Islamdecreet treft vooral ngo's en wetenschappers

Nederlandse bedrijven en ontwikkelingsorganisaties (ngo's) hebben last van het tijdelijke inreisverbod dat president Trump heeft afgekondigd. Bedrijven klagen dat hun werknemers niet meer vrij zijn om te reizen. Ngo's klagen over hetzelfde, maar zij hebben nog een ander probleem. Ze kunnen de mensen voor wie zij opkomen niet meer naar de podia van de Verenigde Naties of de Wereldbank brengen.

Afshin Ellian (50), hoogleraar rechtswetenschappen in Leiden Beeld Julius Schrank

Belangenorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland weten niet in hoeverre het bedrijfsleven wordt getroffen. Een woordvoerder zegt begrip te hebben voor maatregelen tegen terrorisme, 'maar niet door mensen uit bepaalde landen of met een bepaald geloof de toegang tot een land te ontzeggen'.

Chipmachinefabrikant ASML heeft 46 mensen in dienst die worden getroffen door Trumps moslimdecreet. Eén ASML-werknemer met een 'verkeerde' nationaliteit is op dit moment op reis, maar ASML kon gisteren niet zeggen of deze persoon last krijgt door het decreet. Het bedrijf noemt zichzelf een smeltkroes van talenten. Alles wat het aannemen van het beste talent beperkt en het reizen van werknemers tegengaat 'helpt niet', aldus een woordvoerder. 'Zonder onze internationale collega's zouden we het niet redden.'

Urenco, dat in onder meer Almelo uranium verrijkt, wordt niet getroffen. 'Wij hebben geen Iraniërs in dienst, en ook geen Syriërs of Irakezen', zegt een woordvoerder. Urenco heeft een strikt veiligheidsbeleid, opgelegd door de Nederlandse, Duitse en Britse overheid. Dit houdt onder meer in dat mensen met connecties met de zeven landen uit Trumps decreet, nauwelijks kans hebben er binnen te komen.

Unilever wil niet reageren, maar topman Paul Polman toont zich op Twitter wel kritisch. Shell wil pas na de bekendmaking van de jaarcijfers reageren. Philips onderzoekt nog of zijn werknemers last hebben van het decreet.

Ngo's worden in hun activiteiten beperkt. 'In maart zouden we met vier vrouwen uit Libië naar New York gaan', zegt Paul van den Berg van ontwikkelingsorganisatie Cordaid, 'naar de vergadering van de VN-Commissie voor de Status van Vrouwen. Dat lukt dus niet meer.' Een andere ngo, Hivos, zou daarheen gaan met een delegatie uit Somalië. 'Het besluit van Trump verzwakt de belangenbehartiging voor vrouwenrechten op internationaal niveau', klaagt de woordvoerder van Hivos.

Beide organisaties, en bijvoorbeeld ook OxfamNovib, reizen vaak naar de VS met mensen uit de zeven buitengesloten landen. Zij vrezen dat hun werk onder Trumps maatregel zal lijden.

Cordaids eigen mensen worden ook getroffen. De Soedanees Eltayeb Omer was tot voor kort directeur Afghanistan, en begint binnenkort als directeur Irak van Cordaid. 'In zijn positie zal hij waarschijnlijk wel eens naar de VS moeten', aldus Van den Berg.

Wetenschappers worden ook geraakt. Asghar Seyed Gohrab, hoogleraar Perzische taal en literatuur in Leiden, geeft soms lezingen in de VS. 'Ik ben geboren in Teheran en dat staat in mijn Nederlandse paspoort vermeld.' Hij heeft geen Iraans paspoort, maar zijn Iraanse nationaliteit kan hij niet opgeven. Voor hem was het altijd al moeilijk de VS binnen te komen. 'Bij de douane word ik er altijd uitgehaald en ondervraagd. Vanwege mijn afkomst word ik anders behandeld, dat is racisme.'


Ali Niknam (35), oprichter van de online financiële dienstregeling Bunq

Ali Niknam is geboren in Canada, maar heeft zeven jaar in Iran gewoond voordat hij met zijn ouders naar Nederland emigreerde. 'Mijn ouders zijn Iraniërs en ik heb een Iraans paspoort.' Voor zijn bedrijf reist hij geregeld naar de Verenigde Staten om techbedrijven te bezoeken. 'Ik kan waarschijnlijk niet naar Seattle en Silicon Valley reizen op dit moment, dat is heel bizar.' De 70 werknemers van de internetbank Bunq komen overal vandaan, het personeelsbestand bestaat uit een mengelmoes van nationaliteiten. 'Ook voor sommigen van hen geldt nu het inreisverbod. Deze situatie is vervelend. Wat bij ons telt, is hoe je je werk doet en niet je afkomst.'

Ali Niknam (35) Beeld Raymond Rutting

Afshin Ellian (50), hoogleraar rechtswetenschappen in Leiden

Afshin Ellian wordt niet direct getroffen door Trumps decreet: plannen om op korte termijn naar de VS te gaan heeft hij niet. Anders zou hij het wel weten: 'Douaniers hebben ruimte om eigen afwegingen te maken. Dus zou ik reizen via Los Angeles, want heel veel douaniers zijn daar van Iraanse afkomst.' Ellian is voor immigratiebeperking, maar Trumps decreet vindt hij 'eigenlijk vooral komisch'. Maar het komt wel weer goed, denkt hij. 'Dit is een tijdelijke maatregel, bedoeld om een plan op te stellen hoe mensen uit deze landen beter gescreend kunnen worden. Ik hoop dat hij de belangrijke dingen gaat aanpakken die hij beloofd heeft: de verhouding met Rusland, banen creëren en IS bestrijden.'


Farah Karimi (56) directeur OxfamNovib en oud-Kamerlid voor GroenLinks

Farah Karimi komt gemiddeld een keer per jaar in de Verenigde Staten, maar heeft de komende maanden geen plannen erheen te gaan. 'Dus word ik in die zin niet getroffen', zegt ze. Bovendien heeft zij vorig jaar na een moeizame procedure een visum gekregen voor tien jaar. 'Of dat nu nog geldig is, weet ik niet.' Maar haar woede betreft iets anders. Zij heeft familieleden in Iran en in de VS. Die kunnen elkaar nu niet meer bezoeken. Maar het ergste: 'De VS laten nu geen vluchtelingen meer toe. Voor Syrische vluchtelingen is dat zelfs definitief. Terwijl hervestiging van die vluchtelingen heel belangrijk is om die mensen nog een sprankje perspectief te geven. Dat vind ik schokkend.'

Farah Karimi (56) Beeld Hollandse Hoogte/Frank Schallmaier
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden