Islamschool doet het beter

In heel Europa scoren religieuze scholen beter dan openbare, zegt Jaap Dronkers. Ook de islamitische school zal aantrekkelijk worden voor niet-gelovige ouders....

Jaap Dronkers

hinnen tien jaar zullen Nederlandse Bouders hun kinderen naar islamitische scholen sturen. Dat zullen zij niet doen omdat zij de islam aanhangen of als uiting van multiculturalisme. Zij zullen dit doen omdat zij islamitische scholen beter voor hun kinderen vinden: leerlingen leren er meer dan op vergelijkbare openbare scholen en het schoolklimaat (inclusief de strengere discipline en het steviger morele onderricht) vinden zij voor hun kinderen gunstig.

Deze voorspelling baseer ik op de tegenwoordige aantrekkingskracht van katholieke en protestantse scholen in bijna alle Europese samenlevingen, ook bij nietgodsdienstige ouders. Leerlingen op katholieke en protestantse scholen halen betere schoolprestaties dan vergelijkbare leerlingen op vergelijkbare openbare scholen. Deze hogere prestaties komen niet door een scherpere selectie van leerlingen, of door meer materiële armslag. In bijna alle Europese landen zijn religieuze scholen, vanaf het moment dat zij geldelijke ondersteuning van de staat ontvangen, onderworpen aan allerlei regels en beperkingen, waardoor zij zich nauwelijks meer kunnen onderscheiden van openbare scholen in selectie of in materiële hulpbronnen. De belangrijkste verklaring voor de betere schoolprestaties van religieuze scholen is hun gunstiger schoolklimaat: minder gedemoraliseerde leerkrachten, duidelijker en beter gehandhaafde maatstaven voor het gedrag van leerlingen en leerkrachten.

De belangrijkste verklaring hiervoorligt in het bestuur van de school. Openbare scholen worden bestuurd door ambtenaren die talloze andere zaken aan hun hoofd hebben. Bijzondere scholen hebben een eigen bestuur dat vooral aandacht voor de eigen school heeft. Dat maakt het ook gemakkelijker een gemeenschap van ouders en leerlingen op te bouwen.

Mijn recente analyse van de PISA-data in 19 OESO-landen laat deze grotere effectiviteit van religieuze, gesubsidieerde scholen in het voortgezet onderwijs duidelijk zien. Het maakt bij religieuze scholen niet uit of het om protestantse of katholieke gesubsidieerde scholen gaat: beide typen religieuze scholen doen het beter dan vergelijkbare openbare scholen. Het grotere organisatievermogen of de langere onderwijstraditie van de katholieke kerk is hierbij niet van belang.

Religieuze scholen die subsidie van de overheid krijgen, mogen hun leerlingen niet selecteren. Zij kunnen alleen met hun betere schoolklimaat concurreren met openbare scholen.

Zoals eerder gezegd komen gesubsidieerde religieuze scholen in bijna alle Europese landen voor. Het is onjuist te denken dat Nederland een uitzondering is. In België en Ierland is de omvang van de religieuze sector bijna even groot als in Nederland. Ook is het onjuist te denken dat alleen in Nederland de vrijheid om religieuze scholen te stichten en door de staat te laten subsidiëren in de grondwet (artikel 23) is vastgelegd. In de Duitse grondwet is die vrijheid van onderwijs ook vastgelegd. Ook is het onjuist te denken dat alleen in Nederland politieke machtsverhoudingen religieus onderwijs instandhouden. In Frankrijk,waar religieuze scholen kunnen kiezen uit twee financiële subsidieregelingen (hoe meer geld, hoe meer banden met de overheid), is de strijd tussen het openbaar en het katholiek onderwijs veel langer en feller gevoerd dan in Nederland. Ten slotte is het onjuist te denken dat religieuze scholen alleen door traditie overleven en effectiever zijn. Na de val van de communistische regimes zijn in verschillende Oost-Europese landen weer gesubsidieerde religieuze scholen (katholiek en protestant) opgericht en blijken ook zij effectiever dan het gevestigde openbare onderwijs.

Maar dit alles betekent niet dat deze religieuze scholen in deze Europese landen bevolkt worden door kinderen van godsdienstige ouders of door godsdienstige leerkrachten. Er zijn in Europa te weinig religieuze ouders en leerkrachten om die religieuze scholen te vullen. Dat is ook niet nodig: zolang de religieuze scholen hun leerlingen niet dwingen hun godsdienst aan te hangen maar volstaan met levensbeschouwelijk onderricht, is die school voor ongodsdienstige ouders alleen maar aantrekkelijk. De aantrekkingskracht van de orthodox-protestantse scholen ('EO-scholen') ook bij ongodsdienstige ouders uit de Rotterdamse regio laat zien, dat een onverwaterde religieuze identiteit juist een pluspunt kan zijn. Niet alleen 'verwaterde' protestantse en katholieke scholen kunnen ongodsdienstige leerlingen aantrekken.

Islamitische scholen in Nederland zijn nu al effectiever dan vergelijkbare openbare scholen, zoals de analyses van Nijmeegse onderwijssocioloog Geert Driessen laten zien. Dus islamitische ouders, die kunnen kiezen tussen een 'zwarte' openbare school en een even 'zwarte' islamitische school, moeten vanuit integratie overwegingen een islamitische school kiezen voor hun kind. Daar hebben zij de meeste kans op een zo hoog mogelijk onderwijsniveau en dat is de beste weg naar integratie in de Nederlandse samenleving.

Door deze grotere effectiviteit zal het niet lang duren voordat Nederlanders hun kinderen naar islamitische scholen zullen sturen. Zoiets is niet nieuw: liberalen en sociaal-democraten zijn hun al in de jaren zestig voorgegaan toen zij hun kinderen naar jezui¿etenscholen stuurden.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden