IS verovert archeologische schatkamer Palmyra

De Syrische stad Palmyra is gisteren in handen gevallen van IS. Het Syrische regeringsgezinde leger wist nog wel de meeste burgers uit de stad te evacueren. Daarna trok het leger zich terug.

Ruïnestad Palmyra in Syrië.Beeld afp

De strijders van IS trokken eerst de historische ruïnes in het noorden van de stad binnen na hevige gevechten met Syrische troepen en bondgenoten van de regeringstroepen. In het weekeinde wisten de extremisten van IS noordelijk Palmyra ook al enige tijd in te nemen. Ze zouden er echter zondag zijn verjaagd of zijn teruggetrokken.

Milities die trouw zijn aan de regering van de Syrische president Bashar al-Assad hebben zich teruggetrokken uit de stad. Eerder waren de troepen begonnen burgers te evacueren uit delen van Tadmur, de officiële Arabische naam van het 2000 jaar oude Palmyra. Volgens de staatsomroep is het gelukt de meeste inwoners in veiligheid te brengen voordat militanten van IS in groten getale de straten van de stad binnenstormden. Het is voor het eerst dat het IS is gelukt een stad direct te veroveren op het Syrische leger.

Een Syrische tank neemt positie in tijdens gevechten tegen IS bij PalmyraBeeld epa

Werelderfgoedlijst

Palmyra, Tadmur in het Arabisch, staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO vanwege de vele antiquiteiten die de woestijnstad huisvest. Gevreesd wordt dat de waardevolle ruïnes door IS zullen worden vernietigd als de terreurgroep de controle overneemt.

Syrië heeft al honderden standbeelden uit de door IS-strijders belegerde historische stad verplaatst naar 'veilige locaties'. Dat zei Maamoun Abdulkarim, directeur archeologisch erfgoed van de Syrische regering, tegen persbureau Reuters.

Abdulkarim riep het Syrische leger, de oppositie en de internationale gemeenschap op om Palmyra te hulp te schieten. 'We vrezen nu vooral voor het museum en voor de grote monumenten die we niet kunnen verplaatsen. Dit is een strijd die de hele wereld aangaat.'

Het kasteel van Palmyra, ook wel bekend als 'de parel van de woestijn'.Beeld afp
Een deel van de stad Palmyra.Beeld ap

Ramadi

IS boekte vorig weekend ook succes in Irak. De terreurgroep veroverde de stad Ramadi en rukt verder op richting het oosten. Er is een enorme vluchtelingenstroom op gang gekomen. Duizenden ontheemden strandden afgelopen dagen bij een brug over de Eufraat, die toegang tot Bagdad verleent. Soennieten beschuldigden de Iraakse regering ervan de inwoners uit Ramadi tegen te houden. De regering zou bang zijn dat IS-strijders zich onder de vluchtelingen schuilhielden om onopgemerkt Bagdad binnen te komen.

Inmiddels heeft de Iraakse regering voorwaardelijk toegang verleend aan vluchtelingen uit Ramadi, zo heeft een raadslid uit Anbar bekendgemaakt.

Volgens de Internationale Organisatie voor Migratie zijn sinds vrijdag meer dan 40 duizend mensen op de vlucht geslagen door de aanval van IS op Ramadi.

Vrijwilligers opgeroepen

De Iraakse regering heeft vrijwilligers opgeroepen de strijd aan te gaan met IS in Ramadi. De werving van vrijwilligers is nodig, zegt de regering in een verklaring, om de militaire tekorten in sommige brigades op te vullen.

De Nationale Veiligheidsraad van de VS beraadt zich op het verlenen van steun aan de lokale troepen in de provincie Anbar, waarvan Ramadi de hoofdstad is. Woordvoerder Alistair Baskey zegt tegen persbureau AFP dat er wordt gesproken over maatregelen als 'het trainen en bevoorraden van lokale stammen en het steunen van een door Irak geleide operatie om Ramadi weer in te nemen.'

In de provincie, die ongeveer voor tweederde in handen is van IS, vechten regeringstroepen, door Iran gesteunde sjiitische milities en soennitische stammen aan elkaars zijde tegen de extremisten. Zo'n 3000 sjiitische militieleden staan 'standby' op de militaire basis Habbaniyah, ongeveer 20 kilometer ten oosten van Ramadi. Zij bereiden zich voor op een aanval op de stad.

IS heeft al meerdere pogingen gedaan de militaire basis te naderen, maar dit is tot nu toe niet gelukt. Vannacht is een nieuwe poging daartoe afgewend door Iraakse troepen, melden politie en door de overheid gesteunde soennitische strijders. De IS-strijders voerden aanvallen uit op regeringslinies in Husaiba en al-Sharqiya - ongeveer halverwege tussen Ramadi en Habbaniya.

Iraakse strijders van de sjiitische militie al-Abbas bij het dorp Nukhayb in de provincie Anbar.Beeld afp

Wantrouwen onder bevolking groot

De hulp van sjiitische milities, die is ingeroepen door premier Haider al-Abadi, kan op veel wantrouwen rekenen onder de Iraakse bevolking. De vrees voor sektarisch geweld tussen sjiitische en soennitische strijders is groot. Anbar is van oorsprong een soennitische provincie, de Iraakse regering is sjiitisch. 'Mensen in Ramadi geloven dat de regering bewust de lokale politie en stammen aan hun lot heeft overgelaten zodat IS de stad in heeft kunnen nemen en er geen andere optie is dan sjiitische strijders te sturen', zegt Farras (om veiligheidsredenen niet zijn echte naam) uit Al-Qaim, een plaats in de provincie Anbar, tegen de Volkskrant.

Farras werkt tegenwoordig vanuit de Jordaanse hoofdstad Amman voor een hulporganisatie, maar heeft nog altijd veel contact met kennissen in Ramadi. 'De bevolking is niet blij met de komst van sjiitische strijders nadat deze in Diala en Tikrit soennitische huizen hebben gebombardeerd en burgers hebben gedood. Ze hebben daar het slechte voorbeeld gegeven.'

Volgens Farras is IS er door de verovering van leger- en politiebases in Ramadi alleen maar sterker op geworden. 'En het is niet de eerste keer dat het Iraakse leger op de vlucht is geslagen zonder terug te vechten. Er zijn Iraakse nieuwsstations die beweren dat de regering in Bagdad soldaten in Ramadi heeft gevraagd de stad te verlaten zodat ze de strijd tegen IS kunnen overlaten aan sjiitische milities. Het geeft aan hoe groot het wantrouwen tegen de regering is.'

Muhannad Haimour, de woordvoerder van de gouverneur van de provincie Anbar, zei eerder deze week dat het niet eerlijk is om de Iraakse troepen af te schilderen als onwillige strijders, die op de vlucht slaan zodra IS aan de poorten rammelt. De Iraakse troepen hebben hard gevochten, zegt hij, maar werden geconfronteerd met goed bewapende strijders die op zelfmoordmissie zijn. 'Ze komen naar Anbar en Irak om te sterven. Het is heel moeilijk om een bewapende bulldozer te stoppen, die bestuurd wordt door een zelfmoordterrorist met tonnen explosieven aan boord.'

Een Iraakse soldaat helpt een oude vrouw de brug over te steken aan de rand van Bagdad.Beeld reuters

Spookstad

Ondertussen is Ramadi veranderd in een spookstad. Straten zijn verlaten, maar sommige winkels moeten op bevel van IS-strijders gedwongen openblijven. Militanten gaan van door tot deur, op zoek naar sympathisanten van de regering. Tegenstanders worden gedood en hun lichamen in de Eufraat-rivier gedumpt.

Veel vluchtelingen slapen in de buitenlucht en zijn verstoken van hulp. Hulpverlener Farras zegt dat de situatie dramatisch is voor mensen die de stad proberen te ontvluchten. 'Gisteren is een hoogzwangere vrouw op straat bevallen van haar baby omdat ze niet werd doorgelaten door de regering in Bagdad (zie foto hieronder).'

Een vrouw ontvlucht Ramadi met haar pasgeboren baby.Beeld reuters
Een dokter behandelt de baby die is geboren terwijl zijn moeder op de vlucht was naar Bagdad.Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden