Islamabad mikt op rol van vredesmakelaar

KABUL Pakistan heeft zijn zinnen gezet op een leidende rol als vredesmakelaar in Afghanistan. Het land maakt daarbij handig gebruik van de worsteling van de Amerikanen met hun militair leiderschap en een terugtrekking van hun troepen vanaf juli volgend jaar....

Het succes van Pakistan om een vredesakkoord te sluiten tussen de Taliban en de Afghaanse regering, hang van twee dingen af. Het eerste is of de Taliban überhaupt bereid zullen zijn om met de Pakistanen om tafel te gaan zitten.

‘Als je kijkt naar alle mogelijke vredesonderhandelaars, staan de Taliban het meest open om met Pakistan te praten’, zegt Rahimullah Yousafzai, een bekend Talibanexpert, per telefoon vanuit Peshawar. ‘Pakistaanse autoriteiten en de Taliban hebben nooit onvriendelijk tegenover elkaar gestaan. Maar wie denkt dat de Taliban bevelen van Pakistan zal opvolgen, vergist zich. Zo ver gaan de Taliban niet’, aldus Yousafzai.

Officieel zeggen de Taliban overigens niet te willen onderhandelen over vrede zolang er buitenlandse militairen aanwezig zijn in Afghanistan. Maar achter de schermen wordt wel degelijk gepraat.

Een tweede factor voor het succes van Pakistan als vredesmakelaar is het sluiten van een deal met de Haqqani’s. Deze terreurgroep heeft zijn thuishaven in het Pakistaanse Waziristan, maar staat vooral bekend om zijn aanslagen in en rond de Afghaanse hoofdstad Kabul. Pakistaanse functionarissen beweerden onlangs dat zij een akkoord kunnen bereiken met de Haqqani’s, maar dat wordt door analisten in veel sterker in twijfel getrokken.

‘Het zijn Jihadisten, met een sterk ideologische achtergrond en ze hebben al jaren contacten met Al Qaida en Osama Bin Laden’, zegt expert Yousafzai. De Haqqani’s hebben bovendien nog nóóit op enigerlei wijze aangegeven bereid te zijn te onderhandelen.’

Volgens Yousafzai zinspeelt Pakistan al langer op een leidende rol in het vredesproces in Afghanistan, maar slaat het openlijk toe nu de Amerikanen onzekerder lijken. Het gedwongen ontslag van generaal Stanley McChrystal als leider van de ISAF-troepenmacht afgelopen week en het herhaaldelijk aangekondigde vertrek van de Amerikanen uit Afghanistan vanaf de zomer van 2011, sterkt Pakistan in zijn plannen de touwtjes in handen te nemen en een flinke vinger in de pap te krijgen in de toekomstige Afghaanse regering.

‘De Amerikanen nemen een opvallend afwachtende houding aan. Het lijkt alsof ze nog niet hebben besloten of deze manoeuvre van Pakistan wel of niet in het belang is van de VS’, zegt Yousafzai. Dit weekeinde uitte president Obama weliswaar weinig vertrouwen in de onderhandelingsbereidheid van de Taliban en andere terreurgroepen, aangezien ze geloven dat ze aan de winnende hand zijn. Maar hij wees de rol van Pakistan als vredesmakelaar niet publiekelijk af. ‘Ik denk dat we deze pogingen moeten bekijken met scepsis, maar ook met openheid’, zei hij.

Het tijdstip waarop Pakistan zichzelf openlijk naar voren schuift als vredesonderhandelaar is allerminst toevallig: ‘Het is een geweldige kans voor Pakistan om een deal te sluiten met opstandelingen in Afghanistan’, zegt ook Talat Masood, ex-generaal van het Pakistaanse leger en een vermaard militair analist, per telefoon vanuit Islamabad.

Pakistan slaat ook nu toe omdat de Pakistaanse legerchef, generaal Kayani, volgens waarnemers niet goed overweg met McChrystals opvolger David Petraeus. ‘Het Pakistaanse leger vertrouwt hem (Petraeus) niet’, zei Ahmed Rashid, politiek analist en Talibanexpert maandag in diverse media. Zowel de Afghaanse als de Pakistaanse overheid zou dit gegeven gebruiken om te zien ‘of ze nu samen iets voor elkaar kunnen krijgen, vóórdat Petraeus de boel overneemt’, aldus Rashid.

Het belang van Pakistan zich te bemoeien met vrede in het buurland, is tweeledig. Enerzijds zal vrede in Afghanistan betekenen dat er meer rust komt in eigen land. ‘Door een vredesdeal in Afghanistan, zullen terreurgroepen in het oosten van Pakistan (de Pakistaanse Taliban) meer geïsoleerd raken en daardoor mogelijk minder aanslagen plegen’, zegt militair analist Masood. ‘Als de internationale coalitietroepen vertrekken, is de vrees bovendien groot dat een burgeroorlog in Afghanistan uitbreekt, die mogelijk overslaat naar Pakistan.’

Maar zoals altijd bij kwesties waar Pakistan zich druk over maakt, speelt ook India een rol. De aartsrivaal van Pakistan, heeft inmiddels flink veel contacten opgebouwd in Afghanistan. Pakistan voelt zich daardoor zowel aan de oostkant als aan de westkant bedreigt door Indiase invloed. Als Pakistan een rol speelt in het vredesproces in Afghanistan, zal het echter een sterke hand hebben in de toekomstige Afghaanse regering. ‘De Pakistaanse regering is daarom ronduit gretig de rol als vredesmakelaar in Afghanistan te vervullen’, zegt Yousafzai.

Ondertussen presenteert Pakistan zich openlijk als aantrekkelijke partner aan de Afghaanse president Karzai. De chefs van het Pakistaanse leger en de inlichtingendienst ISI reizen al maanden, ook afgelopen weekeinde nog, naar Kabul om de Afghaanse president te spreken over vrede.

Ondanks de elf bezoeken die McChrystal op zijn beurt bracht aan Islamabad, zijn de Pakistanen niet erg transparant naar de VS over wat er allemaal besproken wordt, iets dat Washington uiteraard zorgen baart.

De ultieme vrees is dat Washington buiten een vredesakkoord zal worden gehouden dat niet noodzakelijkerwijs het primaire doel van de VS garandeert: het voorkomen van een schuilhaven voor Al Qaida, de terreurgroep die ze verantwoordelijk achten voor de aanslagen van 11 september 2001.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden