ANALYSE

IS zet Westen aan tot militaire gok in Libië

De VS willen in Libië de erkende 'regering van nationale eenheid' voorzien van wapens. In de Veiligheidsraad is daar steun voor. Kan dit alternatief voor zelf ingrijpen vruchtbaar zijn?

Troepen van de internationaal erkende Libische regering zamelen in Benghazi explosieven in. In Libië zijn ook andere milities actief. Beeld afp

De Verenigde Staten en een reeks andere landen willen de nog prille regering van nationale eenheid in Libië wapens leveren om tegenwicht te bieden tegen de terreurgroep Islamitische Staat, die zich in het noorden van het land heeft genesteld. Een riskante operatie gezien de chaos die in het land heerst sinds dictator Muammar Kadhafi vijf jaar geleden ten val werd gebracht. Maar de VS en de EU zijn bang dat IS nog verder oprukt en ook de aangrenzende landen ontwricht.

Wapenleveranties aan een van de strijdende partijen in Libië zijn verboden onder het wapenembargo dat de VN-Veiligheidsraad bij het uitbreken van de Arabische Lente, begin 2011, tegen Libië instelde. Maar de VS willen dat een uitzondering wordt gemaakt voor de nieuwe regering van nationale eenheid onder leiding van Fayez al-Sarraj, die anderhalve maand geleden met zijn kabinet per schip in de hoofdstad Tripoli arriveerde. De andere permanente leden van de Veiligheidsraad steunen het plan, zodat er weinig diplomatieke obstakels te verwachten zijn. 'Het is de enige manier om de verbindende kracht te creëren die nodig is om IS te verslaan', zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry na een Libië-conferentie in Wenen.

Commando's

Tot voor kort aarzelden de westerse landen wapens te leveren aan de regering-Sarraj, uit vrees dat die in handen zullen vallen van verkeerde krachten, zoals in Irak het geval was. Maar kennelijk geven ze nu absolute prioriteit aan het bestrijden van IS, dat een gebied langs de kust bij Sirte in handen heeft weten te krijgen. Daarbij speelt mee dat de Europese landen bang zijn dat de chaos in Libië een nieuwe stroom vluchtelingen via de Middellandse Zee op gang zal brengen. Sinds het afsluiten van de route via Turkije en Griekenland hebben al tienduizenden mensen de oversteek naar Italië gewaagd.

Aanvankelijk leek het erop dat westerse landen serieus de mogelijkheid van militair ingrijpen in Libië overwogen. Rome, dat zich bedreigd voelt door het ontstaan van een minikalifaat van IS aan de kust van Libië, speelde met de gedachte een vijfduizend man sterke troepenmacht naar het land te sturen. Die optie lijkt nu van tafel. Kerry beklemtoonde dat er geen plannen zijn voor militair ingrijpen. Wel gaan de VS en andere landen de regering van Sarraj helpen een troepenmacht op te bouwen die het tegen IS kan opnemen. Momenteel opereren al tientallen Amerikaanse, Britse en Franse commando's in Libië. Amerikaanse special forces werken samen met strijders uit Misrata, terwijl Franse commando's vooral actief zijn in het oosten van het land.

Onderdeel van het plan waarover de VS en twintig andere landen het eens zijn geworden, is dat marineschepen uit de EU-landen gaan patrouilleren voor de kust van Libië om koopvaardijschepen te onderscheppen die wapens aan boord hebben voor rivaliserende groeperingen in het land. Daarbij gaat het vooral om de tegenregering van het Libische parlement in het oosten van het land en om de troepen van generaal Khalifa Haftar, die het gezag van de internationaal erkende regering in Tripoli weigeren te erkennen.

De Libische premier Fayez al-Sarraj. Beeld anp

Militairen van Kadhafi

Haftar, wiens manschappen een groot deel van het oosten van Libië beheersen, krijgt steun van de Verenigde Arabische Emiraten en Egypte. De Egyptische president Abdel Fattah al-Sisi zou graag zien dat Haftar, die al even autoritair is als hij en keihard optreedt tegen islamistische groeperingen, de macht krijgt in Tripoli. De VS hopen Haftar via Sisi onder druk te zetten om zijn troepen onder gezag te stellen van de regering van nationale eenheid.

Het is zeer twijfelachtig of het zover zal komen. Troepen van Haftar raakten vorige week nog slaags met eenheden uit Misrata, die zich bij de regering van Sarraj hebben aangesloten. De strijders uit Misrata moeten maar weinig hebben van Haftar en zijn militie, die voor een groot deel bestaat uit voormalige militairen uit het leger van kolonel Kadhafi.

De Libische generaal Khalifa Haftar Beeld anp

Gevaar

Volgens sommige waarnemers bestaat het gevaar dat de internationale gemeenschap door partij te kiezen voor de regering-Sarraj de rivaliteit tussen de verschillende milities in het land alleen maar zal aanwakkeren.

Een slecht teken was dat een aan Haftar gelieerde tv-zender in Benghazi het voorstel het wapenembargo tegen de regering-Sarraj op te heffen veroordeelde als een ongeoorloofde 'inmenging in de interne aangelegenheden van Libië'. De vrees bestaat dat Haftars troepen nu op eigen houtje een offensief zullen lanceren tegen Sirte, het bolwerk van IS, om de buitenwereld te laten zien dat alleen zij in staat zijn Libië te pacificeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden