Is territoriale acquisitie taboe?

De kwestie Peter de Waard

In 1867 kochten de VS de poolstaat Alaska van de Russische tsaar Alexander II. Ze betaalden daarvoor 7,2 miljoen dollar aan de Russen die het geld nodig hadden om een lening van de bankiersfamilie Rothschild af te lossen die was opgenomen voor een peperduur landhervormings-project. Behalve 60 duizend Inuit woonden er op dat moment in Alaska drieduizend Russen, vooral bonthandelaren.


Bij de plechtige overdrachtsceremonie, waarbij de Russische vlag op het gouvernementshuis plaatsmaakte voor de Stars and Stripes, kukelde tot twee keer een Russische militair uit de vlaggemast voordat het was gelukt de tsaristische vlag te strijken. De Amerikaanse minister die de deal regelde, William Seward, werd aanvankelijk in eigen land zwaar bekritiseerd omdat Alaska een miskoop zou zijn. De krantenverhalen rond Sewards Folly (dwaasheid) of Sewards icebox (ijskast) verdwenen pas toen enkele decennia later een goldrush begon. Nu blijkt de koop van toen een koopje te zijn, want 7,2 miljoen dollar van toen is anno 2014 ook slechts 115 miljoen dollar.


Het was niet de eerste keer dat de VS grondgebied bijkochten. In 1803 was 15 miljoen dollar betaald aan de Fransen voor de staat Lousiana. Met die aankoop kwam een einde aan decennia van oorlogen over het grondgebied ten westen van de Mississippi met Spanjaarden en Fransen. Hoewel het een uitstekend middel is om geopolitieke conflicten vredig op te lossen, lijkt het in deze tijd ondenkbaar dat landen grondgebied met elkaar verhandelen. In de Griekse crisis is wel eens gesuggereerd enige rotsblokken in de archipel in de aanbieding te doen, maar daar kwam niets van terecht. Landen doen hun bedrijven, voetbalclubs en nationale erfgoed in de uitverkoop, maar houden vast aan elke vierkante millimeter grondgebied, ook als het bewoners niet interesseert bij welk land ze horen zolang de belastingen niet te hoog zijn.


Een beetje koopmansgeest zou ook in deze tijd vele conflicten uit de wereld kunnen helpen. Misschien had Oekraïne de Russische president Poetin het schiereiland de Krim, waar voor het overgrote deel Russen wonen en de Zwarte Zeevloot ligt, voor bijvoorbeeld 70 miljard dollar kunnen aanbieden of 50 miljard dollar en tien jaar gratis gasleveranties.


Voor deze territoriale acquisitie zou door een zakenbank of desnoods de VN een waterdicht contract zijn opgesteld, waarin Poetin had beloofd af te zien van verdere claims op Oekraïens grondgebied. In één klap was veel conflictstof uit de wereld geruimd. Oekraïne zou van zijn enorme schuldprobleem af zijn geweest en haar munt kunnen stabiliseren. De nieuwe regering zou niet aan de leiband van het IMF hebben moeten lopen, waardoor groeiende ontevredenheid was voorkomen over nieuwe bezuinigingen en de afschaffing van subsidies op eerste levensbehoeften.


Als Poetin wordt afgeschilderd als een hedendaagse tsaar, is hij misschien wel net zo pragmatisch als Alexander II.


Reageren?


p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.