Column

'Islamklef is straatcoach Samsom tot nu toe niet'

De PvdA keek jarenlang weg van islamproblematiek, schrijft columnist Nausicaa Marbe. Maar: 'wat Wilders ooit terecht Partij van Allah noemde, wordt de Partij van de Afhaakfundi. Een gezonde ontwikkeling.'

Diederik Samsom in de Tweede Kamer Beeld ANP

Het gaat goed met de PvdA in de campagne. Het voorspelde succes als 'Diederik eenmaal in debat gaat', is niet uitgebleven. De vlag mag uit, want nu schijnt het islamitisch orthodoxe electoraat dat Cohens cliëntelisme gewend was, af te haken. Wat Wilders ooit terecht Partij van Allah noemde, wordt de Partij van de Afhaakfundi. Een gezonde ontwikkeling.

Het bericht stond in Het Parool, onder de kop 'Moslims voelen zich verraden door politiek'. Die generalisatie kwam van 'Amsterdamse moslimprominenten' verbonden aan moskeeën. Vooral oudere moslims zijn ontevreden; ze kennen geen andere partij dan de PvdA, maar willen er niet meer op stemmen. Job Cohen was reuze populair, maar slechts eenderde van de allochtonen weet wie Diederik Samsom is. Ook jongemannen bleken defaitistisch. Ze stemmen niet meer: politici durven toch niet hun islam te vertegenwoordigen.

Duidelijk dat deze types andere toekomstbeelden koesteren dan liberale moslims. Voor het lezen van een partijprogramma of het surfen op partijsites - waar de standpunten tegenwoordig idiotproof en voorzien van gezellige kleuterboekplaatjes gepresenteerd worden - zijn ze te beroerd. Desalniettemin heeft hun beperkte en dwingende visie de PvdA decennialang cultureel gegijzeld. Dat een benepen orthodox niets geeft om banen, onderwijskansen en een betaalbare zorg, maar alleen zijn religie veilig wil weten, is niet verwonderlijk. Verwacht van zo'n middeleeuwer geen hart voor de samenleving. Maar dat een zich links afficherende emancipatiepartij decennialang deze conservatieven in het zadel hield en de normen liet bepalen, blijft stuitend.

Conservatief moslimelectoraat
Temeer omdat de kritiek op deze PvdA-traditie geenszins voorbehouden is aan bashers van de sociaaldemocratie. Ik herinner me een analyse in De Groene Amsterdammer uit 2007 over de spanning tussen 'doorbraakmoslims' als Hirsi Ali en Ehsan Jami en het conservatieve moslimelectoraat van de PvdA. Het blad hekelde de angst van de partij voor échte emancipatie. Toen Ehsan Jami in PvdA-kringen als gevaarlijke polarisator werd gezien, ontketende dat messcherpe woede bij Hafid Bouazza. Hij schreef: 'Moslims vormen al lang de nobele wilden van de PvdA: een perfect scherm om zachtmoedigheid en begrip op te projecteren. Een gevaarlijke vorm van sentimentaliteit.' En: 'Nederland heeft geen knieën meer, het lijkt wel of het massaal aan het bidden is geslagen, richting Mekka- het zitvlak naar de toekomst gekeerd.'

 
Dat een benepen orthodox niets geeft om banen, onderwijskansen en een betaalbare zorg, maar alleen zijn religie veilig wil weten, is niet verwonderlijk

De partijloze vrijdenker Bouazza fileerde deze PvdA-serviliteit, onbekommerd door het gemekker van zijn immer incapabele criticasters. De genuanceerde Paul Scheffer daarentegen werd binnen z'n eigen PvdA zelfs door vrienden verguisd en voor racist uitgemaakt toen hij het multiculturele drama analyseerde. In interviews bekende hij dat de aanvallen zo agressief waren dat hij het liefst onder de bank was gedoken.

In vergelijking met die zwarte periode is de PvdA nu realistischer. Misschien zijn de orthodoxen afgeschrikt door wat ze opvingen over de opvattingen van Martijn van Dam, die de totale ontkoppeling van zijn partij van religieuze belangen bepleitte. Op zijn blog adviseerde hij afgelopen maart moslimkiezers hun verwachtingen bij te stellen: de PvdA steunt het individu, niet de groepsdwang; moslims krijgen geen uitzonderingspositie en de partij gaat niet meer regelen dat anderen zich aan geloofseisen aanpassen.

Undercover straatcoach
Misschien hebben alle allochtonen die Samsom zogenaamd niet kennen toch iets vernomen van zijn ervaringen als undercover straatcoach in Amsterdam. Zo noemde Samsom Marokkaanse jongens 'iconen van onveiligheid' in wijken die 'het Ground Zero van het integratiedebat' vormen en het zelfvertrouwen van Nederland aantasten. Als remedie pleitte Samsom vorig jaar voor onorthodoxe maatregelen, zoals een 'lichamelijke draai om de oren', want als die jongens eenmaal bij justitie komen, 'gebeurt er niets meer'. Een heftige reactie waaruit opgekropte frustratie weerklinkt van jarenlang wegkijken.

Zulke taal is er in deze campagne niet bij, maar islamklef is Samsom tot nu toe ook niet. Allochtonenvijandig is de PvdA allerminst, het verkiezingsprogramma belooft veel harde maatregelen van het vorige kabinet juist terug te draaien. Wie dit als 'verraad' bestempelt, moet jarenlang ongekend verwend zijn geweest. Voor de PvdA is het te hopen dat ze eens Scheffers woorden ter harte neemt: deze week hekelde hij in De Balie dat Nederland nooit een degelijk immigratiedebat heeft gevoerd en feitenschuw is. Achterstallig werk, juist voor Samsom.

Nausicaa Marbe is schrijfster en columnist voor de Volkskrant.

 
Maar dat een zich links afficherende emancipatiepartij decennialang deze conservatieven in het zadel hield en de normen liet bepalen, blijft stuitend
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden