Islamcriticus: O gruwel, Breivik bewondert mij

Breivik heeft met zijn daden de islamkritiek ernstige schade toegebracht.

Breivik Beeld afp

Toen er afgelopen vrijdag een explosie was bij een cluster van overheidsgebouwen in het centrum van Oslo, ging ik er net als bijna iedereen van uit dat dat het werk was van islamitische terroristen. In de loop van de dag ­- toen de bomaanslag overschaduwd werd door het neerschieten van tientallen jonge mensen op een jeugdkamp van de Noorse Arbeiderspartij op het nabijgelegen eiland Utøya - bleek dat deze gruweldaden het werk waren van een 32-jarige man uit Oslo, Anders Breivik. Zijn motief was afkeer van het multiculturele beleid in Noorwegen, dat volgens hem zijn land op een hellend vlak richting islamisering voert. Zijn reactie daarop was een doorgeslagen moorddadige actie die aan minstens 76 mensen het leven heeft gekost.

Het nieuws dat Noorwegen was aangevallen door een blonde anti-islamitische terrorist, kwam als een schok. Toch had het geen schok hoeven zijn: verscheidene journalisten die hebben geschreven over de opkomst van de islam in Europa hebben gewaarschuwd voor het verschijnen van extremisten als Breivik, als de politieke leiders er niet in slaagden op een verantwoorde manier met deze uitdaging om te gaan.

Ik was geschokt toen ik zaterdag merkte dat Breivik ook mijn eigen werk had gelezen, waaronder Terwijl Europa sliep : De dreiging van de radicale islam (Meulenhoff). In een reactie die hij in 2009 heeft geplaatst op een Noors blog uitte Breivik zijn bewondering voor wat ik schreef, maar bekritiseerde hij me ook omdat ik geen cultureel conservatief was (hoewel hij wel weer verheugd was dat ik ook geen marxist was).

Diezelfde zaterdag bleek er een manifest te bestaan met als titel '2083: Een Europese Onafhankelijkheidsverklaring', dat door Breivik was geschreven en recent online was gezet. Uit het eerste deel daarvan, waarin hij de Europese culturele elite aanklaagt omdat die heeft toegestaan dat de islam voet aan de grond heeft gekregen in Europa, blijkt duidelijk dat hij zeer intelligent is en zeer belezen op het gebied van de Europese geschiedenis en de ontwikkeling van moderne ideeën.

In het tweede deel omschrijft hij zichzelf als iemand die de Orde van de Tempeliers nieuw leven heeft ingeblazen. Ook legt hij uit hoe hij en zijn mede-anti-jihadisten aan wapens, munitie en kogelvrije vesten kunnen komen om vervolgens over te gaan tot het inzetten van 'terreur als methode om de massa wakker te schudden' en bewust te maken van de dreiging van de islam. Hieruit blijkt dat hij volslagen gek is.

In zijn manifest citeert Breivik uitgebreid en instemmend uit mijn werk. Hij noemt mijn naam 22 keer. Het bezorgt me de rillingen als ik bedenk dat blogs die ik thuis in Oslo West heb zitten schrijven in de afgelopen jaren, werden gelezen en overgeschreven door deze toekomstige massamoordenaar in zijn huis in hetzelfde stadsdeel.

Eenzelfde huiver bekruipt mij als ik zie hoe hij van gerechtvaardigde zorgen over reële problemen de stap maakt naar een onbeschrijflijk kwaadaardige 'oplossing'. Met de bomaanslag op overheidsgebouwen en zijn jacht op de kamperende jongeren koos Breivik geen willekeurige slachtoffers. Hij hield de Arbeiderspartij, al decennia de grootste partij van Noorwegen, verantwoordelijk voor een beleid dat tot de islamisering van Europa ging leiden en daarmee maakte die partij zich in zijn ogen schuldig aan hoogverraad.

De bomaanslag in Oslo was erop gericht de huidige leiders van die partij om te brengen. De slachting op het eiland - waar jonge aspirant-politici bijeen waren om te luisteren naar toespraken van premier Stoltenberg en voormalig premier Gro Harlem Brundtland - was erop gericht de volgende generatie leiders uit te schakelen.

In de paar uur dat ik dacht dat Oslo door jihadisten was aangevallen, treurde ik om de stad die ik al jaren als mijn thuis beschouw. En ik hoopte dat de Noorse leiders op deze geweldsdaad zouden reageren met een meer verantwoordelijke aanpak van de problemen met betrekking tot de islam. Toen bleek dat deze terreurdaden het werk waren van een geboren Noor die dacht een slag toe te brengen aan de jihad en de aanhangers daarvan, besefte ik direct dat zijn uitbarsting juist een zware tegenslag zou betekenen voor een zaak van groot belang.

Net als andere Europese landen heeft Noorwegen een groot probleem. Miljoenen Europese moslims wonen in strikt patriarchaal familieverband in snel uitdijende enclaves waar vrouwen tweederangsburgers zijn en waar niet-moslims zich liever niet wagen. Een verontrustend hoog percentage moslims in Europa wijst de westerse waarden af, minacht het land waar ze wonen, is voor het executeren van homoseksuelen en wil de democratie vervangen door de sharia. (Volgens een enquête van de Telegraph wil 40 procent van de Britse moslims dat in overwegend islamitische delen van het Verenigd Koninkrijk de sharia wordt ingevoerd.)

Vanwege islamitische potenrammers trekken homo's weg uit Amsterdam. Vanwege islamitische jodenrammers vertrekken joden uit het Zweedse Göteborg. En dan zijn er nog de schandelijke processen tegen politicus Geert Wilders in Nederland en historicus Lars Hedegaard in Denemarken, die aantonen dat de angst voor de toorn van moslims de vrijheid van meningsuiting beknot van degenen die de islam durven te kritiseren.

Er is reden tot grote zorg over deze zaken en het zou wenselijk zijn als die krachtig werden aangepakt door regeringsleiders die begaan zijn met de bescherming van individuele vrijheid en mensenrechten. Het is die zaak die nu ernstig schade lijdt door wat Anders Breivik heeft gedaan.

Zich negatief uitlaten over enig aspect van het moslimgeloof heeft in Noorwegen altijd gevoelig gelegen en aanleiding gegeven tot beschuldigingen van islamofobie en racisme. Ik vrees dat het nog veel moeilijker wordt deze kwesties aan te snijden nu deze moordzuchtige gek het boegbeeld is geworden van de kritiek op de islam.

Bruce Bawer is literatuurrecensent en woont in Oslo. In 2009 verscheen zijn boek Surrender: Appeasing Islam, Sacrificing Freedom (Doubleday).

Vertaling: Leo Reijnen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.