'Isis, dat is toch de naam van die terroristische organisatie?'

'Isis, Isis', roepen Dorinda Jansen-Spierings (40) en haar echtgenoot op een zomerdag in 2015 in paniek. Ze zijn hun dochtertje kwijtgeraakt bij de uitgang van het Duitse pretpark Phantasialand. De onrust over hun verdwenen dochter van vier slaat na enkele minuten ook om in angst, als ze de andere bezoekers verschrikt naar hen zien kijken. Isis, dat is toch de naam van die terroristische organisatie?

Isis was een van de 503 Nederlanders die vorig jaar hun voornaam veranderden, blijkt uit cijfers van de Raad voor de Rechtspraak die de Volkskrant heeft opgevraagd. In het arrondissement Den Haag gebeurde dat het vaakst: 154 keer; in Midden-Nederland werd de voornaam van baby's het frequentst aangepast, 8 keer.

Een voornaam wijzigen in Nederland is een duur, lastig en langdurig proces. Je moet over de Nederlandse nationaliteit beschikken, minimaal achttien jaar oud zijn, een advocaat in de arm nemen en een verzoek met een uitgebreide argumentatie indienen bij de rechtbank. Alleen bij een verkeerde geboorteaangifte, een geslachtsverandering of slechte herinneringen aan de huidige voornaam stemt een rechter doorgaans in met een naamsverandering. Bij baby's wordt de voornaam daarom zelden veranderd: vorig jaar dertig keer.

Verzoek tot voornaamswijziging

'Mijn advocaat wist eerst niet eens precies hoe een verzoek tot voornaamswijziging werkte. Je merkt dat dit geen dagelijkse kost is', vertelt Dorinda Jansen-Spierings uit Schijndel, de moeder van Isis. De naamswijziging kostte haar weken uitzoekwerk, acht maanden wachttijd en duizend euro aan advocaatkosten en griffierechten. 'En er is altijd het risico dat de rechter het verzoek afwijst. Dan hadden we in hoger beroep gemoeten, en komen er zittingskosten bovenop.'

Zo snel als terreurgroep Islamitische Staat in Irak en Syrië (ISIS) in 2014 opkwam, zo gauw besloten Nederlandse ouders hun kind geen Isis meer te noemen. In dat jaar kwamen nog 101 baby's ter wereld als Isis; een jaar later waren dat er nog maar vijf, aldus de Nederlandse Voornamenbank van het Meertens Instituut.

(Tekst gaat verder onder foto).

Meer lezen?

Lees hier alle artikelen van de Volkskrant over Islamitische Staat.

Archiefbeeld ter illustratie. Beeld thinkstock

Twijfel

'Ik hoor niet vaak dat mensen in Nederland hun voornaam wijzigen, anders dan in het geval van een geslachtsverandering', zegt docent-onderzoeker naamkunde Gerrit Bloothooft van het Meertens Instituut en de Universiteit Utrecht. 'Meer dan in het buitenland kennen we in Nederland de roepnaam, die kan afwijken van de officiële naam. Dat lost in de praktijk veel problemen op.'

Die tragische dag in een Duits pretpark, waar hun kind heel even uit zicht raakte, was de eerste keer dat Jansen-Spierings en haar man twijfelden over de voornaam van hun kind. 'Sommigen zeggen dat je voor IS wijkt met een andere naam, maar ik kijk naar het belang van mijn dochter.'

Ze waren niet de enige voor wie de naam Isis besmet raakte. Sportmerk Nike wilde geen gepersonaliseerde schoenen leveren aan het zestienjarige meisje Isis uit Enschede. De vijfjarige Isis Taylor uit Australië kreeg geen speciale Nutellapot van de chocoladepastafabrikant. Enkele dagen later vonden de aanslagen in Parijs plaats - gepleegd door ISIS.

Internationale carrière

Jansen-Spierings voorzag een hoop problemen als haar dochter als Isis later internationaal carrière zou willen maken. 'Wanneer mijn dochter straks naar Amerika wil reizen, moet ze met die naam langs de douane. Daarom wilden we haar naam ook in haar paspoort wijzigen.'

Met een stapel nieuwsberichten en argumenten stapten Jansen-Spierings en haar advocaat in december vorig jaar naar de kinderrechter in Den Bosch. Op 31 maart volgde de uitspraak. 'Vast staat dat ISIS de afkorting is van de naam van een terroristische organisatie, Islamitische Staat in Irak en Syrië (al-Sham), waarvan de leden zich plegen te bedienen van extreem agressieve gedragingen', schreef de rechtbank. De naam Isis kan volgens de kinderrechter 'zodanige negatieve associaties' oproepen met 'pestgedrag, afwijzing en uitsluiting tot gevolg'.

Daarmee was de voornaamswijziging nog niet afgerond. Er was voor andere betrokkenen ook nog de mogelijkheid bezwaar aan te tekenen. 'Waarom mogen buitenstaanders beslissen over de voornaam van mijn kind? Daar kan ik met mijn hoofd niet bij', verzucht Jansen-Spierings.

Niet alle ouders die hun kind Isis noemden, hebben de naam laten aanpassen. 'Een echtpaar uit Waalwijk heeft er juist bewust voor gekozen om zijn kind Isis te noemen, om niet te wijken voor de terreurgroep', aldus Jansen-Spierings. Eind augustus kon ze het nieuwe paspoort van haar dochter ophalen. Het meisje van zes gaat voortaan door het leven als Isabella.


Andere controversiële voornamen

Het bekendste voorbeeld van een voornaam die nauwelijks meer voorkomt, is Adolf. In Nederland werden sinds het begin van deze eeuw slechts negen kinderen geboren met dezelfde voornaam als de Duitse dictator in de Tweede Wereldoorlog.

Ook 'Joran' is door een drager van die voornaam enorm in populariteit afgenomen. Zagen in 2006 nog 119 Jorans het levenslicht; tussen 2011 en 2014 noemden slechts zeven ouderparen hun kind zo. De naam roept associaties op met Joran van der Sloot, hoofdverdachte in de verdwijning van de Amerikaanse studente Natalee Holloway in 2005 en schuldig aan de moord op de Peruaanse Stephany Flores in 2010.

Het Meertens Instituut noemt op zijn website voorbeelden van voornamen die bij de geboorte al werden afgewezen. Mediapersoonlijkheid Emile Ratelband overkwam dit twee keer: in 1977, toen hij zijn pasgeboren zoon 'Rolls Royce' wilde noemen, en in 2001, toen hij zijn dochter als 'Tsjakkalotje' door het leven wilde laten gaan. In beide gevallen weigerde de dienstdoende ambtenaar van de burgerlijke stand een geboorteakte met die naam op te stellen.

Als de rechter een verzoek tot voornaamswijziging afkeurt, kun je nog in beroep gaan bij het gerechtshof. In 1997 haalde een Amsterdams stel daar zijn gelijk: de derde naam voor hun kind, 'Miracle of Love', mocht alsnog doorgang vinden met verbindingsstreepjes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden