Israël sluit grens voor Grass

'Absurd', 'populistisch', 'hysterisch' en 'overspannen'. Dit zijn enkele van de reacties in Israël op het besluit van de minister van Binnenlandse Zaken Eli Yishai om de Duitse schrijver Günter Grass tot persona non grata te verklaren. Als de 84-jarige Nobelprijswinnaar zich op het vliegveld van Tel Aviv meldt, zal hij worden teruggestuurd.

JERUZALEM - Yishai, lid van de ultraorthodoxe Shaspartij, mag Grass de toegang tot het land ontzeggen op basis van een wet die voorschrijft dat voormalige nazi's niet welkom zijn. Grass was tijdens zijn jeugd lid van de Waffen-SS, zo maakte hij zelf vijf jaar geleden bekend. Na die onthulling werd er overigens geen inreisverbod tegen Grass ingesteld. De auteur bezocht in het verleden het land meerdere malen, onder meer in het gevolg van bondskanselier Willy Brandt, die in 1973 als eerste Duitse bondkanselier een staatsbezoek aan Israël bracht.


Günter Grass publiceerde vorige week in een aantal kranten het tegen de Israëlische regering gerichte prozagedicht 'Was gesagt werden muss' ('Wat gezegd moet worden'). De Duitse auteur schreef daarin dat niet Iran, maar Israël als nucleaire macht de wereldvrede in gevaar brengt.


Jeruzalem dreigt volgens Grass 'allesvernietigende raketkoppen' af te schieten terwijl het 'bestaan van een Iraanse kernwapen nog bewezen moet worden'. Hij bekritiseert ook de 'huichelarij' van de westerse bondgenoten van Israël.


Na het verschijnen van het gedicht werd de Duitse schrijver vanuit Israël meteen zwaar onder vuur genomen. Zowel links als rechts, columnisten als politici, bekritiseren het 'eenzijdige, vertekende standpunt' van de auteur, die geen woord wijdt aan de Holocaustontkenning van de Iraanse president Ahmadinejad, of diens banden met Hamas en Hezbollah. De doorgaans kritische krant Haaretz stelde dat de schrijver 'doorgeslagen was', op een manier die zijn eigen positie ondermijnde. Volgens de Jerusalem Post toonde Grass met zijn gedicht aan 'moreel bankroet' te zijn.


De meeste politieke analisten en columnisten gingen vooral in op de inhoudelijke argumenten van Grass. Geen enkele krant riep op een inreisverbod af te kondigen voor de bejaarde auteur. De Jerusalem Post oordeelt dat het idioot is te schrijven dat Israël als eerste kernwapens tegen Teheran zou kunnen inzetten. Dat gebeurde zelfs niet tijdens de Yom Kippoer oorlog in 1973, schrijft de krant, toen Israel van alle kanten werd bedreigd, en minister van Defensie Moshe Dayan waarschuwde dat de 'Derde Tempel vernietigd kon worden'.


Saillant is dat Grass in zijn 69-regelige gedicht over Israël als kernmacht schrijft, terwijl geen enkele Israëlische regering ooit heeft bevestigd dat Jeruzalem ook daadwerkelijk kernkoppen bezit. In 1986 werd het programma 'onthuld' door klokkenluider Mordechai Vanunu, een Israëlische nucleair technicus, die daarvoor zwaar gestraft werd. Maar ook anno 2012 schrijven Israëlisch media nog steeds met een omweg ('if foreign news reports are to be believed...' ) over het eigen land als kernmacht.


Israëlische politici, zoals premier Netanyahu, gingen niet alleen in op de inhoudelijke argumenten van Grass' gedicht. Zij wijzen op het verleden van de schrijver, die in 1945 op 17-jarige leeftijd als dienstplichtige lid werd van de Waffen-SS. Minister van Buitenlandse Zaken Lieberman ging nog een stapje verder. Hij rangschikt Grass onder 'die Europese intellectuelen die genegen zijn om de Joodse staat voor een tweede keer op het altaar van het krankzinnige antisemitisme te offeren'.


Grass bevindt zich nu in een klein gezelschap schrijvers dat niet langer welkom is in Israël. Norman Finkelstein, die een kritisch boek schreef over de 'Holocaustindustrie', is er een van. Een ander is Noam Chomsky, een fervent criticus van de huidige politiek van Israël.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.