Is vicepremier Noord-Korea zoveelste slachtoffer van machtsstrijd?

De Noord-Koreaanse vicepremier Choe Yong-gon is geëxecuteerd, meldt het Zuid-Koreaanse persbureau Yonhap. Of het nieuws klopt, is lastig te controleren. Maar mocht het waar zijn, dan past zijn dood 'in het patroon van de voortgaande machtsstrijd in Pyongyang', zegt Noord-Korea-deskundige Remco Breuker.

De Noord-Koreaanse vicepremier keert in 2005 terug naar Noord-Korea na onderhandelingen met Zuid-Korea. Beeld AFP
De Noord-Koreaanse vicepremier keert in 2005 terug naar Noord-Korea na onderhandelingen met Zuid-Korea.Beeld AFP

Volgens de officiële lezing van Yonhap is Choe Yong-gon in mei van dit jaar geëxecuteerd vanwege een geschil over het ontbossingsbeleid van de Noord-Koreaanse regering. Ook zou hij er een lakse werkhouding op nahouden.

Hoewel Noord-Korea kampt met de gevolgen van droogte en ontbossing, is het volgens Remco Breuker onwaarschijnlijk dat de vicepremier om die reden is gezuiverd. 'Waarschijnlijk gaat het om een 'passende' legitimering van een andere reden. Dat kan van alles zijn. De machtsstrijd die al langer gaande is in Pyongyang en waarin verschillende facties om macht en inkomsten vechten, bijvoorbeeld. Of hij heeft een fout gemaakt die hij met zijn leven heeft moeten bekopen.'

Choe Yong-gon tijdens een bijeenkomst in Seoul in 2004. Beeld afp
Choe Yong-gon tijdens een bijeenkomst in Seoul in 2004.Beeld afp

Een echte technocraat

Choe Yong-gon is vorig jaar benoemd tot een van de zeven vicepremiers van Noord-Korea. Dat het er zeven zijn, geeft al aan dat de functie niet heel belangrijk is, zegt Sico van der Meer, internationaal veiligheidsexpert van Instituut Clingendael. 'Ik heb deze man niet eerder zien opduiken in de publiciteit.'

Volgens Remco Breuker was Yong-un 'een echte technocraat'. Hij had een achtergrond in de bouwkunde, en bekleedde voor zijn vicepremierschap een ministerpost op dit gebied. 'Hij is ook altijd bestuurder in die sector geweest. Tijdens het ministeriële overleg op het Zuid-Koreaanse eiland Jeju-do, in 2005, was hij een van de vertegenwoordigers voor Noord-Korea. Hij was dat jaar ook voorzitter van de Commissie ter Stimulering van de Economische Samenwerking tussen Noord- en Zuid-Korea en heeft in die hoedanigheid bijgedragen aan de tot standkoming van het industriële complex Kaesong.'

(Tekst loopt door onder de foto)

Choe Yong-gon zou een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de totstandkoming van het industriële complex Kaesong. Beeld EPA
Choe Yong-gon zou een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de totstandkoming van het industriële complex Kaesong.Beeld EPA

Verdwenen

De vicepremier is al sinds december niet meer in het openbaar verschenen. Dat zegt op zichzelf niet zo veel: Kim Jong-un verdween vorig jaar ook plotseling anderhalve maand van het toneel. Uiteindelijk dook hij weer op, met een zwarte wandelstok. Dat leidde tot speculaties dat de leider geopereerd was, mogelijk als gevolg van zijn zwaarlijvigheid. De officiële verklaring luidde dat Kim Jong-un leidde aan 'ongemakken'.

Sinds Kim Jong-un eind 2011 de macht van zijn vader overnam, zijn er volgens persbureau Yonhap al zeventig hoogwaardigheidsbekleders gedood. In de eerste vier maanden van dit jaar zouden dat er 15 zijn, onder wie de minister van Defensie, die met een luchtafweerraket zou zijn geëxecuteerd omdat hij tijdens een militaire presentatie, waarbij de leider aanwezig was, in slaap was gedommeld. Dit nieuws is nooit van hogerhand bevestigd.

'Dat is normaal in Noord-Korea', zegt Van der Meer van Instituut Clingendael. 'Al sinds de tijd van Kim Jong-il verdwijnen er geregeld mensen. Vaak wordt daar geen verklaring voor gegeven. Of er wordt gemeld dat de persoon bij een auto-ongeluk om het leven is gekomen, tussen twee aanhalingstekens, zeg maar. Alleen de dood van Kims oom (die eind 2013 werd geëxecuteerd na beschuldigingen van corruptie, drugsgebruik en verraad, red.) werd naar buiten gebracht door Noord-Koreaanse media. Dat was uniek.'

Hoogtijdagen Kim Jong-un geteld

De Noord-Koreaanse leider verdween vorig jaar plotseling anderhalve maand uit beeld. Tijdens officiële aangelegenheden werd de 'Briljante Kameraad' vervangen door bejaarde mannen uit de kliek van zijn overleden vader Kim Jong-il. Een teken dat de hoogtijdagen van Kim Jong-un geteld zijn.

'Redelijk betrouwbaar'

Het Zuid-Koreaanse staatspersbureau dat het nieuws over de dood van Choe Yong-gon heeft gepubliceerd, is volgens Van der Meer doorgaans goed geïnformeerd. 'Ze hebben connecties met de Zuid-Koreaanse inlichtingendiensten, maar dat is natuurlijk nog geen bewijs. Er zijn vaker onzinberichten over de dood van hoogwaardigheidsbekleders naar buiten gebracht.'

Als voorbeeld noemt hij het nieuws dat Jang Song-thaek, de vermoorde oom van Kim Jong-un, aan 120 hongerige honden zou zijn gevoerd. Het bleek een broodjeaapverhaal. Waarschijnlijker is dat Song-thaek voor het vuurpeloton om het leven is gebracht.

Volgens Noord-Korea-deskundige Remco Breuker is het nieuws over de dood van Yong-gon 'redelijk betrouwbaar'. 'De Zuid-Koreaanse inlichtingendienst kijkt wel twee keer uit voordat ze nieuws de wereld in brengen dat niet waar is, zeker als het heel makkelijk te falsifiëren is, namelijk zodra Yong-gon weer in het openbaar verschijnt.'

Een reden dat het nieuws nu naar buiten is gebracht, kan zijn dat de onderhandelingen met Zuid-Korea stroef verlopen en de overheid daarom de internationale gemeenschap probeert te mobiliseren om verandering in Noord-Korea af te dwingen. Breuker: 'Dat doen ze door telkens wat informatie los te laten over gezuiverde hooggeplaatsten. Volgende maand krijgen we waarschijnlijk weer wat te horen.'

Kim Jong-un met op de achtergrond zijn oom Jang Song-taek, die eind 2013 is geëxecuteerd. Beeld ap
Kim Jong-un met op de achtergrond zijn oom Jang Song-taek, die eind 2013 is geëxecuteerd.Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden