Israël is een sympathiek misverstand

Een toekomstige Palestijnse staat zal waarschijnlijk van hetzelfde soort zijn als de Arabische staten: autoritair, corrupt en anti-Westers. Toch pleit Leon de Winter voor een staat in de bezette gebieden uit zorg over het voortbestaan van de enige democratie in de regio: Israël....

ANDERS dan de groep joden die zich onlangs via een advertentie in Het Parool heeft gemanifesteerd, blijf ik meer sympathie hebben voor Israëlische soldaten dan voor Palestijnse stenengooiers. Dat wil niet zeggen dat ik geen sympathie heb voor individuele Palestijnen of geen weerzin voel bij de zinloze dood van Palestijnse kinderen. Maar het is een vervalsing van feiten als de schuld aan de opleving van de gewelddadigheden bij Barak wordt gelegd. En wanneer Marcel van Dam (Forum, 26 oktober) meent te stellen dat het krediet van Israël op is (oi, had het dan krediet van hem gekregen?) sluit hij moedwillig zijn ogen voor de werkelijkheid van het Midden-Oosten.

Wie denkt dat het ontstaan van een onafhankelijke Palestijnse staat de grote problemen van het Palestijnse volk - werkloosheid, economische onderontwikkeling, corruptie - ook maar één stap dichter bij een oplossing brengt, gelooft in een illusie. Palestijnse onafhankelijkheid op twee piepkleine stukjes grond zou via miraculeuze wijze de grote investeringen lokken en maatschappelijke en culturele bloei veroorzaken die niet alleen in de huidige 'autonome gebieden', maar ook in de Libanese, Syrische, Jordaanse en Egyptische vluchtelingenkampen (die niet direct zuchtten onder een Israëlische bezetter) al meer dan een halve eeuw achterwege zijn gebleven. Een eigen vlag, een eigen volkslied, een eigen leger, zijn de versieringen van wat in de 'autonome gebieden' al lang de feiten zijn van een herkenbaar fenomeen.

De toekomstige Palestijnse staat zal van het soort zijn dat al vele tientallen jaren bestaat, van Marokko tot Pakistan: autoritair, corrupt, geleid door een militair-economische elite, verstoken van het sociaal-liberale gedachtengoed dat sinds de Tweede Wereldoorlog de Europese welvaart en vrijheid zo sterk heeft bepaald (en waardoor, ondanks alles, ook de Israëlische samenleving wordt gekenmerkt), beheerst door feodaal en etnisch machtsdenken, zwanger van extreme islamitische groeperingen die in staat van oorlog met het Westen verkeren.

De Arabische top in Caïro was een bijeenkomst van leiders die zich, op zijn zachtst gezegd, weinig gelegen laten liggen aan het democratische proces. Toegegeven, de Arabische heersers zijn niet allemaal van het kaliber Sadam Hussein of wijlen Assad. De verlichte monarchen van Marokko en Jordanië zijn erin geslaagd hun regiem een humaner gezicht te geven, wat weinig afbreuk doet aan de absolute controle die zij over hun onderdanen uitoefenen.

Sinds 1948 wordt Israël door de Arabische machthebbers gebruikt als perfecte zondebok voor de talloze problemen die de Arabische wereld afhoudt van progressie naar open, vrije democratieën. Het is nauwelijks voorstelbaar dat de Arabische wereld zonder Israël vrijer en welvarender was geweest dan nu het geval is. Als Israël niet had bestaan dan was zij door Arabische dictators uitgevonden.

Zoals in elke feitelijke dictatuur, regeren dictators niet alleen. Zij parasiteren op basis van hun greep op hun geheime diensten, op de band die door intensieve onderlinge corruptie ontstaat, op etnische bloedrelaties, op de gekochte trouw van militaire en economische leiders, op het creëren van vijanden die hun vijanden tot jouw vrienden maken.

Ik zou meer sympathie voor de Palestijnse zaak gehad hebben indien in de autonome gebieden een samenleving aan het ontstaan was van democraten die de armzalige levensomstandigheden van de meeste Palestijnen willen verbeteren en beseffen dat voorlopig de enige short cut naar sociale en economische bloei besloten ligt in een unie met Israël. Persvrijheid en politieke vrijheid worden niet in Amman of in Damascus maar in Tel Aviv gerespecteerd. Die Palestijnse democraten zijn nauwelijks voorhanden. Want wie in een autoritair geleid Arabisch land de heersende waarden en normen ter discussie stelt en zich dissident gaat gedragen, wordt meteen de mond gesnoerd, vaak op de meest letterlijke manier.

De feitelijke levensomstandigheden van de Palestijnen onderscheiden zich niet sterk van die van de rest van de Arabische wereld. Het is juist anders dan wat de meesten denken: de economische omstandigheden van de Palestijnen zijn zelfs een fractie minder slecht dan die van hun Egyptische of Jordaanse buren. De cijfers (uit World In Figures, The Economist, editie 2001) spreken voor zich:

Gemiddeld inkomen per hoofd (1998) in dollars:

1. Egypte: 1290

2. Jordanie: 1150

3. Marokko: 1240

4. Gaza en Westbank: 1560

Het meest opmerkelijke verschil tussen Palestijnen en andere Arabieren is de Palestijnse afhankelijkheid van een niet-Arabische, niet-islamitische elite: de Israëlische bezetter. De joden.

Waarom heb ik meer sympathie voor de Israëlische zaak? Omdat daar in de regel corruptie aan de kaak wordt gesteld, omdat politieke partijen met fundamenteel verschillende programma's door het volk gekozen of afgewezen kunnen worden, omdat een land van droogte, ziekte en honger (lees de verslagen die negentiendeëeuwse reizigers hebben nagelaten) niet alleen is omgetoverd in een groenten- en fruitexporterende natie maar ook in een hypermodern 'Silicon Valley', omdat de meerderheid van de bevolking uit individuen bestaat die in velerlei opzicht dragers zijn van een 20ste eeuwse Europese moraal die cultuurrelativisme, respect voor het individu en de heiligheid van het leven hoog in het vaandel draagt. Met moeite, soms wankelend, maar altijd nog vasthoudend.

Het grote probleem van de staat Israël is haar ligging. In het begin van de twintigste eeuw circuleerden in zionistische kringen allerlei opvattingen over de situering van een mogelijke joodse staat. Suriname en Madagascar figureerden op de lijsten. Helaas werd het een droge, arme uithoek van het voormalige Ottomaanse rijk.

Deze lokalisering leidde niet alleen tot een radicalisering onder de inheemse bevolking, die de nieuwkomers om hun religie, gedragsnormen en Europese afkomst afwezen, maar ook tot een radicalisering onder orthodox-joodse immigranten, die de 'terugkeer' naar het door God beloofde land in volle letterlijkheid gingen belijden. Het virulente Europese antisemitisme in het eerste helft van de twintigste eeuw is de bron van het conflict in het Midden-Oosten, en wanneer Palestijnen en Arabieren verkondigen dat die Europese joden cultureel geen wortels hebben in Palestina, dan hebben ze nog gelijk ook. Israël is een historisch misverstand. En dat is een andere reden om er sympathie voor te hebben.

Het is onzinnig om te veronderstellen dat Israëlische militairen met plezier of in opdracht schieten op Palestijnse kinderen. De grootst mogelijke meerderheid van Israëlische militairen bestaat uit jongemannen met een normbesef dat veel lijkt op het onze. Zij geloven niet dat je, wanneer je een kind doodschiet, als held naar Allah gaat en 144 maagden tot je beschikking krijgt. Zij geloven niet dat je je volk dient wanneer je jezelf als levende bom opblaast. In politiek correcte tijden is het lastig om de heldendood en de beloning in het hiernamaals barbaars te noemen, maar hier past geen andere kwalificatie.

Er is maar één manier om te voorkomen dat Israëlische jongemannen Palestijnse kinderen doden: Israël dient direct haar nederzettingenpolitiek te stoppen en zich, met kolonisten en al, uit de 'autonome gebieden' terug te trekken om ruimte te maken voor een Palestijnse staat. Het is voor een democratie onmogelijk om over miljoenen mensen te heersen die zich niet met die democratie wensen te identificeren. De meerderheid van de Palestijnen eist het recht op om hun samenleven op eigen wijze te organiseren en te beleven. Degene die daarvan economische wonderen verwacht heeft geen oog voor de werkelijkheid van de Arabische wereld. Een onafhankelijke Palestijnse staat betekent dat er een nieuwe zorg wordt toegevoegd aan de lange lijst Arabische zorgenstaten.

Maar het is de Palestijnen vrij om hun eigen vorm van samenleven te kiezen, ook al is die corrupt en ondemocratisch. Niet uit sympathie voor de Palestijnse democratie, die immers afwezig is totdat het besef rijpt dat Isratina de enige weg naar een fatsoenlijke toekomst vormt, is het zaak voor een Palestijnse staat te pleiten, maar uit zorg over het voortbestaan van de enige democratie in de hele Arabische wereld: Israël.

Als de advertentie van Nederlandse joden deze cruciale nuancering had bevat, dan had ik ondertekend. Nu was het een loos gebaar van politieke correctheid en wishful thinking over het liberale gehalte van Baraks Arabische gesprekspartners, die de een na de ander dictators zijn van de absolute tot de autoritaire variant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden