Is verzoening tussen Noord- en Zuid-Korea nabij?

De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un is het nieuwe jaar begonnen met een poging de banden met Zuid-Korea aan te halen. Hij wil overleg op hoog niveau én een vredestop, zo maakte hij bekend tijdens zijn nieuwjaarstoespraak. Ook Zuid-Korea wil praten. Als teken van goede wil heeft het land alvast een vrachtschip met zoete aardappelen naar Noord-Korea gestuurd.

Kim Jong-un tijdens zijn nieuwjaarsboodschap. Beeld reuters
Kim Jong-un tijdens zijn nieuwjaarsboodschap.Beeld reuters

De toenadering tussen de rivalen begon rond Oudjaar met een fax van het Zuid-Koreaanse ministerie van Hereniging aan Noord-Korea. Daarin stond een voorstel om in januari eens met elkaar in gesprek te gaan. Onder meer over de hereniging van families die sinds de Koreaanse Oorlog (1950-1953) gescheiden van elkaar leven.

Noord-Korea is nog niet op de uitnodiging ingegaan, maar de Grote Leider Kim Jong-un kwam wel met een opmerkelijke nieuwjaarsboodschap. 'Als de sfeer en voorwaarden aanwezig zijn', zo zei hij, 'dan staat niets in de weg om besprekingen op het hoogste niveau te voeren'. Hij stelde 'een top' tussen de twee Korea's voor. Zuid-Koreaanse functionarissen reageerden positief. Een datum moet nog worden geprikt.

Of de top ooit zal plaatsvinden, is volgens Noord-Koreadeskundige Remco Breuker, verbonden aan de universiteit van Leiden, nog maar de vraag. 'De vorige tops vonden plaats in 2000 en 2007. Voor die eerste top is betaald door Chung Mong-hun, de zoon van de oprichter van Hyundai in Zuid-Korea. Hij heeft zwart geld doorgesluisd naar Noord-Korea om de top te laten plaatsvinden. Toen dat is uitgekomen, heeft hij zichzelf uit een van zijn wolkenkrabbers geworpen.'

Hieronder de nieuwjaarsspeach van Kim Jong-un. Tekst loopt door onder de video.

De Nieuwjaarstoespraak van Kim Jong-un wordt uitgezonden op het treinstation in Seoul, Zuid-Korea. Beeld ap
De Nieuwjaarstoespraak van Kim Jong-un wordt uitgezonden op het treinstation in Seoul, Zuid-Korea.Beeld ap

Duidelijke voorwaarden

Als er nog een top plaatsvindt, dan moeten er duidelijke voorwaarden worden gesteld, zegt Breuker. En dat ziet hij niet snel gebeuren.

De Noord-Koreadeskundige was niet verrast door de woorden van Kim Jong-un tijdens zijn nieuwjaarstoespraak. 'Er wordt frequent toenadering gezocht met Zuid-Korea, maar dit heeft zelden resultaat opgeleverd.'

Hij wijst op de vorige poging, in september vorig jaar. Drie hoge functionarissen uit de kliek van Kim Jong-un reisden toen naar Zuid-Korea af om overleg te voeren. Er werd serieus gepraat, er werden toezeggingen gedaan, maar een maand later waren die alweer van tafel.

Activisten uit Zuid-Korea hadden namelijk ballonnen met pamfletten tegen Kim Jong-un op laten stijgen, die door Noord-Korea werden beschoten. 'Dat een vredesoverleg al door ballonnen kan worden getorpedeerd, is natuurlijk te gek voor worden', aldus Breuker. Hij denkt dat Noord-Korea uiteindelijk geen baat heeft bij een top. 'Het enige dat ze kunnen winnen zijn toezeggingen over humanitaire hulp uit Zuid-Korea, maar als ze dat accepteren laten ze zien hoe zwak het land eigenlijk is. Dat is vrij dodelijk voor een regime dat alleen kan blijven bestaan als het naar buiten toe sterk is.'

Ook Zuid-Korea zit in een lastige positie. Het land groeit economisch sterk, maar de dreigingen vanuit Noord-Korea vormen een rem op buitenlandse investeringen. Breuker: 'Het land heeft geen andere keuze dan in gesprek gaan met het noorden. Het gaat Zuid-Korea om zijn toekomst, de veiligheid en de financiële situatie. Zuid-Korea moet boven de tafel zijn goede wil blijven tonen, terwijl het onder de tafel hard tegen zijn schenen wordt getrapt.'

Vandaag heeft de Zuid-Koreaanse overheid ingestemd met de verscheping van 20 ton onbewerkte zoete aardappelen naar Noord-Korea. Een groots gebaar, want het is de eerste keer dat de regering van president Park Geun-hye onbewerkte producten toelaat. De aardappelen zouden bestemd zijn voor ondervoede weeskinderen en baby's.

Kim Jong-un op bezoek in een weeshuis in Pyongyang. Beeld reuters
Kim Jong-un op bezoek in een weeshuis in Pyongyang.Beeld reuters

Druk opgevoerd

De toenaderingspogingen tussen de twee Korea's komen op een moment dat de druk op Noord-Korea steeds meer wordt opgevoerd. De Verenigde Naties hebben vorig jaar de mensenrechtenschendingen in Noord-Korea uitgebreid gerapporteerd, wat het land internationaal op veel kritiek is komen te staan. Noord-Korea wordt er bovendien van beschuldigd achter de recente Sony-hack te zitten. Hoewel het land dit ontkent, heeft Amerika nieuwe sancties aangekondigd.

Een goede zet, vindt Breuker, die vermoedt dat Noord-Korea de hack heeft gesponsord of er op z'n minst vanaf wist. 'De enige manier om de elite, en daarmee het regime te treffen, is door mensen die zaken doen met Noord-Korea op de zwarte lijst te zetten en ervoor te zorgen dat er niet over de grens wordt gebankierd. Sancties kunnen er ook voor zorgen dat Noord-Korea serieus met de wereld, de VS en Zuid-Korea voorop, in gesprek wil.'

De spanningen tussen Obama en Kim Jong-un zijn verder opgelopen door de Sony-hack. Beeld epa
De spanningen tussen Obama en Kim Jong-un zijn verder opgelopen door de Sony-hack.Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden