Israël raakt helemaal niet in isolement

ISRAËL De pro-Palestijnse meerderheid in de VN laat onverlet dat Israël intensieve relaties onderhoudt met een groot deel van de wereld.

De Arabische Lente heeft wel tot regeringswisselingen geleid, maar niet tot een oplossing van de enorme maatschappelijke problemen in het Midden-Oosten. Die zijn alleen veel scherper aan het daglicht getreden. In diverse Arabische landen wordt daarom teruggegrepen op een beproefd recept om de binnenlandse onrust te bezweren: de confrontatie met Israel.


Zo stuurden de in het nauw gedreven Syrische leiders busladingen vol demonstranten naar de grens met Israël om van die zijde een bloedige reactie uit te lokken. De recente aanslagen vanuit de Sinaï en Gaza op Israëlische (burger)doelen hebben hetzelfde oogmerk, evenals de bestorming van de Israëlische ambassade in Caïro. Ook Turkije ligt op een anti-Israëlische ramkoers.


De proclamatie van een Palestijnse staat in de Verenigde Naties kan het uitdijend islamitisch front tegen Israël een extra impuls geven. Hoewel een volledig VN-lidmaatschap door de VS in de Veiligheidsraad zal worden geblokkeerd, en steun van de EU allerminst zeker is, bestaat er een reële kans dat deze maand een grote meerderheid in de Algemene Vergadering van de VN overgaat tot een soort collectieve erkenning van een Palestijnse staat.


Het unilaterale voornemen van president Mahmoud Abbas is in strijd met de volkenrechtelijke verplichting om in overleg tot een akkoord met Israël te komen over onder meer de grenzen tussen beide landen. Ook is de positie van Hamas nog steeds onduidelijk. Daarom zijn Israël en de VS tegen. Maar het Palestijnse streven is op zichzelf legitiem en de opbouw van het Palestijns bestuur heeft onder premier Salam Fayyad zichtbare vorderingen gemaakt. Volgens een rapport van de speciale VN-vertegenwoordiger voor het vredesproces, de Nederlander Robert Serry, is de Palestijnse staat nu praktisch 'gereed' voor zelfstandigheid.


De Palestijnen zouden hun nieuw verworven status kracht kunnen bijzetten met massale betogingen tegen de aanhoudende Israëlische bezetting. Voor dit geval worden in Israël al legereenheden omgeschoold tot oproerpolitie (op zichzelf overigens een goed teken). Jeruzalem moet behoedzaam manoeuvreren. De vlam slaat snel in de islamitische pan. Een overreactie kan makkelijk een brede anti-zionistische coalitie van Arabische landen, Iran en Turkije op de been brengen. Egypte en Jordanië zouden kunnen gaan morrelen aan de vredesverdragen.


Israël lijkt dus in de hoek gedrongen. 'Groot isolement dreigt, te vergelijken met dat van Zuid-Afrika', beweert Volkskrant-correspondent Rolf Bos (Ten eerste, 13 september). Dat is gezichtsbedrog. Ondanks het eindeloze gekrakeel met de Palestijnen onderhoudt Israël intensieve diplomatieke, economische en culturele betrekkingen met de hele westerse wereld, alle grote mogendheden, geheel Zuid- en Midden-Amerika (behalve Cuba en Venezuela), en tal van Aziatische en Afrikaanse staten. Het is volwaardig lid van tientallen internationale organisaties, en vorig jaar nog toegetreden tot de OESO, de club van 34 hoogontwikkelde landen in de wereld.


De betrekkingen met de regering-Obama zijn wat bekoeld door de Israëlische weigering een bouwstop in te voeren op de Westelijke Jordaanoever, maar verder blijven de contacten over en weer uitstekend, mede dankzij de 3 miljard dollar die Washington jaarlijks naar Jeruzalem overmaakt. Tijdens zijn toespraak in mei voor een gezamenlijke zitting van het Amerikaanse Congres mocht premier Benjamin Netanyahu 26 staande ovaties van alle 535 Republikeinse en Democratische volksvertegenwoordigers in ontvangst nemen. Kregen de apartheidsleiders in Zuid-Afrika dat ook voor elkaar?


Ook onderhoudt Israël nauwe banden met de grote Aziatische spelers, zoals China, India en Japan. China koestert groot respect voor de eeuwenoude Joodse beschaving, en is al sinds jaar en dag een gretig afnemer van Israëlische wapens. De tanks die Israël op de Arabische landen veroverde, werden vaak opgeknapt en voor een zacht prijsje doorverkocht aan Peking. Deze zomer kwam de Chinese chef-staf generaal Chen Bingde op bezoek in Tel Aviv om zijn licht op te steken over de praktijk van de moderne technologische oorlogvoering. China mist al dertig jaar ervaring op dit gebied. Een opmerkelijk bezoek omdat de hoogste Chinese militair tijdens deze reis de omringende landen links liet liggen.


De publieke opinie in de Europese Unie is negatief over Israël, maar de economische banden tussen de EU en de Joodse staat worden steeds hechter. Eerder dit jaar vond de tiende bijeenkomst plaats van de Europees-Israëlische Associatieraad. De EU onderstreepte bij die gelegenheid het 'grote belang van een breder bilateraal partnerschap', met inbreng van het bedrijfsleven. Jaarlijks doen talloze Europese regeringsleiders en bewindslieden Jeruzalem aan.


In februari vond daar een gecombineerde Duits-Israëlische kabinetsvergadering plaats onder voorzitterschap van Netanyahu-Merkel, en met deelneming van tien Duitse ministers. Ook minister Rosenthal vindt het belangrijk om 'verder in de banden met Israël te investeren'. Niet vanwege Wilders, maar als onderdeel van het gevestigde EU-beleid, dat overigens ook stevige kritiek op Israël omvat.


Er is echter geen sprake van een groeiend isolement van dit land. De al jaren bestaande pro-Palestijnse meerderheid in de VN doet daar geen afbreuk aan.


Alfred Pijpers is verbonden aan Instituut Clingendael.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden