Islamitische Staat is wreed, maar hoe wreed precies?

President Obama waarschuwde vorige week voor een dreigende genocide onder yezidi's in Noord-Irak. Zondag leek de genocide op deze etnisch-religieuze groep al werkelijkheid te worden: 500 jongens en mannen zouden volgens de Iraakse minister van Mensenrechten zijn vermoord. Ook zouden 300 vrouwen als slaven zijn verkocht en zou de radicaal-islamitische beweging Islamitische Staat (IS) vrouwen en kinderen levend hebben begraven. Wat is er waar van deze gruwelgeruchten?

Yezidi's op de vlucht voor het geweld van IS. Beeld getty

Op sociale media circuleren foto's en filmpjes van onthoofdingen, van aan elkaar geketende vrouwen in boerka die als slaven zouden zijn verkocht op de markt in de provincie Nineve. Soms worden daden ten onrechte toegeschreven aan IS. Zoals het beeld dat de in Londen woonachtige Pakistaanse journalist Murtaza Ali Shah op Twitter deelde: een andere twitteraar wijst hem erop dat de geketende vrouwen niet gevangen zijn genomen, maar een sjiitisch ritueel uitvoeren waarin zij de slag bij Karbala naspelen.

Van de in Duitsland gevestigde 'Centrale Raad voor Yezidi's' kwamen gisteravond onbevestigde berichten over duizenden lijken langs de wegen in door IS veroverde yezidi-gebieden en zelfs over op palen gespietste kinderhoofden. De gruwelverslagen zijn lastig te verifiëren. In het gebied zijn amper internationale hulporganisaties aanwezig en berichten op sociale media zijn moeilijk te controleren.

Verklaringen bevestigen wreedheden
Wat weten we wel? 'Geen aantallen', zegt Joe Stork, die namens Human Rights Watch (HRW) in Erbil is. 'Maar ik kan op basis van veel verschillende geloofwaardige verklaringen bevestigen dat de genoemde wreedheden wel plaatsvinden.' Veel naar Syrië gevluchte yezidi's bevestigen aan HRW dat er op grote schaal jongens en mannen zijn vermoord. Over het aantal vrouwen dat is verkocht, hoort Stork veel hogere getallen dan de 300 die de Iraakse regering noemde.

Ook hoorde Stork verschillende verhalen van ultimatums die door IS worden gesteld aan yezidi-dorpen: of alle bewoners bekeren zich tot de soennitische islam, of ze worden vermoord.

Zelf had hij contact met een groep yezidi's die door IS gedwongen werd in hun auto's te gaan zitten en bewaakt door IS naar de Syrische grens te rijden.

Schattingen tussen 40 en 100 duizend
Ook de omvang van het leed op de onbarmhartige berg Sinjar blijft vaag. De verslaggever van The Daily Telegraph die zondag meevloog met een helikopter omschreef het als 'de berg des doods.' Maar hoeveel mensen er nog vastzitten weet niemand - de schattingen lopen uiteen van 40 duizend tot 100 duizend.

Is hier sprake van genocide? 'Nee', tweette Donatella Rovera, die zich namens Amnesty International in de regio bevindt. Wel is er volgens Rovera sprake van etnische zuivering. Het verschil is dat genocide massamoord impliceert en etnische zuivering niet noodzakelijkerwijs. Etnische zuivering is het met geweld verjagen van een bepaalde etnische groep uit een gebied.

Joe Stork van HRW, vindt dat er wel sprake is van genocide, of tenminste de intentie daartoe. 'IS maakt verschil tussen yezidi's en andere minderheden, zoals christenen. Die laatsten willen ze weghebben uit het gebied, met geweld. Maar bij de yezidi's lijken ze uit op vernietiging. Ik kan niet officieel bevestigen dat hier sprake is van genocide, maar ik heb genoeg verhalen gehoord die in elk geval de intentie blootleggen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden