitenlandse Zaken bevestigt ‘dat elk land zijn eigen toelatingsbeleid bepaalt’. Het ministerie wijst BDS af, maar wijst erop dat ook voorstanders vrijheid van meningsuiting hebben.

Volgens de werkgever van Overeem en Lydia de Leeuw is die reactie niet scherp genoeg. Somo wil dat Nederland de ‘onbegrijpelijke en onaanvaardbare’ houding van de Israëliers tegenover beiden veroordeelt. Zover wil het ministerie (nog) niet gaan.

Aanvulling: Na publicatie is deze alinea toegevoegd aan dit verhaal: Volgens het Israëlische ministerie van Binnenlandse Zaken maakt Lydia de Leeuw zich herhaaldelijk schuldig aan 'activiteiten die de staat schaden'. De Leeuw is onder meer betrokken bij de jaarlijkse internationale 'Gaza-vloot', een (nog nooit gelukte) poging om hulpgoederen naar de Palestijnse kustenclave te brengen. Israël dwingt de schepen rechtsomkeert te maken.

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.