Opinie

Israël is een halve theocratie

In het verlengde van een eeuwenoude angst voor assimilatie vormt het tegengaan van huwelijken tussen joden en niet-joden in Israël nu een officiële beleidsprioriteit, schrijft Thomas von der Dunk. 'Raciale en religieuze Apartheid zijn hierbij een nauwe verbintenis met elkaar aangegaan.'

Ultra-orthodoxe mannen dansen tijdens een traditionele huwelijksceremonie in Israel. Beeld epa

Er is grote onrust ontstaan, sinds bekend is dat in een bevriende natie het ministerie van onderwijs een roman, waarin een jodin op een niet-jood verliefd wordt, op scholen verbiedt. Het hoofd pedagogiek, aldus de NRC, verklaarde dat dit noodzakelijk was om 'de identiteit en de afkomst van leerlingen in elke sector in stand te houden'. Jongeren hebben een neiging tot romantiseren en missen daardoor de systematische blik, waarbij zij vergeten dat 'intieme relaties tussen joden en niet-joden de afzonderlijke identiteiten bedreigt'.

Nee: dit zijn geen teksten uit Teheran, mocht U dat denken. En evenmin heb ik een bericht over onze oosterburen van zomer 1933 in de tegenwoordige tijd omgezet. Het geciteerde stukje van 2 januari handelt over het hedendaagse Israël, dat zich hier kennelijk de geest van de Neurenberger Wetten eigen heeft gemaakt.

Direct naast dit stukje stond een uitvoerig verhaal over de gloednieuwe, en door een batterij aan wetenschappers zwaar geannoteerde heruitgave van Hitlers Mein Kampf, waarin over de onwenselijkheid van intieme relaties tussen joden en niet-joden vast ook het een en ander te lezen valt. Zou de NRC het ironische van deze nevenschikking van beide artikelen op één pagina hebben beseft?

Angst voor assimilatie

Nederlanders hebben nog steeds een raar beeld van Israël: dat het hier om een seculiere rechtsstaat zou gaan, als een baken van westers licht in een zee van oosterse duisternis. Op die oosterse duisternis valt inderdaad soms niet zoveel af te dingen, ofschoon zij die deze graag hekelen tegelijk zodra er handelsbelangen op het spel staan snel de ogen sluiten om die duisternis niet te hoeven zien.

Denk aan onze innig geliefde bondgenoot Saoedi-Arabië, de religieuze en juridische tweelingbroer van het wèl met de duivel gelijkgestelde IS. Of denk aan het jarenlang fêteren van Saddam Hoessein, Kadhaffi en Assad - er bestaan niet alleen hele leuke beelden van Good Old Rumsfeld in Bagdad, maar ook van de Grote Libische Leider toen hij in Rome zijn tenten op kwam slaan en en passant Berlusconi duidelijk maakte hoe een echte Duce zich gedragen moet.

Maar ook op Israël als lichtend baken valt nog veel meer af te dingen dan men in Nederland inmiddels, zij het zeker in VVD- en CDA-kring nog steeds slechts heel erg schoorvoetend, wil weten. Bij dat niet-willen-weten speelt, naast de huidige Verwildersde islamofobie, zowel het natiebrede Holocaust-schuldgevoel als de typisch calvinistische sympathie voor het Uitverkoren Volk een grote rol.

Over het steeds geringer rechtsstatelijke karakter van Israël wil ik het hier ditmaal niet te uitvoerig hebben - over de systematische landroof en sluipende etnische zuivering van het bezette Palestina, over het zonder enige vorm van proces jarenlang vasthouden of neerschieten van Palestijnse aanslagplegers, over het Sippenhaft-principe waarbij families collectief voor de wandaden van individuen gestraft worden door hun huizen te verwoesten, is elders al genoeg gezegd.

Wie dienaangaande van 'een vloed van buitengerechtelijke executies spreekt', krijgt steevast een hele lading hysterisch gekrijs van officiële Israëlische zijde over zich heen. De onvolprezen NRC-columniste Carolien Roelants berichtte hier 18 januari over, naar aanleiding van dergelijke opmerkingen van de Zweedse minister van Buitenlandse Zaken Margot Wallström, die prompt vanuit West-Jeruzalem voor onverantwoordelijk, antisemitisch en krankzinnig werd uitgemaakt.

Nee: het gaat mij om het idee dat Israël een verlicht westers land zou zijn. Het is echter een halve theocratie. In het verlengde van een eeuwenoude angst voor assimilatie vormt het tegengaan van huwelijken tussen joden en niet-joden daar nu zelfs een officiële beleidsprioriteit. Raciale en religieuze Apartheid zijn hierbij een nauwe verbintenis met elkaar aangegaan.

Een gemengd huwelijk is er niet eens mogelijk, omdat het burgerlijk huwelijk er niet bestaat: elke echtverbinding, ook die van seculiere Israëli's, is aan het oordeel van orthodoxe rabbijnen onderworpen. Die hebben de gelijkheid van man en vrouw zelfs nog heel wat minder hoog dan de SGP in het vaandel staan, wat regelmatig tot religieuze vormen van krankzinnigheid leidt.

Krankzinnigheid

Nu heeft, voor alle duidelijkheid, het orthodoxe jodendom op zulke krankzinnigheid zeker geen patent. Andere fundamentalisten kunnen er ook wat van. Een greep uit de oogst van afgelopen maanden: in het Nederlandse Goudriaan wordt een gymjuf ontslagen omdat ze het ene kerkgenootschap voor een ander heeft ingeruild. Een katholieke school in België verbiedt make-up. In India verbieden hindoes moslims het eten van biefstuk. In Iran ontstak het parlement in woede vanwege de 'extreem rare' kleding van een D66-Kamerlid. De grootmoefti van Saoedi-Arabië wil het schaakspel verbieden - dat is ook het werk van Satan, U raadde het al. Extreem dieptepunt: in Pakistan prijst een vader zijn zoon omdat hij zijn eigen hand heeft afgehakt na een per abuis gemaakt godslasterlijk gebaar.

En in Rome meenden de Capitolijnse Musea enige naakte beelden te moeten inpakken vanwege een bezoek van de anders mogelijk gechoqueerde Iraanse president. Het herinnert aan dat kamerscherm waarmee Chinese beveiligers in 2014 op de Dam demonstranten aan de blik van Xi Jinping onttrokken. Een Italiaanse cartoon, op 29 januari door De Volkskrant overgenomen, gaf een adequatere oplossing: niet een karton over Venus, maar over de kop van Rohani.

Zelf moest ik denken aan de Oostenrijkse kanselier Kaunitz, die in 1782 Pius VI op bezoek kreeg en hem bewust naar zijn schilderijengalerij vol wellustige naakten meetroonde, hem bij de arm pakkend om hem zó te dirigeren dat hij die allemaal nog véél beter zou zien. De preutse paus, die naar Wenen was gekomen om ze daar eens goed de waarheid te zeggen, raakte zodanig van zijn a propos dat hij door Kaunitz bij de onderhandelingen daarna compleet werd ingepakt.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden